Տոբոլ (ռուս.՝ Тобол), գետ Ղազախստանում և Ռուսաստանում, Իրտիշի ձախ վտակը[1]։

Տոբոլ (գետ)
Gorskii 04668u.jpg
Իրտիշի և Տոբոլայի միախառնման վայրը, 1912 թ
Tobol basin.png
Բնութագիր
Երկարություն1591
Ավազանի մակերես426 000 կմ²
ԱվազանԿարայի ծով ԻրտիշՕբ
Ջրի ծախս805 (գետաբերանի մոտ)
Ջրահոսք
ԱկունքՏուրգայսկի սարահարթ
Ակունքի տեղակայումTurgay Plateau?
Բարձրություն272 մ
Կոորդինատներ51°28′ հս․ լ. 61°00′ ավ. ե.HGЯO
ԳետաբերանԻրտիշ գետ
Գետաբերանի տեղակայումՔաղաք Տոբոլսկ
Կոորդինատներ58°09′14″ հս․ լ. 68°12′55″ ավ. ե.HGЯO
Տեղակայում
Հոսող հոսքերTavda River?, Tura River?, Իսետ, Uy River?, Ubagan River?, Q1092827?, Uk?, Yemurtla?, Q3726500?, Q3728910?, Q3728999?, Kocherdyk?, Bozbiye?, Q3729073?, Q3729085?, Niyap?, Q3729147?, Sintashta?, Q3729164?, Q3729250?, Q3730523?, Q3701844?, Q3701911?, Iska?, Kurtamysh?, Bochanka?, Yurgamysh?, Q3701957?, Q3701967?, Kayrakty?, Alabuga?, Tap?, Yurga?, Koktyul'?, Q3731164?, Q4084132?, Q4445580?, Utyak?, Ik River (Kurgan Oblast)? և Chërnaya?
ԵրկիրՂազախստան Ղազախստան
Ռուսաստան Ռուսաստան
ԵրկրամասԿոստանայ շրջան, Կուրգանի մարզ և Տյումենի մարզ
ՋրահավաքՏոբոլ գետի ավազան

ԱշխարհագրությունԽմբագրել

Տոբոլ գետը սկիզբ է առնում Տուրգայսկի սարահարթից և թափվում է Իրտիշ գետ։ Գետը պատկանում է Կարայի ծովի ավազանին։ Ակունքը ծովի մակարդակից գտնվում է 272 մ բարձրության վրա։ Գետի ափին են գտնվում Լիսակովսկ, Ռուդնի, Կոստանայ, Կուրգան, Յալուտորովսկ, Տոբոլսկ քաղաքները[1]։

ՀիդրոգրաֆիաԽմբագրել

Տոբոլ գետի երկարությունը կազմում է 1591 կմ, ավազանի մակերեսը՝ 426000 կմ2 է։ Գետի ջրի ծախսը միջինում կազմում է 805 մ³[1]։

ԱնվանումըԽմբագրել

Ոմանք ենթադրում են, որ անվանումը առաջացել է ղազախերեն տաբուլ, բաշկիրերեն տոբոլ «ասպիրակ» բույսի անունից (այդ բույսը գետի երկայնքով շատ է տարածված), ոմանք էլ կարծում են, որ այն առաջացել է թյուրքական տուբուլ «սահմանազատիչ նշան» բառից (հավանաբար, Տոբոլը մի ժամանակ սահմանային գետի դեր է կատարել), իսկ ոմանք էլ այն այն կարծիքի են, որ անվանման հիմքում ընկած է տեղի Տոբոլակ խանի կամ նրա Տոբոլ-Տուրա քաղաքի անունը[1]:

ՎտակներԽմբագրել

Տոբոլ գետի վտակներն են ձախից՝ Ույ, Իսետ, Տուրա, Տավդա, աջից՝ Ուբագան գետերը։

Տես նաևԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Հ. Ղ. Գրգեարյան, Ն. Մ. Հարությունյան, Աշխարհագրական անունների բառարան (Հ-Ֆ), Ե., «Լույս», 1989, էջ 383