Բացել գլխավոր ցանկը

Արևելյան Թիմորի Դեմոկրատական Հանրապետությունը (Արևելյան Թիմոր, Թիմոր Լեշթի կամ Թիմոր Լեսթե) պետություն է Հարավ-Արևելյան Ասիայում, որը զբաղեցնում Թիմոր կղզու արևելյան մասը, նաև փոքր էկսկլավ (Օկուսի Ամբենո շրջանը) արևմտյան մասում և երկու կղզյակ՝ Ատաուրու (հյուսիսում) և Ժակու (արևելքում)։ Արևելյան Թիմորի բնակչությունը անցնում է 1 միլիոնից։ Սահմանակից է Ինդոնեզիային։

Արևելյան Թիմոր
Repúblika Demokrátika Timor Lorosa’e
República Democrática de Timor-Leste
Արևելյան Թիմորի դրոշ Զինանշան
Flag of East Timor.svg
Coat of arms of East Timor.svg
Timor Leste (orthographic projection).svg
Կարգավիճակերկիր, ինքնիշխան պետություն և կղզային պետություն
Ներառում էAileu municipality, Ainaro Municipality, Baucau Municipality, Bobonaro Municipality, Cova Lima Municipality, Dili municipality, Ermera District, Lautém Municipality, Liquiçá Municipality, Manatuto District, Manufahi Municipality, Oe-Cusse Ambeno և Viqueque Municipality
Պետական լեզուպորտուգալերեն և Tetum
ՄայրաքաղաքԴիլի
Պետական կարգԽորհրդարանական հանրապետություն, հանրապետություն, ունիտար պետություն և Կիսանախագահական համակարգ
Օրենսդիր մարմինNational Parliament
Երկրի ղեկավարFrancisco Guterres
Կառավարության ղեկավարTaur Matan Ruak
Մակերես15 007 կմ²
Ազգաբնակչություն1 180 069 մարդ (2013)[1]
Խտություն71,5 մարդ/կմ²
ՀիմնPátria
ԿարգախոսHonra, Pátria e Povo
Հիմնադրված էմայիսի 20, 2002 թ.
ԱրժույթԱՄՆ դոլար և East Timor centavo coins
Կենտրոնական բանկBanco Central de Timor-Leste
Ժամային գոտիUTC+9
Հեռախոսային կոդ+670
Ինտերնետ-դոմեն.tl
Կոորդինատներ: 8°58′0.0012000999973966″ հվ. լ. 125°45′1e-07″ ավ. ե. / 8.966667000027776168736° հս․. լ. 125.750000000028° ավ. ե. / 8.966667000027776168736; 125.750000000028
timor-leste.gov.tl

Բովանդակություն

Աշխարհագրական դիրքԽմբագրել

Արևելյան Թիմորը գտնվում է Հարավարևելյան Ասիայում։ Զբաղեցնում է Թիմոր կղզու արևելյան մասը և երկու կղզյակ՝ Ատաուրու (հյուսիսում) և Ժակու (արևելքում)։ Սահմանակից է Ինդոնեզիային։ Տարածքը 14 900 կմ է։

ԲնակչությունԽմբագրել

Բնակչության թիվը 780 հազ. մարդ (2009 թվական)։ Բնակչության միջին խտությունը 52,3 մարդ։ Ազգային կազմ՝ մալայացիներ, չինացիներ։ Ուրբանիզացման մակարդակը 10%։ Պետական լեզուն՝ պորտուգալերեն։

ԿրոնԽմբագրել

Կաթոլիկներ (90%), մուսուլմաններ, բողոքականներ, հինդուիստներ և այլք։

Պետական կառուցվածքԽմբագրել

Պետությունը գտնվում է կայացման փուլում։ Պետական կարգը՝ հանրապետություն։ Պետության ղեկավարը նախագահն է։ Բարձրագույն օրենսդիր մարմինը՝ Միապալատ ազգային պառլամենտ։ Մայրաքաղաքը՝ Դիլի (400 հազ. մարդ)։

Արևելյան Թիմորի զինված ուժերԽմբագրել

Արևելյան Թիմորի զինված ուժերը ստեղծվել են 2001 թվականին։ 2006 թվականին հասել են քայքայման վիճակի։ Ներկայումս գտնվում են վերականգնման փուլում։

ՏնտեսությունԽմբագրել

Արևելյան Թիմորը պատկանում է տնտեսապես թույլ զարգացած երկրների թվին։ Գյուղատնտեսական երկիր է։ Մշակում են եգիպտացորեն, գարի, բրինձ, սուրճ, բանան, սոյա, մրգեր, բանջարեղեն։ Զբաղվում են անասնապահությամբ։ Կան նավանորոգման, գյուղատնտեսական հումքի վերամշակման, ձեռնարկություններ։ Արտահանում է սուրճ, փայտանյութ։ Ներմուծում է նավթամթերք, սննդամթերք, մեքենաներ, սարքավորումներ, շինանյութ։ Առևտրական գլխավոր գործընկերներն են՝ Ավստրալիա, Պորտուգալիա, Ինդոնեզիա, Չինաստան։ ՀՆԱ-ն՝ մեկ շնչի հաշվով 454 ԱՄՆ դոլար։ Դրամական միավորը՝ ԱՄՆ դոլար։

ՊատմությունԽմբագրել

1976 թվականից օկուպացված է Ինդոնեզիայի կողմից՝ հակառակ ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի և Անվտանգության խորհրդի բանաձևերի։ 1999 թվականին երկրում անցկացվել է հանրաքվե և բնակչության 78%-ը քվեարկել է հօգուտ անկախության։ 2002 թվականի մայիսին ՄԱԿ-ը հայտարարել նոր անկախ պետության առաջացման մասին։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. World Bank databaseWB.

ԱղբյուրներԽմբագրել

Աշխարհի երկրներ, Հեղ․ Է․ Հարությունյան։