Բացել գլխավոր ցանկը
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կոլումբիա (այլ կիրառումներ)

Կոլումբիա, պաշտոնապես՝ Կոլումբիայի Հանրապետություն (իսպ.՝ República de Colombia), պետություն Հարավային Ամերիկայի հյուսիս-արևմուտքում։ Սահմանակից է Վենեսուելային, Բրազիլիային, Պերուին, Էկվադորին և Պանամային։ Ողողվում է Խաղաղ օվկիանոսի և Կարիբյան ծովի ջրերով[3]։

Կոլումբիա
Կոլումբիայի դրոշ Զինանշան
Flag of Colombia.svg
Coat of arms of Colombia.svg
COL orthographic (San Andrés and Providencia special).svg
Կարգավիճակինքնիշխան պետություն, հանրապետություն, երկիր և Աշխարհիկ պետություն
Ներառում էԱմազոնաս, Անտիոքիա, Arauca Department?, Atlántico Department?, Բոլիվար, Boyacá Department?, Caldas Department?, Caquetá Department?, Casanare Department?, Կաուկա, Cesar Department?, Չոկո, Córdoba Department?, Cundinamarca Department?, Guainía Department?, Guaviare Department?, Huila Department?, La Guajira Department?, Մագդալենա շրջան, Meta?, Նարինյո, Norte de Santander Department?, Putumayo Department?, Quindío Department?, Risaralda Department?, Archipelago of Saint Andréws, Providence and Saint Catalina?, Santander Department?, Sucre Department?, Tolima Department?, Valle del Cauca Department?, Vaupés Department?, Վիչադա և Բոգոտա
Պետական լեզուիսպաներեն[1]
ՄայրաքաղաքԲոգոտա
Պետական կարգհանրապետություն
Օրենսդիր մարմինCongress of Colombia?
Երկրի ղեկավարԻվան Դուկե Մարկես
Կառավարության ղեկավարԻվան Դուկե Մարկես
Մակերես1,141,748 կմ²
Ջրային %8.8 %% ջրային
Ազգաբնակչություն49 065 615 մարդ (2017)[2]
ՀիմնHímno Nacional de la Republica de Colombia?
ԿարգախոսLibertad y Orden, Freedom and Order և Свобода и ред
Հիմնադրված է1810 թ.
ԱրժույթColombian peso?
Կենտրոնական բանկBanco de la República?
Ժամային գոտիUTC−05:00
Հեռախոսային կոդ+57
Ինտերնետ-դոմեն.co
Կոորդինատներ: 4° հս․ լ. 74° ամ. ե. / 4° հս․. լ. 74° ավ. ե. / 4; 74
colombia.travel/en

ՊատմությունԽմբագրել

Կոլումբիան իսպանացիների կողմից հայտնաբերվել է 1499 թվականին։ 16-րդ դարի 30-ական թվականներին իսպանացիները վերջնականապես նվաճել են երկիրը՝ հարակից տարածքներով, և դարձրել գաղութ՝ Նոր Գրանադա անունով (ընդգրկում էր նաև Էկվադորի, Պանամայի, Վենեսուելայի տարածքները), որը հետագայում տրոհվել է։ Կոլումբիայի անկախությունը հռչակվել է 1810 թվականի հուլիսի 20-ին, սակայն իրական անկախությունն սկսվել է 1830 թվականից՝ Մեծ Կոլումբիայի դաշնության տրոհումից հետո (նրանից անջատվել են ներկայիս Վենեսուելան և Էկվադորը1863 թվականից երկիրն անվանվել է Կոլումբիայի Միացյալ Նահանգներ, 1886 թվականից՝ Կոլումբիայի Հանրապետություն։ Երկրի հիմնական բնակիչները կոլումբիացիներն են։

ԱշխարհագրությունԽմբագրել

Կոլումբիան գտնվում է Հարավային Ամերիկայի հյուսիս-արևմուտքում։ Ափերը ողողվում են Խաղաղ օվկիանոսի և Կարիբյան ծովի ջրերով։ Երկրին են պատկանում նաև Սան Անդրես, Պրովիդենսիա (Կարիբյան ծովում) և Մալպելո (Խաղաղ օվկիանոսում) կղզիները։ Ռելիեֆը բազմազան է. հյուսիսում և արևելքում հարթավայրային է, իսկ արևմուտքում ձգվում է Կոլումբիական Անդեր լեռնաշղթան։ Հյուսիս-արևմուտքում Սիեռա Նևադա դե Սանտա Մարտա լեռնազանգվածն է, որտեղ գտնվում է Կոլումբիայի ամենաբարձր՝ Կոլոն լեռնագագաթը (5800 մ)։ Ափամերձ գոտիներում ճահճապատ դաշտավայրեր են։ Կան նավթի, գազի, ածխի, ոսկու, պլատինի, զմրուխտի (առաջին տեղն աշխարհում), երկաթի պաշարներ։

ԿլիմաԽմբագրել

Կլիման հասարակածային և մերձհասարակածային է։ Գետային ցանցը խիտ է։ Խոշոր գետերն են Մագդալենան, Անտրատոն, Մետան, Գուավիարեն, Կակետան և այլն։ Կան բազմաթիվ լճեր։ Տարածված են մշտադալար անտառներն ու սավաննաները։ Կենդանական աշխարհը հարուստ է։

Վարչական բաժանումԽմբագրել

 
Կոլումբիայի դեպարտամետները

Կոլումբիան ունիտար հանրապետություն է, որը բաժանվում է 32 դեպարտամենտրների (իսպ.՝ departamentos) և մայրաքաղաքային շրջանի (իսպ.՝ Distrito Capital)։ Ամեն դեպարտամենտրը գլխավորում է նահանգապետը (իսպ.՝ gobernador) և Դեպարտամենտրի Ժողովը (իսպ.՝ Asamblea Departamental), որին չորս տարով ընտրում է բնակչությունը։ Նահանգապետը չի կարող զբաղեցնել իր պաշտոնը երկու անգամ ՝ առանց ընդհատումների։ Դեպարտամենտներն ունեն ինքնավարության որոշ աստիճան։

Դեպարտամենտները կազմված են մունիցիպալիտետներից (իսպ.՝ municipios)։ Մունիցիպալ կառավարությունը գլխավորում է ալկալդը (իսպ.՝ alcalde), իսկ վարչական մարմինն Մունիցիպալ Խորհուրդն է (իսպ.՝ Concejo Municipal)։ Երկուսին էլ ընտրում է բնակչությունը ՝ չորս տարով։

Մայրաքաղաքային շրջանն է երկրի մայրաքաղաք Բոգոտան։ Բոգոտան մասամբ քաղված է իրեն շրջապատող Կունդինամարկա դեպարտամենտից։

Հիմնականում կոլումբիացները կաթոլիկ են, բայց անտառային հնդկացիների շարքում հանդիպում են ավանդական ցեղային հավատքներ։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. Título I, Artículo 10 // Կոլումբիայի Սահմանադրություն
  2. World Bank databaseWB.
  3. Հ. Ղ. Գրգեարյան, Ն. Մ. Հարությունյան (1987)։ Աշխարհագրական անունների բառարան։ Երևան: «Լույս»