Բացել գլխավոր ցանկը

Գետերի ցանկն ըստ երկարության

Վիքիմեդիայի նախագծի ցանկ

1000 կմ-ից ավելի երկարությամբ երկրի ամենաերկար գետերը, որոնք ընդգրկում են գետային ավազանները: Գետերը, որոնք նշվում են գետային համակարգում, այս աղյուսակում առանձին չեն հիշատակվում (օրինակ, Իրտիշ և Օբ):

Երկարության բնութագիրԽմբագրել

Գետի երկարության բնութագիրը շատ բարդ խնդիր է, որը պահանջում է տեղանքի իմացություն, որտեղից է գետը սկիզբ առնում և վերջանում, ինչպես նաև այդ կետերի միջև գետի երկարության ճշգրիտ չափումը: Դրա շնորհիվ շատ գետերի երկարություններ մոտավոր են: Գետի սկիզբը որոշելու դժվարությունները կարող են առաջանալ վտակների մեծ քանակությամբ: Գետի սկիզբ համարվում է բոլոր վտակներից այն վտակը, որը գտնվում է գետաբերանից ամենահեռուն և տալով գետին առավելագույն ընդհանուր երկարությունը: Այնուամենայնիվ, գործնականում ամենահեռավոր վտակի անունը հաճախ չի համընկնում գետի անվանը: Ընդհանուր երկարության հաշվարկը բարդացնում են նաև սեզոնային փոփոխությունները: Այս ցուցակը ցույց է տալիս գետերային համակարգի երկարությունները` հաշվի առնելով բոլոր վտակները: Գետաբերանն իր հերթին երբեմն իրենից ներկայացնում է էստուար, որը դեպի օվկիանոս աստիճանաբար լայնանում և բացվում է, որն էլ իր հերթին դժվարացնում է գետի ավարտի կոնկրետ որոշումը: Գետի երկարության որոշումը հաճախ որոշվել է իր քարտեզի ճշգրտությամբ: Տիեզերքից լուսանկարելու շնորհիվ, քարտեզների կազմումը դարձան ավելի հեշտ, բայց հարցերը դեռ մնացին. երկարությունը կախված է դելտայի ընտրված թևից, թե լճի երկարությունից:

1000 կմ-ից ավելի երկարություն ունեցող գետերԽմբագրել

Աշխարհամասեր
Աֆրիկա Ասիա Ավստրալիա և Օվկիանիա Եվրոպա Հյուսիսային Ամերիկա Հարավային Ամերիկա

Գետ Երկարություն (կմ) Ջրահավաք ավազան (կմ²) Ջրի միջին ծախս (մ³/վ) Ավազան Ջրահավաք ավազանի երկրները
1. Ամազոն 6992 6915000 219000 Ատլանտյան օվկիանոս Բրազիլիա, Պերու, Բոլիվիա, Կոլումբիա, Էկվադոր, Վենեսուելա, Գայանա
2. Նեղոս 6852[1] 3349000 5100 Միջերկրական ծով Բուրունդի, Եգիպտոս, Քենիա, Կոնգո, Ռուանդա, Սուդան, Հարավային Սուդան, Տանզանիա, Ուգանդա, Էրիթրեա, Եթովպիա
3 Միսիսիպի — Միսսուրի — Ջեֆերսոն 6275 (այլ տվյալներով 6420) 2980000 16200 Մեքսիկական ծոց ԱՄՆ (98,5 %), Կանադա (1,5 %)
4 Յանցզի 5800 (այլ տվյալներով
6300)
1800000 31900 Արևելաչինական ծով Չինաստան
5 Հուանհե 5464 745000 2110 Բոհայական ծոց Չինաստան
6 Օբ — Իրտիշ 5410 2990000 12800 Օբի ծովախորշ ՌԴ, Ղազախստան, Չինաստան
7. Ենիսեյ — Անգարա — Սելենգա — Իդեր 5238 2580000 18600 Կարայի ծով ՌԴ, Մոնղոլիա
8. Լենա — Վիտիմ 5100 2490000 17100 Լապտևների ծով ՌԴ
9. Ամուր — Արգուն — Մուտնայա վտակ — Կերուլեն 5052 1855000 11400 Ճապոնական ծով կամ Օխոտի ծով ՌԴ, Չինաստան, Մոնղոլիա
10. Կոնգո — Լուլաբա — Լուվուա — Լուապուլա — Չամբեշի 4700 3680000 41800 Ատլանտյան օվկիանոս ԿԴՀ, ԿԱՀ, Անգոլա, կոնգոյի Հանրապետություն, Տանզանիա, Կամերուն, Զամբիա, Բուրունդի, Ռուանդա
11. Մեկոնգ 4350 810000 16000 Հարավչինական ծով Վիետնամ, Կամբոջա, Լաոս, Թայլանդ, Մյանմա, Չինաստան
12. Մակենզի — Ստրկական — Պիս — Ֆինլեյ 4241 1790000 10300 Բոֆորտի ծով Կանադա
13. Նիգեր 4200 2090000 9570 Գվինեական ծով Նիգերիա (26,6 %), Մալի (25,6 %), Նիգեր (23,6 %), Ալժիր (7,6 %), Գվինեա (4,5 %), Կամերուն (4,2 %), Բուրկինա Ֆասո (3,9 %), Կոտ-դը’Իվուար, Բենին, Չադ
14. Լա Պլատա — Պարանա — Ռիո Գրանդե 3998 3100000 25700 Ատլանտյան օվկիանոս Բրազիլիա (46,7 %), Արգենտինա (27,7 %), Պարագվայ (13,5 %), Բոլիվիա (8,3 %), Ուրուգվայ (3,8 %)
15. Վոլգա — Կամա 3731[2] 1380000 8080 Կասպից լիճ ՌԴ (99,8 %), Ղազախստան (0,2 %)
16. Շատ -էլ- Արաբ — Եփրատ — Մուրադ 3596 884000 856 Պարսից ծոց Իրաք (40,5 %), Թուրքիա (24,8 %), Իրան (19,7 %), Սիրիա (14,7 %)
17. Պուրուս 3379 63166 8400 Ամազոն Բրազիլիա, Պերու
18. Մուրեյ — Դառլինգ 3370[3] 1061000 767 Հարավային օվկիանոս Ավստրալիա
19. Մադեյրա — Մամորե — Ռիո Գրանդե — Ռիո Քեյն — Ռոչա 3239 850000 17000 Амазонка Բրազիլիա, Բոլիվիա, Պերու
20. Յուկոն 3184 850000 6210 Բերինգի ծով ԱՄՆ (59,8 %), Կանադա (40,2 %)
21. Ինդոս 3180 960000 7160 Արաբական ծով Պակիստան (93 %), Հնդկաստան, Չինաստան, վիճելի տարածքներ (Քաշմիր), Աֆղանստան
22. Սան Ֆրանցիսկո 3180*
(2900)
610000 3300 Ատլանտյան օվկիանոս Բրազիլիա
23. Սիրդարյա — Նարին 3078 219000 703 Արալյան լիճ Ղասախստան, Ղրղըզստան, Ուզբեկստան, Տաջիկստան
24. Սալուին
(Նու Ցզյան)
3060 324000 3153[4] Անդամանյան ծով Ճինաստան (52,4 %), Մյանմա (43,9 %), Թայլանդ (3,7 %)
25. Սուրբ Լավրենտիոս գետ — Նիագարա — Դետրոյտ — Սենտ Կլեր — Սենտ Մերիս — Սենտ Լուիս 3058 1030000 10100 Սուրբ Լավրենտիոսի ծոց Կանադա (52,1 %), ԱՄՆ (47,9 %)
26. Ռիո Գրանդե 3057
(2896)
570000 160 Մեքսիկական ծոց ԱՄՆ (52,1 %), Մեքսիկա (47,9 %)
27. Ստորին Տունգուսկա 2989 473000 3600 Ենիսեյ ՌԴ
28. Բրահմապուտրա 2948 * 1730000 19200[5] Բենգալյան ծոց Հնդկաստան (58,0 %), Չինաստան (19,7 %), Նեպալ (9,0 %), Բանգլադեշ (6,6 %), վիճելի տարածքներ Հնդկաստանի և Չինաստանի միջև (4,2 %), Բութան (2,4 %)
29. Դանուբ — Բրեգ 2850 * 817000 7130 Սև ծով Ռումինիա (28,9 %), Հունգարիա (11,7 %), Ավստրիա (10,3 %), Սերբիա (10,3 %), Գերմանիա (7,5 %), Սլովակիա (5,8 %), Բուլղարիա (5,2 %), Բոսնիա և Հերցեգովինա (4,8 %), Հորվաթիա (4,5 %), Ուկրաինա (3,8 %), Մոլդովա (1,7 %).
30. Տոկանտինս 2699 1400000 13598 Ատլանտյան օվկիանոս, Ամազոն Բրազիլիա
31. Զամբեզի 2693 * 1330000 4880 Մոզամբիկի նեղուց Զամբիա (41,6 %), Անգոլա (18,4 %), Զիմբաբվե (15,6 %), Մոզամբիկ (11,8 %), Մալավի (8,0 %), Տանզանիա (2,0 %), Նամիբիա, Բոտսվանա
32. Վիլյույ 2650 454000 1480 Լենա ՌԴ
33. Արագուայա 2627 358125 6172 Տոկանտինս Բրազիլիա
34. Ամուդարյա — Փյանջ — Պամիր 2620 534739 1400 Արալյան ծով Ուզբեկստան, Թուրքմենիա, Տաջիկստան, Աֆղանստան
35. Ժապուրա
(Կակետա)
2615 * 242259 6000 Ամազոն Բրազիլիա, Կոլումբիա
36. Նելսոն — Սասկաչևան 2570 1093000 2575 Հուդզոնի ծոց Կանադա, ԱՄՆ
37. Պարագվայ 2549 900000 4300 Պարանա Բրազիլիա, Պարագվայ, Բոլիվիա, Արգենտինա
38. Կոլիմա 2513 644000 3800 Արևելասիբիրական ծով ՌԴ
39. Գանգես 2510 907000 12037[6] Բրահմապուտրա Բենգալյան ծոց Հնդկական, Բանգլադեշ, Նեպալ
40. Պիլկոմայո 2500 270000 1400 Պարագվայ Պարագվայ, Արգենտինա, Բոլիվիա
41. Իշիմ 2450 177000 56 Իրտիշ Ղազախստան, ՌԴ
42. Ժուրուա 2410 200000 6000 Ամազոն Պերու, Բրազիլիա
43. Ուրալ 2428 237000 475 Կասպից լիճ ՌԴ, Ղազախստան
44. Արկանզաս 2348 505000
(435 122)
1066 Միսիսիպի
45. Ուբանգի — Ուելե 2300 772800 4003 Կոնգո ԿԴՀ, ԿԱՀ
46. Օլենյոկ 2292 219000 1210 Լապտևների ծով ՌԴ
47. Դնեպր 2287 516300 1670 Սև ծով ՌԴ, Բելառուս, Ուկրաինա
48. Ալդան 2273 729000 5060 Լենա Россия
49. Ռիո Նեգրու (գետ)Ռիո Նեգրո 2250 720114 26700 Ամազոն Բրազիլիա, Վենեսուելա, Կոլումբիա
50. Կոլումբիա 2250
(1 953)
415211 7500 Խաղաղ օվկիանոս ԱՄՆ, Կանադա
51. Կոլորադո 2333 390000 1200 Կալիֆորնիական ծոց ԱՄՆ, Մեքսիկա
52. Չժուցզյան — Սիցզյան 2200 437000 13600 Հարավչինական ծով Չինաստան (98,5 %), Վիետնամ (1,5 %)
53. Հարավային Ռեդ Ռիվեռ 2188 78592 875 Միսիսիպի ԱՄՆ
54. [Իրավադի 2170 411000 13000 Անդամանյան ծով Մյանմա
55. Կասաի 2153 880200 10000 Կոնգո Անգոլա, ԿԴՀ
56. Օհայո — Ալեգենի 2102 490603 7957 Միսիսիպի ԱՄՆ
57. Օրինոկո 2101 880000 30000 Ատլանտյան օվկիանոս Վենեսուելա, Կոլումբիա, Գայանա
58. Թարիմ 2100 557000 900 Լոբ Նոր Չինաստան
59. Շինգու 2100 513000 8670 Ամազոն Բրազիլիա
60. Օրանժ 2092 973000 800 Ատլանտյան օվկիանոս ՀԱՀ, Նամիբիա, Բոտսվանա, Լեսոտո
69. Կամա 2039 522000 4300 Վոլգա ՌԴ
61. Սալադո (Պարանայի վտակ) 2010 160000 15 Պարանա Արգենտինա
123. Վերին Միսիսիպի 2000 490000 5796 Միսիսիպի ԱՄՆ
62. Վիտիմ 1978 225000 1520 Լենա ՌԴ
63. Տիգրիս 1950 375000 1000 Շատ–էլ–Արաբ Թուրքիա, Իրաք, Սիրիա, Իրան
64. Սունգարի 1927 524000 2500 Ամուր Չինաստան
65. Տապաժոս 1900 487000 15000 Ամազոն Բրազիլիա
66. Դոն 1870 425600 935 Ազովի ծով ՌԴ
67. Պոդկամենայա Տունգուսկա 1865 240000 1590 Ենիսեյ ՌԴ
68. Պեչորա 1809 322000 4100 Բարենցի ծով ՌԴ
70. Լիմպոպո 1800 413000 170 Հնդկական օվկիանոս Մոզամբիկ, Զիմբաբվե, ՀԱՀ, Բոտսվանա
71. Չուլիմ 1799 134000 785 Օբ ՌԴ
72. Գուապորե 1749 266500 1530 Մամորե Բրազիլիա, Բոլիվիա
97. Մարանյոն 1737 358000 16700 Ամազոն Պերու
73. Ինդիգարկա 1726 360400 1810 Արևելասիբիրական ծով ՌԴ
74. Սնեյք 1670 279719 1611 Կոլումբիա ԱՄՆ
75. Սենեգա 1641 419659 670 Ատլանտյան օվկիանոս Սենեգալ, Մալի, Մավրիտանիա
76. Ուրուգվայ 1610 370000 5500 Ատլանտյան օվկիանոս Ուրուգվայ, Արգենտինա, Բրազիլիա
77. Կապույտ Նեղոս 1600 325000 2350 Նեղոս Եթովպիա, Սուդան
78. Չերչիլ 1600 282000 1200 Հուդզոնի ծոց Կանադա
79. Խատանգա — Կոտույ 1600 364000 3320 Լապտևների ծով ՌԴ
80. Օկավանգո 1600 800000 475 Օկավանգոյի դելտա Նամիբիա, Անգոլա, Բոտսվանա
81. Վոլտա 1600 388000 1290 Գվինեական ծոց Գանա, Բուրկինա Ֆասո, Տոգո, Կոտ-դը’Իվուար, Բենին
81. Բենի 1599 133010 11850 Մամորե Բոլիվիա
82. Պլատ 1594 241000 150 Միսուրի ԱՄՆ
83. Տոբոլ 1591 426000 805 Իրտիշ Ղազախստան, ՌԴ
84. Ջուբա — Վեբի-Շեբելի 1580 * 497504 127 Հնդկական օվկիանոս Եթովպիա, Սոմալի
85. Պուտումայո 1575 148000 8760 Ամազոն Բրազիլիա, Պերու, Կոլումբիա, Էկվադոր
86. Մագդալենա 1550 260000 9000 Կարիբյան ծով Կոլումբիա
87. Խանշույ 1532 175000 2000 Յանցզի Չինաստան
88. Լոմամի 1500 95830 837 Կոնգո ԿԴՀ
89. Օկա 1500 245000 1300 Վոլգա ՌԴ
90. Պեկոս 1490 115000 8 Ռիո Գրանդե Ամն
91. Վերին Ենիսեյ 1480 150000 1010 Ենիսեյ ՌԴ, Մոնղոլիա
92. Գոդավարի 1465 313000 3038 Բենգալյան ծոց Հնդկաստան
93. Կոլորադո (Տեխաս) 1438 103340 81 Մեքսիկական ծոց ԱՄՆ
94. Ռիո Գրանդե 1438 102600 2300 Մամորե Բոլիվիա
95. Բելայա 1420 142000 950 Կամա ՌԴ
96. Կուպերս Կրիկ — Բարկու 1420 297550 73 Էյր լիճ Ավստրալիա
98. Տազ 1401 150000 930 Տազի ծովախորշ ՌԴ
100. Բենուե 1400 441000 3170 Նիգեր Կամերուն, Նիգերիա
101. Իլի 1400 140000 480 Բալխաշ լիճ Ճինաստան, Ղազախստան
103. Սաթլեջ 1372 395000 530 Ինդոս Չինաստան, Հնդկաստան, Պակիստան
104. Յամունա 1370 351000 3480 Գանգես Հնդկաստան
105. Վյատկա 1370 129000 900 Կամա ՌԴ
106. Ֆրեյզեր 1368 233100 3475 Խաղաղ օվկիանոս Կանադա
107. Կուր 1364 188000 575 Կասպից լիճ Ադրբեջան, Վրաստան, Հայաստան, Թուրքիա, Իրան
108. Ռիո Գրանդե 1360 170000 2000 Պարանա Բրազիլիա
109. Դնեստր 1352 72100 310 Սև ծով Ուկրաինա, Մոլդովա
110. Կաուկա 1350 80000 2000 Մագդալենա Կոլումբիա
111. Լյաոհե 1345 228960 302 Բոհայական ծոց Չինաստան
112. Յալունցզյան 1323 30000 1040 Յանցզի Ճինաստան
113. Իգուասո 1320 62000 1400 Պարանա Բրազիլիա, Արգենտինա
114. Օլյոկմա 1320 210000 1950 Լենա ՌԴ
115. Հռենոս 1233 198735 2330 Հյուսիսային ծով Գերմանիա, Ֆրանսիա, Շվեյցարիա, Նիդերլանդներ, Ավստրիա, Լիխթենշտայն
116. Հյուսիսային Դվինա — Սուխոնա 1302 357052 3332 Սպիտակ ծով ՌԴ
117. Կրիշնա 1300 258950 1642 Բենգալյան ծոց Հնդկաստան
118. Իռիռի 1300 124300 2780 Շինգու Բրազիլիա
119. Նառմադա 1289 98796 1450 Արաբական ծով Հնդկաստան
120. Օտավա 1271 146300 1950 Սուրբ Լավրենտիոս գետ Կանադա
121. Զեյա 1242 233000 2700 Ամուր ՌԴ
122. Ժուռուենա 1240 190940 4360 Տապաժոս Բրազիլիա
124. Աթաբասկա 1231 95300 783 Մակենզի Կանադա
125. Էլբա — Վլտավա 1231 148268 711 Հյուսիսային ծով Գերմանիա, Չեխիա
126. Կանեյդիան Ռիվը 1223 124000 200 Արկանզաս ԱՄՆ
127. Հյուսիսային Սասկաչևան 1220 122800 245 Սասկաչևան Կանադա
128. Վաալ 1210 196438 125 Օրանժ ՀԱՀ
129. Շիրե 1200 149500 486 Զամբեզի ոզամբիկ, Մալավի
130. Նենցզյան 1190 244000 880 Սունգարի Չինաստան
131. Գրին Ռիվը 1175 124578 173 Կոլորադո ԱՄՆ
132. Միլկ Ռիվը 1173 61642 17 [[Միսուրի (գետ)|Միսուրի] ԱՄՆ, Կանադա
133. Դեմյանկա 1160 34 800 156 Իրտիշ ՌԴ
134. Չինդուին 1158 114000 4000 Իրավադի Մյանմա
135. Սանկուրու 1150 Կասաի ԿԺԴՀ
27. Օմոլոն 1150 119000 680 Կոլիմա ՌԴ
136. Ջեյմս 1143 Միսուրի ԱՄՆ
137. Կապուաս 1143 Հարավչինական ծով Ինդոնեզիա
138. Դեսնա 1130 88900 360 Դնեպր ՌԴ, Ուկրաինա
139. Գիլմենդ 1130 Խամուն Աֆղանստան, Իրան
140. Մադրե– դե–Դիոս
(Ամարումայու)
1130 Մադեյրա Պերու, Բոլիվիա
141. Տյետե 1130 Պարանա Բրազիլիա
142. Վիչեգդա 1130 121000 1160 Հյուսիսային Դվինա ՌԴ
143. Սեպիկ 1126 77700 Խաղաղ օվկիանոս Պապուա նոր Գվինեա, Ինդոնեզիա
144. Սիմարոն 1123 Արկանզաս ԱՄՆ
145. Անադիր 1120 Անադիրի ծոց ՌԴ
146. Ցզյալինցզյան 1119 Յանցզի Չինաստան
147. Լիարդ 1115 Մակենզի Կանադա
148. Ուայդ Ռիվը 1102 Միսիսիպի ԱՄՆ
149. Ուալյագա 1100 Մարանյոն Պերու
150. Կվանգո 1100 263500 2700 Կասաի Անգոլա, ԿԴՀ
27. Կոնդա 1097 72800 342 Իրտիշ ՌԴ
151. Գամբիա 1094 Ատլանտյան օվկիանոս Գամբիա, Սենեգալ, Գվինեա
152. Օմ 1091 52 600 64 Իրտիշ ՌԴ
153. Չինաբ 1086 Ինդոս Ինդոս, Պակիստան
154. Վասյուգան 1082 62000 381 Օբ ՌԴ
155. Ելոուսթոն 1080 Միսուրի ԱՄՆ
155. Արաքս 1072 102 000 285 Կուր (գետ Անդրկովկասում) Հայաստան, Ադրբեջան, Իրան, Թուրքիա
156. Չու 1067 62500 ոչ Ղրղըզստան, Ղազախստան
157. Հյուսիսային Դոնեց 1053 98900 160 Դոն Ուկրաինա, ՌԴ
158. Բերմեխո 1050 Պարագվայ Արգենտինա, Բոլիվիա
159. Ֆլայ 1050 Պապուա ծոց Պապուա Նոր Գվինեա, Ինդոնեզիա
160. Գուավյարե 1050 Օրինոկո Կոլումբիա
161. Կուսկոկվիմ 1050 Բերինգի ծով ԱՄՆ
162. Թենեսի 1049 Օհայո ԱՄՆ
163. Տուրա 1030 Տոբոլ Տյումենի շրջան, Սվերդլովյան շրջան, ՌԴ
164. Արևմտյան Դվինա 1020 87 900 678 Ռիգայի ծոց Լատվիա, Բելառուս, ՌԴ
165. Խիլա 1015 Կոլորադո ԱՄՆ
166. Վիսլա 1014 Բալթիկ ծով Լեհաստան, Ուկրաինա, Բելառուս
167. Լուարա 1012 Ատլանտյան օվկիանոս Ֆրանսիա
168. Էսեկիբո 1010 Ատլանտյան օվկիանոս Գայանա
169. Խոպյոր 1010 Դոն ՌԴ
170. Տախո
(Տեժու)
1006 Ատլանտյան օվկիանոս Իսպանիա, Պորտուգալիա
171. Ռիո Կոլորադո (Արգենտինա) 1000 Ատլանտյան օվկիանոս Արգենտինա

ԴիտողություններԽմբագրել

  • Աստղանիշով նշված են մի քանի աղբյուրների միջին տվյալները: Եթե երկարությունները տարբեր աղբյուրներում էականորեն տարբերվում են, ապա բերված են բոլոր տվյալները:
  • Մինչև վերջերս գիտնականները վիճում էին այն հարցի շուրջ, թե երկու գետերից` Նեղոս և Ամազոն, ո՞րն է ամենաերկարը: Նախկինում ենթադրվում էր, որ Նեղոսը, սակայն 2008 թվականի հետազոտությունների արդյունքները ցույց տվեցին, որ Ամազոնն է[7]:

Տես նաևԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. Александр Краснов։ «Амазонка закрепила свой статус самой протяженной реки мира»։ Лента новостей «РИА Новости»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-03-27-ին։ Վերցված է 2009-03-03 
  2. Интересное о реках — Самые длинные реки России
  3. GeoScience Австралия
  4. «Impact of Humans on the Flux of Terrestrial Sediment to the Global Coastal Ocean»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2006-09-19-ին։ Վերցված է 2006-02-27 
  5. «River and Drainage System of Bangladesh»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-03-27-ին։ Վերցված է 2007-02-27 
  6. Ganges — Farakka
  7. BBC — New evidence

Արտաքին հղումներԽմբագրել