Բացել գլխավոր ցանկը
Տղաարդկանց ԿՄՏ (2007 թվական)
Կանանց ԿՄՏ (2007 թվական)

Կյանքի միջին տևողություն, կարևոր ցուցանիշ, որն արտահայտում է բնակչության կյանքի տևողությունը՝ ըստ մահացության տվյալների: ԱՀԿ-ն հայտնել է, որ կյանքի տևողությունը ամբողջ աշխարհում ավելացել է։ Ըստ գլոբալ միջին հաշվարկների՝ 2012 թվականին ծնված աղջիկների կյանքի ակնկալվող տևողությունը կազմում է 73 տարի, իսկ տղաներինը՝ 68։ Սա 6 տարով ավելի է, քան 1990 թվականին ծնված երեխաների կյանքի միջին տևողությունը։

Համաձայն ԱՀԿ-ի ամենամյա վիճակագրական հաշվետվության՝ ավելի մեծ առաջընթացի հասել են քիչ եկամուտներ ունեցող երկրները (միջինը 9 տարի)։ 1990-2012 ժամանակահատվածում կյանքի տևողության աճի ամենաբարձր ցուցանիշը գրանցվել է հետևյալ 6 երկրներում. Լիբերիա 20 տարով (42-ից 62 տարեկան), Եթովպիա (45-ից 64 տարեկան), Մալդիվյան կղզիներ (58-ից 77տարեկան), Կամբոջա (54-ից 72 տարեկան), Թիմոր-Լեստե (50-ից 66 տարեկան), Ռուանդա (48-ից 65 տարեկան)։

Ընդ որում, 2012թվականին ծնված տղաների ակնկալվող կյանքի տևողությունը որևէ մեծ եկամուտներ ունեցող երկրում կազմում է մոտ 76 տարի, 16 տարով ավելի, քան քիչ եկամուտներ ունեցող երկրներում ծնված տղաներինը (60 տարի)։ Աղջիկների համար այս տարբերությունը ավելի մեծ է. բարձր եկամուտ ունեցող երկրներում 82, իսկ քիչ եկամուտ ունեցողներում՝ 63 տարի, ինչը կազմում է 19 տարի։

Կանանց կյանքի տևողությունը՝ անկախ իրենց բնակության վայրից, ավելի է, քան տղամարդկանցը։ Մեծ եկամուտներ ունեցող երկրներում կանանց և տղամարդկանց կյանքի տևողության միջև տարբերությունը ավելի մեծ է. կանայք 6 տարի ավել են ապրում։ Եկամուտների ցածր մակարդակ ունեցող երկրներում այս տարբերությունը կազմում է 3 տարի։

Կանանց կյանքի ամենաերկար տևողությունն արձանագրվել է Ճապոնիայում, որին հաջորդում են Իսպանիան, Շվեյցարիան և Սինգապուրը։ Ցուցակը գլխավորող 10 երկրներում կանանց կյաքի տևողությունը կազմել է 84 տարի և ավելի։ 9 երկրներում տղամարդկանց կյանքի տևողությունը կազմում է 80 տարի և ավելի, և այս ցուցակը գլխավորում են Իսլանդիան, Շվեյցարիան և Ավստրալիան[1]:

Աշխարհի երկրներում կյանքի միջին տևողությունը տարբեր ժամանակահատվածներում[2]. Եվրոպա Արևմտյան Ասիա Մեծ Բրիտանիա Գերմանիա Ռուսաստան Ամերիկա (ԱՄՆ) Ֆրանսիա Ճապոնիա Հռոմի կայստություն Աբողջաշխարհում
Մեզոլիթ (17—12 Ք.ա) 30
Նոելիթ (12—6 Ք.ա) 21
Պղնձե դար (6—5 Ք.ա) 33
Բրոնզի և երկաթի դար (5—2 Ք.ա) 35 40 35 35 36
200 թվական 20 40 21 30 21 30
XIII դար 30—32 30 35 22 30 30
XVI դար 33—34 30 33—38 22—30 26—30 31
XVII դար 35 30 34—39 22—30 25—29 32
1701—1750 թվականներ 35 30 32—38 22—30 30—31 32—33
1751—1800 թվականներ 35—37 30 35—39 22—30 32—33 26—36 32—33
1801—1850 թվականներ 38—39 30 38—50 37—38 22—30 34—36 32—42 36—38 33—35
1851—1900 թվականներ 40—45 30 41—50 37—47 24-27 37—48 40—47 36—44 33—39
1901—1950 թվականներ 46—65 31—32 47—69 44—67 28—58 49—68 46—67 37—61 40—46
1951—2000 թվականներ 66—76 33—66 69—77 68—77 59—66 69—76 67—78 62—80 47—66

Ներկայացված տվյալները մոտավոր են:

Վիճակագրական աղյուսակԽմբագրել

Կյանքի միջին տևողությունը՝ հաշվարկված ծնունդից (ապրած տարիներ), 2010 թ. տվյալներ
Տեղ Պետություն/տարածք Ընդամենը Տղամարդիկ Կանայք
1   Ճապոնիա 83,7 80,9 86,6
2   Հոնկոնգ (  Չինաստան) 83,3 80,0 86,5
3   Շվեյցարիա 82,7 80,4 84,7
4   Ավստրալիա 82,1 79,9 84,3
5   Իտալիա 82,8 80,3 85,2
6   Իսլանդիա 82,3 80,7 83,8
7   Ֆրանսիա (մետրոպոլիա) 81,8 78,8 84,9
8   Շվեդիա 81,9 80,1 83,7
9   Իսպանիա 82,3 79,4 85,0
10   Իսրայել 82,1 80,2 83,8
11   Սինգապուր 82,6 79,6 85,6
12   Կանադա 81,8 79,7 83,8
13   Նորվեգիա 81,3 79,2 83,4
14   Ավստրիա 81,1 78,5 83,6
15   Նիդերլանդներ 81,3 79,4 83,1
16   Նոր Զելանդիա 81,6 79,7 83,3
17   Մարտինիկա (  Ֆրանսիա) 81,2 77,8 84,4
18   Մակաո (  Չինաստան) 80,3 78,1 82,5
19   Հարավային Կորեա 81,4 78,0 84,6
20   Գերմանիա 80,6 78,2 83,1
21   Բելգիա 80,5 78,0 83,0
22   Իռլանդիա 80,6 78,4 82,7
23   Մեծ Բրիտանիա 79,53 77,38 81,68
24   Հունաստան 80,6 77,6 83,6
25 Նորմանդյան կղզիներ (  Մեծ Բրիտանիա) 80,4 78,5 82,4
26=   Լյուքսեմբուրգ 81,3 78,9 83,7
26=   Գվադելուպա (  Ֆրանսիա) 80,5 76,8 84,0
28   Ֆինլանդիա 80,5 77,6 83,4
29=   Կիպրոս 78,94 76,84 81,07
29= (  ԱՄՆ) 78,94 75,89 82,01
31   Կոստա Ռիկա 79,2 76,7 81,7
32   Մալթա 78,80 76,34 81,19
33   Պուերտո Ռիկո (  ԱՄՆ) 78,70 74,69 82,67
34   Չիլի 78,65 75,54 81,68
35=   Պորտուգալիա 78,59 75,32 81,79
35=   Սլովենիա 78,59 74,97 81,99
37   Կուբա 78,50 76,55 80,52
38 78,25 75,99 80,50
39   Չինաստանի Հանրապետություն 78,19 75,25 81,51
40   Միացյալ Նահանգներ 78,09 76,5 81,3
41   Կատար 77,88 78,07 77,29
42   Բրունեյ 77,51 75,29 79,98
43   Ռեյունյոն (  Ֆրանսիա) 77,26 73,69 81,08
44   Մայոտ 77,14 73,69 81,08
45   Չեխիա 77,01 73,78 80,15
46   Իտալիա 73,39[3] 70,12[3] 77,72[3]
46   Ալբանիա 76,38 73,43 79,72
47   Ուրուգվայ 76,36 72,72 79,85
48   Բարբադոս 76,25 73,00 79,50
49   Մեքսիկա 76,19 73,73 78,63
50   Նիդերլանդական Անտիլներ (  Նիդերլանդներ) 76,14 72,65 79,36
50   Լիբիա 76,04[3] 74,36[3] 77,82[3]
51   Խորվաթիա 76,01 72,45 79,49
52   ԱՄԷ 75,94 75,25 77,04
53   Ֆրանսիական Գվիանա (  Ֆրանսիա) 75,89 72,55 79,89
54   Մալդիվներ 75,55 74,64 76,52
55=   Նիդերլանդներ 75,51 71,17 79,85
55=   Պանամա 75,51 72,98 78,21
57=   Բրազիլիա 75,50 71,75 79,25
58   Թունիս 75,40[3] 72,2[3] 78,6[3]
57=   Գուամ (  Մեծ Բրիտանիա) 75,50 73,25 77,94
58=   Սիրիա 75,35 73,91 76,85
58=   Գրենադա 75,35 73,71 76,79
60   Բելիզ 75,34 73,93 76,80
61   Նոր Կալեդոնիա (  Ֆրանսիա) 75,33 72,31 78,71
62   Արգենտինա 75,30 71,53 79,07
63   Բոսնիա և Հերցեգովինա 75,12 72,43 77,70
64   Էկվադոր 75,03 72,14 78,06
65   Բահամներ 74,79 71,60 77,83
66   Արուբա (  Նիդերլանդներ) 74,75 72,28 77,09
67   Սլովակիա 74,72 70,73 78,65
68   Բահրեյն 74,60 74,03 75,37
69   Ֆրանսիական Պոլինեզիա (  Ֆրանսիա) 74,49 72,21 77,08
70   Վիետնամ 74,35 72,33 76,21
71   Շրի Լանկա 74,25 71,20 77,40
72   Հյուսիսային Մակեդոնիա 74,22 72,12 76,32
73   Քուվեյթ 74,17 73,47 75,19
75   Չեռնոգորիա 74,01 71,55 76,47
76   Սերբիա 74,00 71,70 76,34
77   Իտալիա 73,92 71,42 76,58
78   Էստոնիա 73,91 68,35 79,17
80   Վենեսուելա 73,73 70,83 76,78
81   Հայաստան 73,69 70,21 76,74
82   Հունգարիա 73,64 69,54 77,64
83   Թաիլանդ 73,56 70,17 77,06
84   Կանաչ Հրվանդան 73,54 69,41 77,36
85   Մալայզիա 73,38 71,24 75,72
86   Պերու 73,18 70,57 75,90
87   Ռումինիա 73,16 69,57 76,83
88   Սաուդյան Արաբիա 73,13 72,24 74,41
89   Վրաստան 73,05 69,36 76,50
90   Նիկարագուա 72,98 69,91 76,12
91   Թուրքիա 76,3 73,70 79,4
92   Կոլումբիա 72,92 69,24 76,66
93   Հորդանան 72,91 71,65 74,29
94   Մավրիկիոս 72,80 69,49 76,19
95=   Չինաստան 72,71 71,10 74,45
95=   Բուլղարիա 72,71 69,21 76,35
97   Օման 72,58 70,88 74,83
98   Դոմինիկյան Հանրապետություն 72,52 69,85 75,44
99=   Եգիպտոս 72,51 71,23 75,82
101   Լատվիա 72,27 66,88 77,45
102=   Ճամայկա 72,24 69,57 74,97
104   Պաղեստին 72,17 70,60 73,81
105   Հոնդուրաս 72,07 69,74 74,51
106   Իրան 72,06 70,33 73,91
107   Լիբանան 72,00 69,86 74,18
108   Տոնգա 71,84 69,05 74,70
109   Պարագվայ 71,73 69,67 73,90
110   Սենտ Վինսենթ և Գրենադիններ 71,64 69,59 73,80
111   Սամոա 71,54 68,62 74,89
112   Սալվադոր 71,43 66,55 76,08
113   Լիտվա 71,31 65,46 77,24
114   Մարոկկո 71,16 68,96 73,44
115   Գվատեմալա 70,27 66,73 73,79
116   Ադրբեջան 70,12 67,09 73,14
117   Վենետիկի հանրապետություն 69,99 68,20 72,06
118   Սուրինամ 69,65 66,42 73,11
119   Բելառուս 69,44 63,59 75,53
120   Տրինիդադ և Տոբագո 69,40 65,80 72,90
121   Ռուսաստան 68,90 63,10 74,04
122   Ֆիջի 68,80 66,09 71,90
123   Գայանա 68,70 65,53 71,93
124   Հյուսիսային Կորեա 68,39 64,80 71,75
125   Միկրոնեզիա 68,35 67,56 69,11
126   Մոլդովա 68,23 64,42 72,06
127   Ինդոնեզիա 67,86 66,29 69,43
128   Բանգլադեշ 67,84 67,41 68,29
129   Ֆիլիպիններ 67,80 64,54 71,29
130   Ուկրաինա 67,68 61,56 74,03
131   Ղրղզստան 67,55 61,84 71,18
132   Ուզբեկստան 67,44 64,33 70,66
133   Նեպալ 67,42 66,71 68,04
134=   Մոնղոլիա 67,32 63,40 71,47
134=   Իրաք 67,32 63,37 71,69
137   Տաջիկստան 66,44 63,29 69,91
138   Սողոմոնյան կղզիներ 66,39 65,12 67,76
139   Լաոս 66,06 64,77 67,31
140   Արևմտյան Սահարա 65,95 64,27 68,10
141   Բութան 65,79 64,08 67,77
142   Ղազախստան 65,78 60,18 71,53
143   Մադագասկար 65,77 64,27 67,30
144   Բոլիվիա 65,56 63,43 67,70
145   Թուրքմենստան 64,65 60,62 68,91
146   Պակիստան 64,57 63,78 65,42
147   Հնդկաստան 64,19 62,80 65,73
148   Եմեն 63,94 62,52 65,36
149   Սան Տոմե և Պրինսիպի 63,82 62,46 65,11
150   Մյանմա 63,54 62,08 64,98
151   Գանա 62,71 61,84 63,61
152   Կամբոջա 61,54 60,21 62,61
153 Պապուա Նոր Գվինեա} 61,50 59,49 63,66
154   Գաբոն 61,28 60,24 62,35
155   Նամիբիա 61,09 60,35 61,62
156   Հայիթի 60,99 59,94 62,02
157   Արևելյան Թիմոր 60,80 59,94 61,68
158   Սուդան 60,27 58,59 62,01
159   Էրիթրեա 60,03 57,61 62,23
160   Կոմորյան Կղզիներ 59,65 58,33 61,00
161   Սենեգալ 58,17 57,19 59,13
162   Մավրիտանիա 57,53 55,89 59,16
163   Գամբիա 57,34 56,25 58,49
164   Եթովպիա 57,21 55,70 58,74
165   Ջիբութի 56,64 55,24 58,04
166   Կոնգոյի Հանրապետություն 56,02 54,88 57,16
167   Տոգո 55,69 54,24 57,14
168   Տանզանիա 55,44 54,62 56,19
169   Քենիա 54,98 53,96 55,93
170   Բենին 54,64 52,72 56,50
171   Լիբերիա 54,42 53,45 55,35
172   Ռուանդա 53,94 52,70 55,14
173   Բուրկինա Ֆասո 53,87 52,84 54,78
174   Բոտսվանա 53,33 53,80 52,54
175   Նիգերիա 53,08 52,66 53,55
176   Կոտ դ'Իվուար 53,02 52,14 54,05
177   Գվինեա 52,44 50,93 54,01
178   Ուգանդա 52,24 51,68 52,73
179   Մալավի 51,55 51,51 51,48
180   Հարավային Աֆրիկա 51,20 50,13 52,08
181   Նիգերիա 50,26 49,50 51,03
182   Սոմալի 50,24 48,71 51,79
183   Հասարակածային Գվինեա 50,10 48,87 51,48
184   Մալի 49,99 48,89 50,99
185   Կամերուն 49,97 49,02 50,89
186   Անգոլա 49,62 48,21 51,04
187   Բուրունդի 48,81 47,48 50,05
188   Մոզամբիկ 48,77 47,56 49,88
189   Չադ 48,52 47,15 49,90
190   Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն 47,42 45,93 48,91
191   Սվազիլենդ 47,36 47,56 47,04
192   Աֆղանստան 47,32 47,19 47,47
193   Զամբիա 46,93 46,49 47,26
194   Գվինեա Բիսաու 46,76 45,33 48,22
195   Զիմբաբվե 46,59 47,45 45,43
196   Սիերա Լեոնե 46,26 45,65 46,88
197   Լեսոթո 46,02 46,46 45,18
198   Հարավաֆրիկյան Հանրապետություն 45,91 44,47 47,31

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. [1]
  2. «Список литературы (18 источников) см. на сайте Финансового университета при Правительстве РФ в статье: Зубец А. Н. Количественные оценки в истории (инструменты для клиометрии). Финансовый университет, 2014.»։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2017-07-12-ին։ Վերցված է 2018-10-30 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ <ref> պիտակ՝ cia2012 անվանումով ref-երը տեքստ չեն պարունակում:

Արտաքին հղումներԽմբագրել