HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բանգլադեշ (այլ կիրառումներ)

Բանգլադեշ, պաշտոնական անվանում՝ Բանգլադեշի Ժողովրդական Հանրապետություն (բենգալերեն՝ গণপ্রজাতন্ত্রী বাংলাদেশ), երկիր Հարավային Ասիայում։ Հյուսիսից, արևելքից ու արևմուտքից սահմանակցում է Հնդկաստանին, ծայր հարավ-արևելքում՝ Մյանմային. հարավում Հնդկական օվկիանոսն է։

Բանգլադեշի Ժողովրդային Հանրապետություն
গণপ্রজাতন্ত্রী বাংলাদেশ
Gônoprojatontri Bangladesh
Բանգլադեշի դրոշ
Դրոշ
Բանգլադեշի զինանշանը
Զինանշան
Նշանաբան՝
ոչ մի
Օրհներգ՝
Amar Shonar Bangla
Իմ ոստի Բենգալս

Բանգլադեշի դիրքը
ՄայրաքաղաքԴակա
23°42′N, 90°22′E
Ամենամեծ քաղաք մայրաքաղաք
Պետական լեզուներ Բենգալի
Կառավարում Խորհրդայնական հանրապետություն
 -  Նախագահ Իաժուդին Ահմեդ
 -  Վարչապետ անորոշ
Անկախություն Պակիստանից 
 -  Հայտարաված մարտ 26 1971 
Տարածք
 -  Ընդհանուր 144,000 կմ²  (94-րդ)
 -  Ջրային (%) 7.0
Բնակչություն
 -  2007 նախահաշիվը 150,448,339  (7-րդ)
 -  2001 մարդահամարը 129,247,233 
 -  Խտություն 1045 /կմ² (11-րդ)
2706 /մղոն²
ՀՆԱ (ԳՀ) 2006 գնահատում
 -  Ընդհանուր $330.8 բիլիոն (31-րդ)
 -  Մեկ շնչի հաշվով $2200 (138-րդ)
Ջինի (2000) 31.8 (միջին
ՄԶՀ (2004) Green Arrow Up Darker.svg 0.530 (միջին) (137-րդ)
Արժույթ Տակա (BDT)
Ժամային գոտի BDT (ՀԿԺ+6)
 -  Ամռանը (DST)  (ՀԿԺ+6)
Ազգային դոմեն .bd
Հեռախոսային կոդ +880

Տեղակայված է Բենգալյան ծոցում, սահմանակցում է Հնդկաստանին և Մյանմարին և Նեպալից ու Բութանից տարանջատված է Սիլիգուրի միջանցքով[1]: Մոտ 170 միլիոն բնակչությամբ Բանգլադեշը յոթերորդն է աշխարհում բնակչության թվով և հինգերորդը Ասիայում և երրորդը` իսլամական երկրների մեջ: Երկրի պաշտոնական Բենգալերեն լեզուն յոթերորդ ամենաշատ խոսվող լեզուն է աշխարհում:

Ասիայի երեք խոշորագույն գետերը` Գանգեսը (տեղի ժողովուրդը անվանում է Պադմա), Բրահմապուտրան (տեղի ժողովուրդը անվանում է Ջամունա) և Մեգհնան հոսում են Բանգլադեշով` ձևավորելով Գանգեսի դելտան, որը ամենամեծն է աշխարհում[2]: Կենսաբազմազանությամբ հարուստ Բանգլադեշով հոսում է մոտ 700 գետ, որոնց մեծ մասը Սունդարբաններովներով, ձևավորելով աշխարհի ամենամեծ մանգրովների անտառները: Բանգլադեշը աշխարհի ամենախիտ բնակեցված երկրներից մեկն է: Մայրաքաղաք Դաքքան և նավահանգստային Չիտտագոնգ քաղաքը խոշորագույնն են երկրում: Ազգաբնակչության մեծ մասը պատկանում է բենգալներ էթնիկ խմբին, մեծամասնությունը մուսուլման են, այնուհետև հինդու:

Մեծ Բենգալիան հայտնի էր հին հույների և Հռոմեացիների մոտ որպես «Գանգարիդայ»[3]: Դելտայի ժողովուրդները զարգացրել են սեփական լեզուն, այբուբենը, գրականությունը, երաժշտությունը և ճարտարապետությունը: Վաղ ասիական գրականության մեջ տարածքը նկարագրված է որպես ծովային տերություն[4]: Այն կարևոր նավահանգիստ է եղել պատմական Մետաքսե ճանապարհի համար: Բենգալիան դարձել է մուսուլմանական տերություն և չորս դար այստեղ իշխել են սուլթաննեը, ներառյալ Դելիի սուլթանությունը և Բենգալիայի սուլթանությունը: Դրանից հետո դարձել է Մոնղոլական կայսրության մաս: Բրիտանացիները գաղութականացրեցին Բանգլադեշը 18-րդ դարի վերջին:

Ժամանակակից Բանգլադեշի սահմանները հիմնադրվել են Բենգալի և Հնդկաստանի բաժանման արդյունքում 1947 թվականի օգոստոսին, երբ տարածաշրջանը դարձավ Արևելյան Պակիստան, որպես նոր ձևավորված Պակիստանի Դոմինիոնի մաս և համարվեց Պակիստանի և Հնդկաստանի սահման[5]։ Հետագայում Բենգալյան ազգայնականության հիմքով ձևավորվեց ժողովրդականամետ շարժում և սկսվեց Անկախության պատերազմ, որի արդյունքում Բանգլադեշը դարձավ անկախ պետություն 1971 թվականին։

Բանգլադեշն աշխարհում միակ պետությունն է, որը ձևավորվել է էթնիկ կազմի և լեզվի հիման վրա[6][7]։ Բենգալացիները կազմում են Բանգլադեշի բնակչության 98%-ը[8][9], դառնալով էթիկ միատարրությամբ աշխարում է առաջին երկիրը[10][11]։ Մեծ մահմեդական բնակչությամբ Բանգլադեշը աշխարհում երրորդն է մահմեդականների թվով[12]։ Սահմանադրությամբ Բանգլադեշը աշխարհիկ երկիր է, իսկ Իսլամը՝ պետական կրոն[13]։ Որպես միջին տերություն համաշխարհային քաղաքականության մեջ[14] Բանգլադեշն ունիտար խորհրդարանական համակարգով սահմանադրական հանրապետություն է կառավարման Վեստմինստերյան համակարգով։ Երկիրը բաժանված է ութ վարչատարածքային միավորի և 64 շրջանների։ Չնայած երկիրն առերեսվեց ռոհինջաների փախստականների խնդրին[15], կոռուպցիային,[16] և կլիմայի փոփոխության խնդիրներին[17]։ Բանգլադեշի տնտեսությունը աշխարհում ամենաարագ տեմպերով աճողներից է և 39-րդն է ՀՆԱ-ի մակարդակով ու 29-ը ՀԱԱ-ով։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. The Pearson Concise General Knowledge Manual 2012։ Pearson Education India։ էջեր 11–։ ISBN 978-81-317-6191-5 
  2. Green Jen (2009)։ Coastlines Around the World։ The Rosen Publishing Group։ էջեր 26–։ ISBN 978-1-4358-2957-2 
  3. «Gangaridai, the wellspring of Bangladesh»։ Dhaka Tribune։ Վերցված է դեկտեմբերի 9, 2015 
  4. Accounts of the Vanga Kingdom in the Mahabharata and Sinhalese chronicles on the voyage of Prince Vijaya
  5. Jacobs Frank (6 January 2013)։ «Peacocks at Sunset»։ The New York Times։ Արխիվացված է օրիգինալից 14 July 2012-ին։ Վերցված է 15 July 2012 
  6. Anwar S. Dil (2000)։ Bengali language movement to Bangladesh։ Ferozsons։ ISBN 978-969-0-01577-8 
  7. Robert S. Stern (2000)։ Democracy and Dictatorship in South Asia: Dominant Classes and Political Outcomes in India, Pakistan, and Bangladesh։ Praeger Publishers։ ISBN 978-0-275-97041-3 
  8. «Article 3. The state language»։ The Constitution of the People's Republic of Bangladesh։ bdlaws.minlaw.gov.bd (Ministry of Law, The People's Republic of Bangladesh)։ Վերցված է 1 February 2017 
  9. «Bānlādēśakē jānuna» জানুন [Discover Bangladesh] (բենգալերեն)։ National Web Portal of Bangladesh։ Արխիվացված է օրիգինալից 16 February 2015-ին։ Վերցված է 13 February 2015 
  10. Rich Morin (July 18, 2013)։ «The most (and least) culturally diverse countries in the world»։ Pew Research Center։ Վերցված է June 19, 2020 
  11. «Most Diverse Countries 2020»։ World Population Review։ Վերցված է June 19, 2020 
  12. «Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population»։ Pew Research Center։ 2009-10-07։ Վերցված է 2019-11-30 
  13. The Constitution of the People's Republic of Bangladesh։ bdlaws.minlaw.gov.bd (Ministry of Law, The People's Republic of Bangladesh)։ Վերցված է 17 May 2019։ «Article 2A. – The state religion and Article 12. – Secularism and freedom of religion» 
  14. Oosterveld Willem, Torossian Bianca։ «A Balancing Act: The Role of Middle Powers in Contemporary Diplomacy»։ Strategic Monitor 2018–2019։ Clingendael Institute։ Վերցված է 25 May 2019 
  15. Lisa Schlein (3 March 2020)։ «Rohingya Refugee Crisis Has Bangladesh, UN Calling for Help | Voice of America – English»։ VOA News (անգլերեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 5 March 2020-ին 
  16. Zafarullah Habib, Siddiquee Noore Alam (1 December 2001)։ «Dissecting Public Sector Corruption in Bangladesh: Issues and Problems of Control»։ Public Organization Review (անգլերեն) 1 (4): 465–486։ ISSN 1566-7170։ doi:10.1023/A:1013740000213 
  17. Braun David Maxwell (20 October 2010)։ «Bangladesh, India Most Threatened by Climate Change, Risk Study Finds»։ National Geographic։ Արխիվացված է օրիգինալից 3 May 2016-ին։ Վերցված է 14 July 2017