Բացել գլխավոր ցանկը

Գվինեա Բիսաու (պորտ.՝ República da Guiné-Bissau), երկիր Արևմտյան Աֆրիկայում։ Կազմված է մայրցամաքային մասից, Բոլամա կղզուց և Բիժագոշ կղզեխմբից (շուրջ 60 կղզի)։ Երկրի մակերևույթն առավելապես հարթավայրային է, տեղ-տեղ՝ ճահճոտ։

Գվինեա Բիսաու
Republica da Guiné-Bissau
Գվինեա Բիսաուի դրոշ Զինանշան
Flag of Guinea-Bissau.svg
Emblem of Guinea-Bissau.svg
Guinea-Bissau on the globe (Africa centered).svg
Կարգավիճակերկիր և ինքնիշխան պետություն
Ներառում էBafatá?, Biombo Region?, Bissau Autonomous Sector?, Bolama Region?, Cacheu Region?, Gabú Region?, Oio Region?, Quinara Region? և Tombali Region?
Պետական լեզուպորտուգալերեն[1]
ՄայրաքաղաքԲիսաու
Պետական կարգնախագահական հանրապետություն
Օրենսդիր մարմինNational People's Assembly?
Երկրի ղեկավարԺոզե Մարիու Վաշ[2]
Կառավարության ղեկավարAristides Gomes?
Մակերես36.125 կմ²
Ազգաբնակչություն1 515 000 մարդ (2010)[3]
Խտություն46 մարդ/կմ²
ՀիմնԷստա է նոսա պատրիա բեմ ամադա
ԿարգախոսUnidade, Luta, Progresso, Unity, Fight, Progress և Единство, борба, прогрес
Հիմնադրված է1974 թ.
ԱրժույթԱրևմտյան Աֆրիկայի ԱՖՄ ֆրանկ
Ժամային գոտիUTC+0
Հեռախոսային կոդ+245
Ինտերնետ-դոմեն.gw
Կոորդինատներ: 12° հս․ լ. 15° ամ. ե. / 12° հս․. լ. 15° ավ. ե. / 12; 15
guinebissaurepublic.com

ԱշխարհագրությունԽմբագրել

Աշխարհագրական դիրքԽմբագրել

Գվինեա Բիսաուն գտնվում է Արևմտյան Աֆրիկայում։ Հյուսիսում սահմանակից է Սենեգալի (338 կմ), հարավում և արևելքում՝ Գվինեայի (386 կմ) հետ։ Արևմուտքում ողողվում է Ատլանտյան օվկիանոսի ջրերով։ Կազմված են մայրցամաքային մասից, Բոլամա կղզուց և Բիշագոշ կղզիախմբից (մոտ 60 կղզիներ)։ Տարածքը 36,125 կմ² է։ Սահմանի երկարությունը 724 կմ։

Բնական պայմաններԽմբագրել

Երկրի մակերևույթը առավելապես հարթավայրային (ամենաբարձր կետը՝ 300մ) է։ Գետերը՝ Կորուբալ, Ժեբա, Կաշելու կարճ են, բայց ջրառատ, տեղ–տեղ նավարկելի։ Կլիման հասարակածային մուսսոնային է, ամառը՝ խոնավ, ձմեռը՝ չոր։ Տարեկան միջին ջերմաստիճանը 26 °C է։ Տարեկան տեղումները՝ Ատլանտյան օվկիանոսի ափին 1500 մմ–ից (հյուսիսում) 3000 մմ (հարավում), ներքին շրջաններում՝ 1400 մմ։ Անձրևային սեզոնը ձգվում է մայիսից հոկտեմբեր։ Կան նավթի չհետախուզված հանքավայրեր։

ԲնությունըԽմբագրել

Բուսածածկույթը անցումային է․ սավանաներից՝ հասարակածային մշտադալար անտառների։ Կան կապիկներ, վարազներ, գոմեշներ, հովազներ։ Շատ են թռչուններն ու օձերը։

ԲնակչությունԽմբագրել

Բնակչության թիվը 1 647 հազ․ մարդ (2013 թ․)։ Բնակչության միջին խտությունը՝ 41,6 մարդ։ Կյանքի միջին տևողությունը՝ 46,4 տարի։ Ազգային կազմը՝ բալանտե (27%), ֆուլբե (23%), մանջակ (14%)։ Ուրբանիզացման մակարդակը 24%: Պետական լեզուն՝ պորտուգալերեն, այլ լեզուներ՝ տեղական լեզուներ։

Պետական կառուցվածքԽմբագրել

Գվինեա Բիսաուն անդամակցում է ՄԱԿ–ին, ԱՄՀ–ին, ԱՄԿ–ին։ Պետական կարգը՝ հանրապետություն։ Պետության ղեկավարը նախագահն է, կառավարության ղեկավարը՝ վարչապետը։ Բաժանվում է ինը օկրուգի։ Մայրաքաղաքը՝ Բիսաու (274 հազ․ մարդ)։ Խոշոր քաղաքներն են՝ Մանսոա, Սան–Դոմինգո, Բոլամա, Կատիո։ Խոշոր նավահանգիստներն են՝ Բիսաու, Բոլամա, Կաշեու։ Քաղաքական կուսակցոըթյուններն են՝ Սոցալիական վերածնման կուսակցություն, Հանրապետական կուսակցություն և այլն։

ՊատմությունԽմբագրել

XV դարից Գվինեա Բիսաուի տարածք են թափանցել պորտուգալացիներ, գաղութացրել են այն և վերածել ստրուկների վաճառահանման կետի։ Երկիրն անկախություն է ձեռք բերել 1973 թվականին։ Պետության կրկնակի անվանումը (երկրի Գվինեա և մայրաքաղաքի Բիսաու անուններով) Ֆրանսիական Գվինեա գաղութի տեղում ստեղծված Գվինեա պետությունից տարբերելու նպատակով է տրվել։

ՏնտեսությունԽմբագրել

Գյուզատնտեսական երկիր է (աշխարհի 10 ամենաաղքատ երկրներից է)։ Մշակում են գետնանուշ, բրինձ, բամբակենի, կաուչուկատուներ, կակաո, շաքարեղեգ։Կան փայտամշակման, օճառի ձեռնարկություններ։ Կատարում են փայտամթերում։ Արտահանում է ձուկ, ծովախեցգետին։ Ներմուծում է արդյունաբերական սարքավորումներ, մեքենաներ, շինանյութ, սննդամթերք[4]։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. https://www.ethnologue.com/language/por
  2. http://www.noticiasaominuto.com/mundo/229488/presidente-eleito-da-guine-bissau-toma-posse-a-23-de-junho
  3. մարդահամար
  4. Հ. Ղ. Գրգեարյան, Ն. Մ. Հարությունյան (1987)։ Աշխարհագրական անունների բառարան։ Երևան: «Լույս»