ՈՒԵՖԱ-ի 2020 թվականի Եվրոպայի ֆուտբոլի առաջնություն (Եվրո-2020)[1]` սովորաբար անվանում են ՈՒԵՖԱ Եվրո 2020 կամ պարզապես Եվրո-2020, նախատեսված է դառնալու ՈՒԵՖԱ-ի Եվրոպայի 16-րդ առաջնությունը, որը կազմակերպվում է Եվրոպական Ֆուտբոլային Ասոցիացիաների Միության (ՈւԵՖԱ) կողմից:[2]

Մրցաշարը նախատեսվում է անցկացնել ՈւԵՖԱ-ի 12 երկրների 12 քաղաքներում `հունիսի 12-ից մինչև հուլիսի 12-ը : Առաջնության գործող չեմպինը Պորտուգալիան է , ով հաղթել է 2016 թ-ի առաջնությունում: Առաջին անգամ ՈւԵՖԱ-ի Եվրոպայի առաջնությունում կօգտագործվի մրցավարների վիդեո օգնական (VAR) համակարգը:[3]

ՈւԵՖԱ-ի նախկին նախագահ Միշել Պլատինին ասել է, որ մրցաշարը հյուրընկալվում է մի քանի երկրներում ՝ որպես «ռոմանտիկ» միջոցառում ՝ նշելու Եվրոպայի առաջնության մրցաշարի 60-ամյակը:[4] Լինելով մրցույթին մասնակցած բոլոր մարզադաշտերից ամենաշատ տեղեր ունեցողը , Լոնդոնի «Ուեմբլի» մարզադաշտը, երկրորդ անգամ կընդունի կիսաեզրափակչի և եզրափակչի խաղերը՝ մինչ այդ ընդունած լինելով 1996թ-ի մրցաշարը : Բացման խաղը կանցկացվի Հռոմի «Ստադիո Օլիմպիկոն», որին կմասնակցեն Թուրքիան և Իտալիան:

2020թ մարտի 17-ին Norwegian FA-ը հայտնեց , որ ՈՒԵՖԱ-ն որոշել է 1 տարով հետաձգել մրցաշարը 2020թ.-ի կորոնավիրուսի եվրոպական համաճարակի պատճառով:[5]


Հայտերի ներկայացման գործընթացԽմբագրել

Մինչ որոշ երկրներ արդեն հետաքրքրված էին Եվրո-2020-ը[6][7][8][9][10][11][12][13] հյուրընկալելու հայտ ներկայացնելով, այդուհանդերձ, ՈւԵՖԱ-ի նախագահ Միշել Պլատինին 2012 թվականի հունիսի 30-ին, ՈւԵՖԱ-ի Եվրո-2012-ի եզրափակչից մեկ օր առաջ տեղի ունեցած մամուլի ասուլիսում առաջարկեց , որ մեկ հյուրընկալող երկիր ունենալու փոխարենը (կամ համատեղ մի քանի երկրների համատեղ հյուրընկալությամբ) Եվրո-2020-ը կարող էր տեղի ունենալ մայրցամաքի «12 կամ 13 քաղաքներում»: Այդ ժամանակ ՈւԵՖԱ-ն արդեն իսկ օգտագործում էր նմանատիպ համակարգ ՈւԵՖԱ-ի մինչև 17 տարեկանների Եվրոպայի առաջնության էլիտային տուրի համար, որտեղ յոթ խմբերից յուրաքանչյուրը հյուրընկալվում էր տարբեր երկրում:

Եվրոպական ձևաչափով որոշումԽմբագրել

2012-ի դեկտեմբերի 6-ին ՈւԵՖԱ-ն հայտարարեց, որ 2020 թվականի եզրափակիչը կանցկացվի Եվրոպայի մի քանի քաղաքներում `նշելու մրցաշարի 60-ամյակը:[14][15] Հյուրընկալող քաղաքների ընտրությունը չի երաշխավորում այդ երկրի ազգային հավաքականի ավտոմատ որակավորում հաջորդ փուլ:

ՈւԵՖԱ-ն պատճառաբանեց, որ մրցաշարի համաեվրոպական բեմադրումը տրամաբանական որոշում էր ամբողջ Եվրոպայում ֆինանսական դժվարությունների ֆոնին:[16][17]


Մրցույթի անցկացման վայրերԽմբագրել

Հայտերի վերջնական ցուցակը հրապարակվել է ՈւԵՖԱ-ի կողմից 2014 թ.-ի ապրիլի 26-ին, իսկ ՈւԵՖԱ-ի գործադիր կոմիտեի կողմից ընդունվել է 2014-ի սեպտեմբերի 19-ին: Եզրափակիչ փաթեթի համար երկու հայտ է ներկայացվել (որոնցից մեկը հաջող էր, նշված է կապույտով` կիսաեզրափակչի և եզրափակչի համար) և Ստանդարտ փաթեթի համար 19 հայտեր (որոնցից 12-ը ի սկզբանե հաջող էին, նշված է կանաչով քառորդ եզրափակչի և խմբային փուլի համար, իսկ 16-րդ տուրի և խմբային փուլի համար դեղինները). կարմիր գույնով նշված Բրյուսելն ի սկզբանե ընտրվել է, բայց հանվել է ՈւԵՖԱ-ի կողմից 2017-ի դեկտեմբերի 7-ին , իսկ այնտեղ նախատեսված խաղերը տեղափոխվել են Ուեմբլի:[18][19][20]

     Հաղթած հայտ. խմբային փուլի և 1/8 եզրափակիչների համար      Հաղթած հայտ. խմբային փուլի և 1/4 եզրափակիչների համար      Հաղթած հայտ. կիսաեզրափակիչների և եզրափակչի համար: Հետագայում ավելացված. խմբային փուլ և 1/8 եզրափակիչ      Հաղթած հայտ. խմբային փուլի և 1/8 եզրափակիչների համար , սակայն հետագայում ցանկից հեռացված      Չհաղթած հայտ. (չի համապատասխանել ՈՒԵՖԱ-ի չափանիշներին կամ հեռացվել է քվեարկությամբ)

Երկիր Քաղաք Մարզադաշտ Հանդիսատեսների քանակ Փաթեթ Արդյունք
ադրբեջան բաքու Olympic Stadium 68,700 Ստանդարտ փաթեթ Խմբային փուլ և 1/4 եզրափակիչներ
Բելառուս Մինսկ Dinamo Stadium 34,000 (ընդլայնվելու է մինչև 39,000) Ստանդարտ փաթեթ Մերժված
Բելգիա Բրյուսել Eurostadium (ներկայացվել է նոր ազգային մարզադաշտ) 50,000 (ներուժը 62,613) Ստանդարտ փաթեթ Խմբային փուլ և 1/8 եզրափակիչ

(հետագայում չեղյալացված)

Բուլղարիա Սոֆիա Vasil Levski National Stadium 43,000 (ընդլայնվելու է մինչև 50,000) Ստանդարտ փաթեթ Մերժված
Դանիա Կոպենհագեն Parken Stadium 38,065 Ստանդարտ փաթեթ Խմբային փուլ և 1/8 եզրափակիչ
Անգլիա Լոնդոն Wembley Stadium 90,000 Եզրափակիչ փաթեթ

(ետ կանչված ստանդարտ փաթեթ)

Կիսաեզրափակիչներ և եզրափակիչ

Խմբային փուլ և 1/8 եզրափակիչ

(հետագայում ավելացված)

Գերմանիա Մյունխեն Allianz Arena 75,000 Ստանդարտ և եզրափակիչ փաթեթներ Խմբային փուլ և 1/4 եզրափակիչներ
Հունգարիա Բուդապեշտ Puskás Aréna 56,000 (ներկայացվել է նոր 68,000 մարզադաշտ) Ստանդարտ փաթեթ Խմբային փուլ և 1/8 եզրափակիչ
Իսրայել Երուսաղեմ Teddy Stadium 34,000 (ընդլայնվելու է մինչև 53,000) Ստանդարտ փաթեթ Մերժված
Իտալիա Հռոմ Stadio Olimpico 72,698 Ստանդարտ փաթեթ Խմբային փուլ և 1/4 եզրափակիչներ
Մակեդոնիա Սկոպիե Philip II Arena 33,460 Ստանդարտ փաթեթ Մերժված
Նիդերլանդներ Ամստերդամ Johan Cruyff Arena 54,990 (ընդլայնվելու է մինչև 56,000) Ստանդարտ փաթեթ Խմբային փուլ և 1/8 եզրափակիչ
Իռլանդիա Դուբլին Aviva Stadium 51,700 Ստանդարտ փաթեթ Խմբային փուլ և 1/8 եզրափակիչ
Ռումինիա Բուխարեստ Arena Națională 55,600 Ստանդարտ փաթեթ Խմբային փուլ և 1/8 եզրափակիչ
Ռուսաստան Սանկտ-Պետերբուրգ Krestovsky Stadium 68,134 Ստանդարտ փաթեթ Խմբային փուլ և 1/4 եզրափակիչներ
Շոտլանդիա Գլազգո Hampden Park 52,063 Ստանդարտ փաթեթ Խմբային փուլ և 1/8 եզրափակիչ
Իսպանիա Բիլբաո San Mamés 53,332 Ստանդարտ փաթեթ Խմբային փուլ և 1/8 եզրափակիչ
Շվեդիա Սոլնա,Ստոկհոլմ Friends Arena 54,329 Ստանդարտ փաթեթ Հեռացված
Ուելս Քարդիֆ Millennium Stadium 74,500 Ստանդարտ փաթեթ Հեռացված


ՈրակավորումԽմբագրել

Չկա ավտոմատ որակավորման հնարավորություն, և ՈՒԵՖԱ-ի բոլոր 55 ազգային հավաքականները, ներառյալ այն 12 հավաքականները, որոնց երկրներում նախատեսված են հանդիպումներ անցկացնել, պետք է մրցեն եզրափակչի 24 տեղերի համար տեղի ունեցող ընտրական խաղերում :[21][22] Քանի որ ՈւԵՖԱ-ն հյուրընկալող քաղաքների ցանկը որոշել էր 2014-ի սեպտեմբերին, ընտրական փուլից առաջ, հնարավոր է, որ հյուրընկալող քաղաքների ազգային հավաքականները չկարողանան դուրս գալ եզրափակիչի մրցաշարի:

ՈՒԵՖԱ-ի Եվրո-2020-ի ընտրական վիճակահանությունը տեղի է ունեցել 2018 թվականի դեկտեմբերի 2-ին, Իռլանդիայի Հանրապետության Դուբլին քաղաքում գտնվող «Կոնվենցիայի կենտրոն Դուբլին»-ում:[23]

Որակավորման գործընթացը ֆուտբոլի աշխարհի 2018 թվականի առաջնությունից անմիջապես հետո ՝ սեպտեմբերին սկսելու փոխարեն , մեկնարկեց 2019թ-ի մարտին և ավարտվեց նույն թվականի նոյեմբերին

Ձևաչափը հիմնականում մնում է նույնը, չնայած եզրափակչի 24 տեղերից միայն 20-ն է վիճարկվել հիմնական որոկավորման փուլում `թողնելով մնացած չորսը հետագայում որոշվող: 2016-ի մայիսին, Կոսովոյի ՈւԵՖԱ-ին անդամագրվելուց հետո, հայտարարվեց, որ այդ պահին եղած 55 անդամները ՈՒԵՖԱ-ի Ազգերի լիգայի ավարտից հետո (հինգ խումբ հինգ թիմից և հինգ խումբ վեց թիմից,ՈՒԵՖԱ-ի Ազգերի լիգայի եզրափակչի չորս մասնակիցների հետ երաշավորված էր , որ կընկնեն հինգ թիմից բաղկացած խմբեր) կբաժանվեն տաս խմբերի,որտեղից լավագույն երկուսը կանցնեն հաջորդ փուլ: Որակավորման խաղերն անցկացվեցին զույգ խաղերով՝ 2019թ-ի մարտին, հունիսին, սեպտեմբերին, հոկտեմբերին և նոյեմբերին :[24]

2018 թվականից մեկնարկված ՈՒԵՖԱ-ի Ազգերի լիգայի ստեղծմամբ,[25][24][26][27] ՈՒԵՖԱ-ի Ազգերի լիգայի 2018-19 թվականների մրցաշարը կապված է ՈՒԵՖԱ-ի Եվրոյի որակավորման հետ `թիմերին հնարավորություն ընձեռելով Եվրո-2020-ին մասնակցելու ևս մեկ հնարավորություն: Յուրաքանչյուր դիվիզիոնից չորս թիմ , որոնք չեն նվաճել Եվրոյի եզրափակչի ուղեգիր պետք է մրցեն յուրաքանչյուր դիվիզիոնի փլեյ-օֆֆում, որը պետք է տեղի ունենա 2020-ի մարտին: Յուրաքանչյուր դիվիզիոնի փլեյ-օֆֆի հաղթողները,որոնք կորոշվեն երկու եզրափակիչներով (ամենաբարձր հորիզոնական զբաղեցրած թիմն ընդդեմ ամենաշատ վարկանիշ ունեցող չորրորդ հորիզոնականի թիմի, իսկ երկրորդ `ամենալավ վարկանիշ ունեցող թիմն` ընդդեմ երրորդ ամենալավ վարկանիշ ունեցող թիմի․ խաղում են ավելի բարձր դասակարգված թիմերի տանը) և մեկ եզրափակչի հաղթողը (մարզադաշտի վիճակահանությունը տեղի է ունենում նախապես, երկու կիսաեզրափակիչների հաղթողների միջև), նախատեսվում են միանալ Եվրո 2020-ի եզրափակիչ փուլ անցած 20 թիմերին:[27]

Որակավորված թիմերԽմբագրել

Ներկայիս մրցաշարի համար որակավորված 20 թիմերից 17-ը մասնակցել են 2016 թ.-ի առաջնությանը: Նրանց թվում են Բելգիան և Իտալիան, ովքեր երկուսն էլ գրանցեցին անթերի արդյունք (10 հաղթանակ 10 խաղում),[28][29] պարտվելով Եվրոպայի չեմպիոն Պորտուգալիային և աշխարհի չեմպիոն Ֆրանսիային, իսկ Գերմանիան ռեկորդային 13-րդ անգամ անընդմեջ որակավորվեց Եվրոպայի առաջնության համար:[30] Ֆինլանդիայի համար Եվրոպայի առաջնության մասնակցությունը կլինի դեբյուտային ՝ նախկինում երբևէ չմասնակցելով խոշոր մրցաշարի:[31] 2016-ին բաց թողնելուց հետո վերադառնում են Նիդեռլանդներն ու Դանիան , ընդ որում ՝ հոլանդացիները առաջին անգամ գլխավոր մրցաշարում կմասնակցեն 2014 թվականից ի վեր:[32][33] 2004 թվականի հաղթող Հունաստանը միակ նախկին չեմպիոնն է, որոնք չկարողացան նվաճել եզրափակիչ փուլի ուղեգիրը ՝ բաց թողնելով իրենց Եվրոպայի երկրորդ առաջնությունը և երրորդ անընդմեջ խոշոր մրցաշարը:[34]

Հյուրընկալող տասներկու երկրներից յոթին հաջողվեց ուղղակիորեն նվաճել եզրափակիչ փուլի ուղեգիր: Չորսը կմրցեն փլեյ-օֆֆում,որոնցից առավելագույնը երեքը կկարողանան եզրափակիչ փուլ անցնել,մինչդեռ ադրբեջանը որակավորման խմբային փուլի ավարտից հետո դուրս մնաց պայքարից:

Հավաքական Որակավորված որպես Որակավորման ամսաթիվ Նախորդ մասնակցության թվականները
Բելգիա I խմբի հաղթող 10 հոկտեմբեր 2019 5 (1972, 1980, 1984, 2000, 2016)
Իտալիա J խմբի հաղթող 12 հոկտեմբեր 2019 9 (1968, 1980, 1988, 1996, 2000, 2004, 2008, 2012, 2016)
Ռուսաստան I խմբի հաղթող 13 հոկտեմբեր 2019 11 (1960, 1964, 1968, 1972, 1988, 1992, 1996, 2004, 2008, 2012, 2016)
Լեհաստան G խմբի հաղթող 13 հոկտեմբեր 2019 3 (2008, 2012, 2016)
Ուկրաինա B խմբի հաղթող 14 հոկտեմբեր 2019 2 (2012, 2016)
Իսպանիա F խմբի հաղթող 15 հոկտեմբեր 2019 10 (1964, 1980, 1984, 1988, 1996, 2000, 2004, 2008, 2012, 2016)
Ֆրանսիա H խմբի հաղթող 14 նոյեմբերber 2019 9 (1960, 1984, 1992, 1996, 2000, 2004, 2008, 2012, 2016)
Թուրքիա H խմբի 2րդ հորիզոնական 14 նոյեմբերber 2019 4 (1996, 2000, 2008, 2016)
Անգլիա A խմբի հաղթող 14 նոյեմբերber 2019 9 (1968, 1980, 1988, 1992, 1996, 2000, 2004, 2012, 2016)
Չեխիա A խմբի 2րդ հորիզոնական 14 նոյեմբերber 2019 9 (1960, 1976, 1980, 1996, 2000, 2004, 2008, 2012, 2016)
Ֆինլանդիա J խմբի 2րդ հորիզոնական 15 նոյեմբերber 2019 0 (debut)
Շվեդիա F խմբի 2րդ հորիզոնական 15 նոյեմբերber 2019 6 (1992, 2000, 2004, 2008, 2012, 2016)
Խորվաթիա E խմբի հաղթող 16 նոյեմբերber 2019 5 (1996, 2004, 2008, 2012, 2016)
Ավստրիա G խմբի 2րդ հորիզոնական 16 նոյեմբերber 2019 2 (2008, 2016)
Նիդերլանդներ C խմբի 2րդ հորիզոնական 16 նոյեմբերber 2019 9 (1976, 1980, 1988, 1992, 1996, 2000, 2004, 2008, 2012)
Գերմանիա C խմբի հաղթող 16 նոյեմբերber 2019 12 (1972, 1976, 1980, 1984, 1988, 1992, 1996, 2000, 2004, 2008, 2012, 2016)
Պորտուգալիա B խմբի 2րդ հորիզոնական 17 նոյեմբերber 2019 7 (1984, 1996, 2000, 2004, 2008, 2012, 2016)
Շվեյցարիա D խմբի հաղթող 18 նոյեմբերber 2019 4 (1996, 2004, 2008, 2016)
Դանիա D խմբի 2րդ հորիզոնական 18 նոյեմբերber 2019 8 (1964, 1984, 1988, 1992, 1996, 2000, 2004, 2012)
Ուելս E խմբի 2րդ հորիզոնական 19 նոյեմբերber 2019 1 (2016)
  1. ^ Italic ցույց է տալիս 12 ընդունող երկրներին
  2. ^ Bold ցույց է տալիս այդ տարվա հաղթողին. Italic ցույց է տալիս այդ տարվա ընդունող երկրին

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. ՈՒԵՖԱ-ն որոշել է ԵՎՐՈ-2020-ի անվանումը չփոխել
  2. «Regulations of the UEFA European Football Championship 2018–20»։ UEFA.com։ Union of European Football Associations։ 9 March 2018։ Վերցված է 13 March 2018 
  3. «VAR to be introduced in 2019/20 UEFA Champions League»։ UEFA.com (Union of European Football Associations)։ 27 September 2018։ Վերցված է 27 September 2018 
  4. Samuel Martin (24 May 2013)։ «Martin Samuel meets Michel Platini – read the FULL transcript from Sportsmail's exclusive interview with UEFA's president»։ Daily Mail։ Վերցված է 25 May 2013 
  5. «Euro 2020 postponed until next summer, says the Norwegian FA»։ bbc.co.uk (BBC News)։ 17 March 2020։ Վերցված է 17 March 2020 
  6. «TFF Başkanı'ndan Açıklama» [TFF President Announcement] (Turkish)։ Turkish Football Federation։ 17 April 2012 
  7. «Scotland and Wales FAs may look to Ireland to aid Euro 2020 bid»։ RTÉ Sport։ RTÉ։ 15 May 2012 
  8. «Haalt België Euro 2020 of WK -20 binnen?» [Can Belgium host Euro 2020 or the U-20 World Cup]։ belgiumsoccer.be (Dutch)։ 12 April 2010։ Արխիվացված է օրիգինալից 10 September 2017-ին։ Վերցված է 5 January 2012 
  9. «Drei Länder für eine Fußball-EM» [Three countries for one European Championship]։ dw.de (German)։ Deutsche Welle։ 8 July 2010 
  10. «Bulgaria confirma: vrea sa organizeze EURO 2020 impreuna cu Romania» [Bulgaria confirms: it wants to host Euro 2020 with Romania]։ HotNews.ro (Romanian)։ 19 November 2007 
  11. «Niersbach: EM-Bewerbung wäre "reizvoll"» [Niersbach: Euro hosting would be "attractive"]։ FIFA.com (German) (FIFA)։ 4 March 2012 
  12. «România şi Ungaria vor să organizeze Euro 2020 sau 2024» [Romania and Hungary will host Euro 2020 or 2024]։ România Liberă (Romanian)։ 28 September 2010 
  13. «KNVB richt zich nu op binnenhalen EK 2020» [KNVB now focusing on winning Euro 2020]։ NU.nl (Dutch)։ 10 March 2011 
  14. «A EURO for Europe»։ UEFA.com։ Union of European Football Associations։ 6 December 2012 
  15. «European Championship: Uefa to hold 2020 finals across continent»։ BBC Sport։ 6 December 2012։ Վերցված է 7 December 2012 
  16. «'EURO for Europe' means shared opportunity»։ UEFA։ 6 December 2012 
  17. «Euro 2020 to be hosted across Europe, Uefa announces»։ The Guardian։ 6 December 2012։ Վերցված է 7 December 2012 
  18. «19 bids received for UEFA EURO 2020»։ UEFA։ 26 April 2014 
  19. «Euro 2020: Wembley to host seven matches after Brussels loses right to host games»։ BBC Sport։ 7 December 2017 
  20. «London to host UEFA EURO 2020 final»։ UEFA.org։ 19 September 2014 
  21. «UEFA Euro 2020 Tournament Requirements»։ UEFA.com 
  22. «Bids for Euro 2020 due today; tournament to be held all across Europe»։ NBC Sports։ 12 September 2013 
  23. «Dublin to stage European Qualifiers draw on 2 December 2018»։ UEFA.com։ 28 September 2017 
  24. 24,0 24,1 «UEFA Nations League: all you need to know»։ UEFA.com։ 27 March 2014 
  25. «UEFA Nations League receives associations' green light»։ UEFA։ 27 March 2014 
  26. «UEFA Nations League/UEFA EURO 2020 qualifying»։ UEFA.com 
  27. 27,0 27,1 «UEFA Nations League format and schedule confirmed»։ UEFA։ 4 December 2014 
  28. «Italy 9–1 Armenia: Roberto Mancini's side end qualifying on a high»։ BBC Sport։ 18 November 2019։ Վերցված է 21 November 2019 
  29. «Belgium 6–1 Cyprus: Roberto Martinez's side end qualifying with perfect record»։ BBC Sport։ 19 November 2019։ Վերցված է 21 November 2019 
  30. «UEFA EURO 2020: who has qualified for the final tournament?»։ UEFA.com (Union of European Football Associations)։ 19 November 2019։ Վերցված է 21 November 2019 
  31. «Finland qualify for Euro 2020 and first major tournament»։ BBC Sport։ 15 November 2019։ Վերցված է 15 November 2019 
  32. «Euro 2020 qualifier: Davis misses penalty as NI draw with Netherlands in Belfast»։ BBC Sport։ 16 November 2019։ Վերցված է 18 November 2019 
  33. «Republic of Ireland 1–1 Denmark: Irish fall short despite late equaliser»։ BBC Sport։ 18 November 2019։ Վերցված է 18 November 2019 
  34. Kaperonis Sarantos (27 November 2019)։ «How close were Greece to Euro 2020?»։ AGONAsport։ Վերցված է 28 November 2019