Սյունիքի մարզի լքված գյուղերի ցանկ

Ստորև ներկայացվում է Սյունիքի մարզի լքված գյուղերի ցանկը[1][2][3][4][5][6][7][8]

# Պատկեր Անուն Կառուցման տարեթիվ Բնակավայր և հեռավորությունը նրանից Լրացուցիչ տվյալներ
1 Գյուղատեղի Աչաղու 10-18 դդ. Կապան քաղաքից 5-6 կմ հս-ամ, Աչաղու «Համլետավան» բնակելի թաղամասի հս կողմում, անտառապատ լեռնալանջին ավերված, տարածքում է գտնվում 17-18 դդ-երի կիսավեր եկեղեցին
2 Գյուղատեղի Ղուշչի 11-17 դդ. Կապան քաղաքից հվ-ամ, բարձրադիր վայրում, Բաղաբուրջ բնակելի թաղամասից 1.5 կմ ամ, անտառապատ վայրում այլ անվանումն է «Ղուրճիկ», ավերված, տարածքում է գտնվում 11 դ-ի փոքր ավերված եկեղեցին
3 Գյուղատեղի Վանք միջնա­դար Կապան քաղաքից հվ-ամ, բարձրադիր վայրում, Բաղաբուրջ բնակելի թաղամասից 2 կմ հվ, անտառապատ բարձունքի վրա տարածքի մեծ մասը մելիորացված է, տարածքում է գտնվում 17-18 դդ-երի կիսավեր եկեղեցին
4 Գյուղատեղի 10-13 դդ. Կապան քաղաքից հս-ամ, Շղարշիկ «Շհարջիկ» բնակելի թաղամասի դիմաց, Ողջի գետի աջափնյա ան­տա­ռապատ ձորա­կում, Վահանավանքի աե կողմում ավերված
5 Գյուղատեղի Խնկանց 10-17 դդ. Կապան քաղաքից հս-ամ, Շղարշիկ «Շհարջիկ» բնակելի թաղամասից 1 կմ աե ավերված, գյուղատեղիում է գտնվում «Խնկոց վանք» եկեղեցին
6 Գյուղատեղի Վաչագան միջնա­դար Կապան քաղաքի հվ-ամ կող­մում, բարձրադիր ան­տա­ռա­պատ վայրում, Վերին Վաչագան բնակելի թաղամասից 4 կմ ամ, Խուստուփ լեռան ստորոտին այլ անվանումն է Քոլվա, տարածքում է 10 դարի եկեղեցու ավերակները
7 Հունական եկեղեցին Բաշքենդ գյուղատեղիում Գյուղատեղի Բաշքենդ 17-20 դդ. Կապան քաղաքից 5-6 կմ հս-աե լքված 1957 թ., ապրել են հույն պղն­ձա­գործներ, տարածքում է գտնվում հունական եկեղեցին
8 Հալիձորի բերդը Հալիձոր գյուղատեղիի մոտ Գյուղատեղի Հալիձոր միջնա­դար Կապան քաղաքից հս-ամ, Հալիձորի բերդի հվ-աե կողմում տարածքում է գտնվում Հալիձորի բերդը
9 Հին Գորիս «Կյորես» գյուղատեղիի Սբ. Հռիփսիմե եկեղեցին Գյուղատեղի Հին Գորիս «Կյորես» մ.թ.ա. 1 հզ – մ.թ. - 20 դ. սկիզբ Գորիս քաղաքից աե, Վարարակն գե­տի ձախ ափին
10 Գյուղատեղի Նուշանց 16-20 դդ. Մեղրի քաղաքից 29 կմ հս, նախկին Վանք գյուղից մոտ 4 կմ հս-աե, լքված Կալեր գյուղի հս մասում՝ «Նուշանց ձոր»-ում ավերված, տարածքում շատ են պատմաճարտարապետական հուշարձաններ, որոնք չեն ընդգրկված պետական ցուցակներում
11 Գյուղատեղի Վանք 16-20 դդ. Մեղրի քաղաքից 25 կմ հս կիսավեր
12 Աստվածածին եկեղեցի Nushants church in Kaler Գյուղատեղի Կալեր 16-20 դդ. Մեղրի քաղաքից 30 կմ հս-արև կիսավեր, այստեղ է գտնվում 17 դ.-ի միանավ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին
13 Գյուղատեղի Դաստակերտ քաղաքից 2 կմ հս-ամ, «Քյուր ձոր» վայրում
13 Գյուղատեղի Շլորուտ 5-13 դդ. Քաջարան քաղաքի Վերին Հանդ թաղամասից 1 կմ հս ավերված, տարածքում է գտնվում միջնադարյան եկեղեցու հիմքերի վրա 1912 թվականին կառուցված եկեղեցին
15 Գյուղատեղի Աղավնաձոր 16-19 դդ. Ալվանք գյուղից 7.5 կմ հս-ամ ավերված է, լքվել է 1830-ական թթ. , տարածքում է գտնվում 17-18 դդ-երի կիսավեր եկեղեցին
16 Գյուղատեղի Ափկես 10-20 դդ. Ալվանք գյուղից 15 կմ հս-ամ ավերված է, լքվել է 1939 թ. , տարածքում է գտնվում 17-18 դդ-երի կիսավեր եկեղեցին՝ խաչքարերով
17 Գյուղատեղի Թոս 10-19 դդ. Ալվանք գյուղից 9.5 կմ հս-ամ ավերված է, լքվել է 1860-1865 թթ., տարածքում է գտնվում 17-18 դդ-երի կիսավեր եկեղեցին
18 Գյուղատեղի Իքիս (Քիս) 10-15 դդ. Ալվանք գյուղից 4.5 կմ հս-ամ
19 Գյուղատեղի Վերին Մալև (Մալիք, Մանլև) 14-20 դդ. Ալվանք գյուղից 12.5 կմ հս-ամ կիսավեր, տարածքում է գտնվում 17-18 դդ-երին կառուցված Սբ. Հակոբ եկեղեցին և 10-րդ դարի «Հանգած» եկեղեցին
20 Գյուղատեղի Քուջերթ 10-17 դդ. Ալվանք գյուղիս հս, Մեղրի քաղաքից 10 կմ հս-ամ, Մալև գետի ձորում գյուղատեղիում է գտնվում միջնադարյան ավերված եկեղեցին
21 Գյուղատեղի Ախլաթյան միջնա­դար - 20 դ. Ախլաթյան գյուղից մոտ 500 մ ամ, Այրիգետի աջ ափին ավերվել է 1931 թ. երկրաշարժից, գյուղատեղիում է գտնվում 17 դ.-ի սուրբ Սարգիս եկեղեցին հարակից գերեզմանոցով
22 Գյուղատեղի Արավուս միջնա­դար Ախլաթյան գյուղից 2 կմ հվ, Այրիգետի ձախ ափին ավերված է, տարածքում շատ են 10-12 դդ.-երի խաչքարեր
23 Գյուղատեղի Խաչի գյուղ 15-17 դդ. Ախլաթյան գյուղից հս, Տոլորս տանող ճանապարհին ավերված է
24 Գյուղատեղի Անգեղակոթ վաղ միջնադար-19 դ. վերջ Անգեղակոթ գյուղից հվ բրոնզեդարյան բնակատեղիի տարածքում է, գյուղատեղիում է գտնվում միջնադարյան գերեզմանոցն ու ջրաղացը
25 Գյուղատեղի Վերին Գոդեձոր միջնադար Անգեղակոթ գյուղից մոտ 5 կմ հս-ամ, Որոտանի կիրճում, գետի ձախ ափին ավերված է, գյուղատեղիում է գտնվում միջնադարյան կիսավեր եկեղեցին
26 Գյուղատեղի Զեյվա միջնադար Անդոկավան գյուղից հս-աե, Ողջի և Գեղի գետերի միախառն­ման վայրում, Քաջա­րանի պղնձա­մոլիբ­դենային կոմբի­նա­տից ոչ հեռու
27 Տոլորսի ջրամբարի տակ մնացած Աշոտավան գյուղատեղիի կիսավեր եկեղեցին Գյուղատեղի Աշոտավան 19-20 դդ. Աշոտավան գյուղից մոտ 500 մ հվ-աե, ջրամբարի մոտ այլ անվանում` Աղքենդ, տա­րած­քի մեծ մա­սը և եկեղե­ցին մնացել են Տոլորսի ջրամ­բարի տակ
28 Գյուղատեղի Կիրա­կո­սիկ 13-19 դդ. Աշոտավան գյուղից մոտ 1 կմ հվ-աե, ջրամբարի մոտ, թեքադիր տեղանքում այլ անվանում` Աղքենդ, ավերված,
29 Գյուղատեղի Կռապաշտ միջնադար Առաջաձոր գյուղից 1 կմ ամ տարածքում է գտնվում 10 դ.-ի եկեղեցու ավերակներ
30 Թանահատի վանքը Թանահատ գյուղատեղիում Գյուղատեղի Թանահատ 5 դ. - ուշ միջնադար Արևիս գյուղից 3 կմ հս ավերված է, գյուղատեղիում է գտնվում 491 թվականի Թանահատի Սբ. Ստեփանոս վանքը, տարածքից հայտնաբերվել է Արգիշտի Բ-ի սեպագիր արձա­նագրու­թյունը (մ.թ.ա. 7 դ.), որն այժմ պահվում է Երևանի «Էրեբու­նի» թանգարա­նում
31 Բարձրավանի սբ Հռիփսիմե եկեղեցի Saint Hripsime church Գյուղատեղի Պաշարաջուր «Բաշարաջուր» 14-19 դդ. Բարձրավան գյուղից մոտ 3 կմ հս-աե ավերված է, գյուղատեղիում պահպանվել է 17-18 դդ. կառուցված Սուրբ Հռիպսիմե եկեղեցին
32 Քարավանատուն Գյուղատեղի Հին Բարձրավան 10-20 դդ. Բարձրավան գյուղի հս-աե եզրին, Որոտանի աջ ափին ավերվել է 1931 թ. երկրաշարժից, գյուղատեղիում պահպանվել է 17-18 դդ. քարավանատուն
33 Գյուղատեղի Աղահի միջնադար - 20 դ. սկիզբ Բնունիս գյուղից 2 կմ ամ
34 Գյուղատեղի Զաբազատուր (Զորբա Ծատուր) 10-20 դ. սկիզբ Բնունիս գյուղից 3 կմ ամ, Բնու­նիս և Թասիկ գյուղերի սահմանագլխին ավերված
35 Գյուղատեղի Ջանղութարան 10-17 դդ. Բնունիս գյուղից 500 մ հվ-ամ
36 Գյուղատեղի Կլեվանս 15-19 դդ. Բռնակոթ գյուղից 2 կմ հս այլ անվանումներ` Գայլոց վանք, Կիլեվանց, ըստ Ստեփանոս Օրբելյանի այստեղ է գտնվել միջնադարի վանքերից մեկը՝ Գայլոց վանքը
37 Կրոյի եկեղեցու ավերակները Գյուղատեղի Կորովի միջնադար - 19 դ. սկիզբ Բռնակոթ գյուղից 1 կմ ամ այլ անվանում` Կրով, ավերված, եկեղեցու քարերը օգտագործել է տուն սարքելու համար
38 Գյուղատեղի Հին Ակներ միջնադար - 20 դ. Բռուն գյուղի հս-ամ եզրին, ձորի ձախափնյա լանջին ավերված
39 Գյուղատեղի միջնադար Գեղանուշ գյուղից 1.5 կմ հվ-աե, «Շինատեղ» վայրում ավերված
40 Գյուղատեղի Սրհակ «Սրհակ, Վերին Սրհակ» 10-17 դդ. Գեղանուշ գյուղից 4 կմ ամ, Գե­ղա­նուշ գետի ձախ ափին, լե­ռան հարավահայաց լանջին ավերված, տարածքում է գտնվում «Կարմիր» և «Հանգած Եկեղեցի» եկեղեցիները
41 Գյուղատեղի Տանձուտ միջնադար Գեղանուշ գյուղից 2 կմ ամ ավերված, տարածքում է գտնվում միջնադարյան եկեղեցիները
42 Գյուղատեղի Վերին Կարդ ուշ միջնադար - 20 դ. Կարդ գյուղից 5 կմ հս-ամ, ջրմուղի ավազանի մոտ գյուղատեղի Վերին Գյարդ, գյուղը լքվել է 1985 թ., տարածքում է գտնվում 17-րդ դ.-ի եռանավ բազիլիկ եկեղեցին
43 Գյուղատեղի Ակնուտ 15-19 դդ. Գետաթաղ գյուղից մոտ 500 մ աե
44 Գյուղատեղի Տանձատափ 15-19 դդ. Գետաթաղ գյուղից մոտ 1.5 կմ ամ
45 Գերեզմանոց Շիխ 16-17 դդ. Դավիթ Բեկ գյուղի տարածքում
46 Գյուղատեղի Բերդիկ 9-17 դդ. Դավիթ Բեկ գյուղից 4 կմ ամ, ան­տառապատ վայրում ավերված, տարածքում գտնվում է երկու կիսավեր եկեղեցի
47 Գյուղատեղի Տախն (Դախ) 9-17 դդ. Դավիթ Բեկ գյուղից 3 կմ հվ, ան­տառապատ վայրում բնակիչները տեղափոխվել են Դավիթ Բեկ գյուղ 19 դ. վերջերին, տարածքում է առկա է 17-18 դդ.-ում կառուցված եռանավ բազիլիկ եկեղեցի
48 Գյուղատեղի Եղեգավանք 10-17 դդ. Եղեգ գյուղից 1 կմ հս-աե, սարալանջին գյուղատեղի Աղքիլիսա, ավերված, տարածքու գտնվում է 10-րդ դարի ավերված եկեղեցի
49 Գյուղատեղի Շինատեղ միջնա­դար Եղվարդ գյուղից մոտ 2 կմ աե, բարձր ձորակողին բնակիչները տեղափոխվել են Եղվարդ
50 Գյուղատեղի 17-18 դդ. Թասիկ գյուղից 2 կմ հս-ամ, «Կամնի» և «Տեր Վար­դան» լճակների մոտ, «Խազխազ» վայրում ավերված
51 Գյուղատեղի Հին Լեհվազ 17-19 դդ. Լեհվազ գյուղի ամ եզրին, Մեղրի գետի աջ ափին ավերված
52 Գյուղատեղի Կաթնառատ 10 դ. - 1969 թ Լեռնաձոր գյուղից 4 կմ հվ-աե, անտառապատ լեռնալանջին այլ անվա­նում` Փիրմազրա
53 Գյուղատեղի Հին Փիրմազրա 10-18 դդ. Լեռնաձոր գյուղից 4 կմ հվ-աե, անտառապատ լեռնալանջին գտնվող Կաթնառատ գյուղատե­ղիից 2 կմ հս-աե
54 Գյուղատեղի Բողաջըղ 10-20 դդ. Լեռնաձոր գյուղից 4 կմ հվ-աե, անտառապատ լեռնալանջին գտնվող Կաթնառատ գյուղա­տե­ղիից 4 կմ հվ-աե, ձորալանջին, անտառա­պատ վայրում լքված 1919-1920 թթ.
55 Գյուղատեղի Հին Լեռնաձոր 17-18 դդ. Լեռնաձոր գյուղից 1-2 կմ հս-ամ գյուղատեղիում է գտնվում 1661 թվականին կառուցված Սբ. Աստվածածին եկեղեցին
56 Գյուղատեղի Քոլագեղ միջնադար Լեռնաձոր գյուղի մոտ, Ողջի և Փախրուտ գետերի միախառնման վայրում ավերված, գյուղատեղիում է գտնվում 12 դ-ի Սբ. Գևորգ եկեղեցին
57 Գյուղատեղի Հին Ավսարլու 10-14 դդ. Մուսալլամ գյուղի մոտ, Ավսարլու գետակի ափին ավերված
58 Զվարավանք եկեղեցին Զվար գյուղատեղիում Գյուղատեղի Զվար 10-19 դդ. Լիճք գյուղից 1.5 կմ հվ-ամ, համանուն գետի հովտում ավերված
59 Գյուղատեղի Մնաշու (Մնաշուի կալատեղ) 16-20 դդ. Լիճք գյուղից 5 կմ հվ-աե տա­րածքի զգա­­­­լի մասը մել­­իո­րացված է, եկե­ղեցին` հիմ­­նո­վին ավերված, պահպանվել է հին գերեզմանոցը 17-18 դդ-երի խաչքարերով
60 Գյուղատեղի 12-15 դդ. Լծեն գյուղից 1.5 կմ ամ, ան­տա­ռապատ լեռնալանջին ավերված, գյուղատեղի ում է գտնվում 1347 թվականին կառուցված Անապատ մատուռը
61 Սուրբ Հռիպսիմե եկեղեցին Հին Խնձորեսկ գյուղատեղիում Գյուղատեղի Խնձորեսկ միջնա­դար - 20 դ. Խնձորեսկ գյուղից հս-աե, ձորի զառիթափ լանջերին անձավային բնակավայր, գյուղատեղիում է գտնվում Մխիթար Սպարապետի (Խնձորեսկի բերդ) ամրոցը, Մելիք Քասու ապարանքը, բազում աղբյուրներ, թվով 4 եկեղեցներ, որոնցից մեկի բակում է թաղված Մխիթար Սպարապետը, ջրաղացներ, ձիթհաններ և այլ պատմաճարտարապետական հուշարձաններ
62 Գյուղատեղի Խաչեր 17-18 դդ. Խոզնավար գյուղից 1 կմ ամ ավերված
63 Գյուղատեղի Խոտ 10-20 դդ. Խոտ գյուղից 500 մ հվ, Որոտանի ձախ ափին, խիստ զառիթափ լեռնալանջին լավ պահպանված է, գյուղատեղիում է գտնվում 2 եկեղեցի որոնցից մեկը կանգուն, իսկ մյուս ավերված։ Ավերված եկեղեցու գերեզմանոցում գտնվում են գեղաքանդակ խաչքարեր, որոնք գանձագողերի թեթև ձեռքով տապալված են գետնին
62 Գյուղատեղի Սանալու միջնա­դար - 20 դ. Ծավ գյուղից 5 կմ հեռու, բարձրադիր անտառապատ վայրում լքվել է հավանաբար 1918-1920 թթ.
63 Գյուղատեղի Թարգմանչաց 10-13 դդ. Ծավ գյուղից 1 կմ հս, անտառում այլ անվանում­ներ` Թրջմնաց, Թնջումնաց, Թրջմոնանց, Թրջմունանք, այնտեղ է գտնվում 10-11դդ.-երում կառուցված կիսավեր, թաղածածկ «Թարգմանչաց» եկեղեցին
64 Գյուղատեղի Կեմանց 1866-1939 թթ. Ծավ գյուղից 4.5 կմ ամ, Ծավ - Շիշկերտ ճանապարհից աջ, անտառի բացատում ավերված
65 Գյուղատեղի Նավս միջնադար Ծավ գյուղից 3 կմ հվ-ամ, Ծավ գետի աջ ափին, Նավսաքար լեռան լանջին ավերված, գյուղատեղիում կա կիսավեր եկեղեցի
66 Գյուղատեղի Շիշկերտ 17-20 դդ. Շիշկերտ գյուղից հս, սարալանջին ավերված, գյուղատեղիում է գտնվում 17-րդ դարի միանավ Սբ. Հռիփսիմե եկեղեցին
67 Գյուղատեղի Լաշքար 14-18 դդ. Կարճևան գյուղից 5 կմ հս-ամ, «Ցուրտ աղբյուր»-ից մոտ 0.5 կմ հս-աե ավերված է, տա­րածքում նկատելի են մ.թ.ա. 2-1 հզ բնակատեղիի հետքեր, ինչպես նաև 17-18 դդ-երի պարզունակ խաչքարերով գերեզմանոց
68 Սուրբ Հռիպսիմե եկեղեցին Հին Կոռնիձոր գյուղատեղիում Գյուղատեղի Կոռնիձոր 17-20 դդ. Կարճևան գյուղի հվ եզրին անձավային բնակավայր է, գյուղատեղիում է գտնվում Սբ. Հովհաննես եկեղեցին
69 Գյուղատեղի Ագարակ 10-19 դդ. Կուրիս գյուղից 1.5 կմ հվ-աե ավերված է, գյուղատեղիում է գտնվում 17-րդ դարի միանավ Ամենափրկիչ եկեղեցին
70 Վանական համալիր Հարանց անապատ «Սյունյաց մեծ անապատ» Harants anapat Monastery Գյուղատեղի Հալիձոր 9-20 դդ. Հալիձոր գյուղի հվ եզրին, Գորիսից 12 կմ հվ-ամ, գյուղից մոտ 3 կմ հվ-ամ, Որոտանի ձորի ձախափնյա բարձրա­դիր լանջին կիսավեր է, տնա­­­­մերձ հո­ղա­­մա­սերը մինչ օրս մշակ­վում են, գյուղատեղիում է գտնվում Սուրբ մինաս եկեղեցին և Հարանց անապատ կամ «Սյունյաց մեծ անապատ» վանական համալիրը
71 Գյուղատեղի Ազատաշեն միջնադար - 20 դ. Հարթաշեն գյուղից 1.5 կմ հվ-աե այլ անվա­նում` Ալիղուլի, բնակելի քարայրերի համալիր է, գյուղատեղիում են գտնվում ժայռափոր ձիթհաններն ու եկեղեցին
72 Գյուղատեղի Այգեձոր 16- 20 դ. Հարթաշեն գյուղից 5.7 կմ հվ այլ անվա­նում` Մուղանջուղ, գյուղատեղիում են գտնվում 16-րդ դ-ի Սբ Հռիփսիմե եկեղեցին
73 Գյուղատեղի Ձորաշեն միջնադար - 20 դ. Հարթաշեն գյուղից 4.3 կմ հվ-աե այլ անվանում` Գորու, Կերու, Կյորու. բնակելի քարայրերի համալիր է, գյուղն ապաբնակեցվել է 1970-ական թթ., գյուղատեղիում են գտնվում 19-րդ դ-ի միանավ եկեղեցին
74 Ալան թագավորի եկեղեցին Ներքին քրդեր գյուղատեղիում Գյուղատեղի Ներքին Քրդեր 10-18 դդ. Հարժիս գյուղից մոտ 3 կմ հվ-ամ, Որոտանի ձախ ափին ավերված, այլ անվանումն է Ներքին Քյուրդլար, գյուղատեղիում է գտնվում Ալան Թագավորի եկեղեցին և միջնադարյան միաթռիչք կամուրջը
75 կամուրջ Ներքին քրդեր գյուղատեղիում Գյուղատեղի Վերին Քրդեր 10-18 դդ. Հարժիս գյուղից մոտ 800 մ հս-աե, ջրբաժանի վրա ավերված, այլ անվանումն է Վերին Քյուրդլար
76 Գյուղատեղի Հարժիս 10-20 դդ. Հարժիս գյուղից մոտ 500 մ հվ, Որոտանի ձախ ափին կիսավեր, այլ անվանում` Յայջի, ավեր­վել է 1931 թ. երկրաշար­ժից, գյուղատեղիում է գտնվում 19-րդ դարի Սուրբ Մինաս եռանավ բազիլիկ եկեղեցին
77 Գյուղատեղի 10-17 դդ. Հացավան գյուղից 2 կմ հվ, Գիժ գե­տի աջ ափին, լեռնա­լանջի թեքության վրա, «Գյոզալդարա» վայրում տարածքի մեծ մասը մելիորաց­­ված է
78 Գյուղատեղի 16-18 դդ. Հացավան գյուղի հս-ամ եզրին, Վասակաբերդը հս-ից շրջանցող գետակի ափին, գոմերի տարածքում ավերված
79 Գյուղատեղի 17-18 դդ. Հացավան գյուղից 500 մ աե, Գիժ գետի ձախ ափին տարածքի մեծ մասը մելիորաց­­ված է
80 Գյուղատեղի Հոռոմանց 17-20 դդ. Վանեք գյուղից 1 կմ հվ գյուղը լքվել է 1926-ից հետո, գյուղում է գտնվում 17-րդ դարի կանգուն եկեղեցի
81 Գյուղատեղի Գլմեշ (Գրմեշ) ուշ միջնադար Ճակատեն գյուղից 4 կմ ամ, անտառում
82 Գյուղատեղի Իրիգիս միջնադար Ճակատեն գյուղից 3.5 կմ հվ-աե, Շիկահող տանող ճանապարհին, բարձրադիր վայրում ավերված է, կարծիք կա, որ պատմական Եղեգիքն է
83 Գյուղատեղի Շնդռեն միջնադար - 20 դ. Ճակատեն գյուղից 6-7 կմ հվ ապաբնակեց­վել է 1930-ական թթ.
84 Գյուղատեղի Հին Նորկ (Ներքին Նորաշենիկ) միջնադար - 20 դ. Ճակատեն գյուղից 0.5 կմ աե գյուղը լքվել է 1930-ական թթ., գյուղատեղիում կա 17-րդ., կիսավեր եկեղեցի
85 Գյուղատեղի միջնադար Շաղատ գյուղից մոտ 1 կմ հս-ամ, ձորակում ավերված է, կարծիք կա, որ Հին Շաղատն է
86 Գյուղատեղի Արեքլու միջնադար - 20 դ. Շաղատ գյուղից մոտ 6 կմ հս-ամ, Նախիջևան տա­նող ճանապարհին, Արագլի ջուր գետի ձախ ափին ավեր­ված է, տա­րած­քում տեղա­վոր­ված է լեռ­նանց­քը հս­կող զինվորա­կան վաշտերից մեկը
87 Գյուղատեղի Շոքար միջնադար - 20 դ. Շաղատ գյուղից մոտ 2.5 կմ հս-ամ ավեր­ված է
88 Գյուղատեղի Փուլ 17-20 դդ. Շաղատ գյուղից 2 կմ հս, Որոտանի կիրճում, գետի աջ ափին ավեր­ված է
89 Գյուղատեղի 5-17 դդ. Շաքի գյուղից 1 կմ հվ-աե, Շաքի գետի ձախ ափին ավեր­ված է
90 Գյուղատեղի 7-18 դդ. Շաքի գյուղից 2 կմ հս, Սիսիան տանող ճանապարհից ձախ, «Թահնալու» վայրում ավեր­ված է
91 Գյուղատեղի 7-18 դդ. Շաքի գյուղից 2.5 կմ հս, Երևան - Սիսիան ճա­նապարհի խաչմերուկի մոտ, «Գյուլլիբուլաղ» վայրում ավեր­ված է
92 Գյուղատեղի Ահավիզ միջնադար Շենաթաղ գյուղից մոտ 500 մ հս-ամ
93 Գյուղատեղի Անապատ միջնադար - 19 դ. Շենաթաղ գյուղից մոտ 2 կմ հս-ամ, բլրալանջին ավեր­ված է
94 Գյուղատեղի Մրոց 16-18 դդ. Շենաթաղ գյուղից մոտ 4 կմ ամ ավեր­ված է, գյուղատեղիում առկա է եկեղեցի
95 Գյուղատեղի Շլորդաց միջնադար - 17 դ. Շենաթաղ գյուղից 2 կմ հվ, թեք տեղանքում ավեր­ված է, գյուղատեղիում պահպանվել է եկեղեցու ավերակներ
96 Գյուղատեղի Ղշլաղ միջնադար - 20 դ. Շիկահող գյուղից 6-7 կմ աե ավեր­ված է
97 Գյուղատեղի Աքլորի քար ուշ միջնադար Շիկահող գյուղից 6 կմ հս-ամ, Շիկահողի պետական արգելոցի տարածքում ավեր­ված է
98 Գյուղատեղի Գեղցահանդ 10-19 դդ. Շիկահող գյուղից 4 կմ հվ-աե, ձորալանջին ավեր­ված է, գյուղատեղիում է գտնվում է «Ձորի» (Ծերիգղեցի) եկեղեցի
99 Գյուղատեղի Վերին Գեղցահանդ 10-18 դդ. Շիկահող գյուղից 3 կմ հվ-աե, ձորալանջին ավեր­ված է
100 «Կուսանաց անապատ» վանական համալիր Kusanats Anapat Monastery Գյուղատեղի Շինուհայր 10 դ. սկիզբ-1964 թ. Շինուհայր գյուղից 3 կմ հվ, Որոտանի ձորում կիսավեր, այստեղ է գտնվում միջնադարյան վանական համալիրներից մեկը՝ Կուսանաց Անապատը և Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցին
101 Գյուղատեղի 17-18 դդ.. Շվանիձոր գյուղից 6 կմ հս-աե, Վերին շեն տանող ճանապարհի աջ կողմում ավերված
102 Գյուղատեղի Գոմերանց 17-20 դդ.. Շվանիձոր գյուղից 16 կմ հս-աե, Շվանիձորի սկզբնա­մա­սում, Ափկես գյուղատե­ղի տանող ճանապարհի աջ կողմում անտառտնտե­սության տարած­քում, գյուղը լքվել է 1950-ական թթ., առկա է 17-րդ դարի եկեղեցու ավերակներ
103 Գյուղատեղի Թողուտ (Թեղուտ, Թուղուտ) 17-18 դդ.. Շվանիձոր գյուղից 3 կմ հս-աե, Մեղրի - Կապան ճանապարհից աջ ավերված է, աե կողմում՝ ձորա­կի մեջ, պահ­պան­վել են ջրաղացների ավերակներ, առկա է նաւ 17-րդ դարի միանավ եկեղեցի
104 Գյուղատեղի Վերին Շեն 17-18 դդ.. Շվանիձոր գյուղից 10 կմ հս-աե, Մեղրի - Կապան ճանա­պարհից աջ, ձորում ավերված է, գյուղատեղիում է գտնվում Դավիթ Բեկի զորավարներից Սարգսի դամբարանը, ինչպես նաև կամուրջ և եկեղեցի։ Պաշտպանական կառույց՝ գյուղատեղիի հվ կողմում, աջակողմյան ձորալանջին, որը իրենից ներկայացնում է հրակնատնե­րով երկարա­վուն շի­­նություն, պահպան­ված է 1-2 մ բարձրու­թյամբ
105 Գյուղատեղի Շլորուտ Աղբուլլաղ գյուղից 1 կմ հվ-աե, ձորալանջին ավերված է, այլ անվանումն է Ալուչալու
106 Գյուղատեղի Որոտն «Որոտան» վաղ միջնադար - ուշ միջնադար Որոտան գյուղից մոտ 3 կմ ամ, Որոտնաբերդի դիմաց, Վաղատին - Շամբ ճանա­պարհից աջ, Որոտան գետի աջափնյա բարձունքին ավերված է, պահպանվել է խաչքարերով հարուստ գերեզմանոց
107 Գյուղատեղի Ըրկենաց 10 դ.- 1959 թ. Չապնի Արծվանիկ - Եղեգ խճուղուց 1.5 կմ աջ, անտառապատ վայրում 1959 թ. գյուղը միաց­վել է Չափնիին
108 Գյուղատեղի Ղալաջուղ 14-20 դդ. Սառնակունք գյուղից 2.2 կմ հվ
109 Գյուղատեղի Մուխուրթորյան 9-20 դդ. Սառնակունք գյուղից 2 կմ հս-աե
110 Գյուղատեղի Կվրախ 15-20 դդ. Նժդեհ գյուղից աե, Դաստակերտ քաղաքից 2 կմ հս-ամ լքվել է 1940 թ.
111 Գյուղատեղի Դաշբաշ Ցղունի գյուղից 1 կմ հվ-աե, սարալանջին պահպանվել են շինությունների ավերակներ և գերեզմաններ
112 Գյուղատեղի Քյալաքլի Ցղունի գյուղից ամ, սարահարթի վրա պահպանվել են շինությունների հետքեր և տապանաքարեր
113 Գյուղատեղի Ներքին Բորտի 15-17 դդ. Սպանդարյան գյուղից 1 կմ հվ-աե, Որոտանի կիրճում այլ անվանում Սայշիվան, ավերված
114 Գյուղատեղի Վերին Բորտի 5-19 դդ. Սպանդարյան գյուղից 500 մ հվ, Որոտանի ձախ ափին այլ անվանում` Վերդիկ, Մելիքլար, ավերված, պահպանվել է 5-րդ դարի կիսավեր եկեղեցին
115 Գյուղատեղի Սղնաշեն (Սղնախատեղ) միջնադար Սրաշեն գյուղից 2 կմ հս-ամ ավերված, տարածքում միջնադարյան ամրոց կա
116 Գյուղատեղի Հունուց ձոր 10-17 դդ. Սևաքար գյուղից 3 կմ հս ավերված, տարածքում գտնվում է ուշ միջնադարի եկեղեցի
117 Գյուղատեղի 17-18 դդ. Վահրավար գյուղից 2.5 կմ հվ, Վահրավար գետակի երկու ափին ավերված է, գետակի աջ ափին նկատելի են եկեղեցու հետքեր
118 Գյուղատեղի 17-18 դդ. Վահրավար գյուղից 2.5 կմ աե, անտառում ավերված է, աե եզրին` մատու­ռի ավերակնե­րի վրա, «Ամե­նա­­փր­կիչ» սրբա­տեղին է
119 Գյուղատեղի ուշ միջնադար Վահրավար գյուղից 0.5 կմ հս, «Վանքի ձոր»-ի ձախ կողմում ավերված է, նկատելի են եկեղեցու ավերակներ
120 Գյուղատեղի ուշ միջնադար Վահրավար գյուղից 1 կմ հս-ամ, «Վանքի ձոր»-ի ձախ կողմում, թեք տե­ղան­քում ավերված է
121 Գյուղատեղի ուշ միջնադար Վահրավար գյուղից 1.5 կմ աե, «Վանքի ձոր»-ում, գետակի երկու ափին ավերված է, տարածքում կան կիսավեր ջրաղացներ
122 Գյուղատեղի Ծովի դիք ուշ միջնադար Վահրավար գյուղից մոտ 2-2.5 կմ հս, բլրալանջին ավերված է
123 Գյուղատեղի Ներքին թաղ 10-18 դդ. Վահրավար գյուղից 1.5 կմ աե, Վահ­րավար գետի աջ ափին, Մեղրի - Վահրավար ճանապարհից աջ ավերված է, տարածքում կանգուն է 17-րդ դարի եկեղեցին
124 Գյուղատեղի Հալաքի 18-20 դդ. Վաղատուր գյուղի հս-ամ մասում ավերված է, տարածքում կանգուն է 19-րդ դարի եկեղեցին
125 Գյուղատեղի Տերտերասար (Տերտերանց) 16-18 դդ. Վարդանիձոր գյուղից մոտ 10 կմ հս-աե, Տերտերասարի վրա, ոսկու հանքերի տարածքում գյուղատեղի Քեշիշքենդ, ավերված
126 Գյուղատեղի Լսհավանք 13-17 դդ. Վարդանիձոր գյուղի մոտ այլ անվանում` Լսեվանք, Լսնավանք
127 Գյուղատեղի Խումարան 13-17 դդ. Վարդանիձոր գյուղից 3 կմ հս-աե այլ անվանում` Խմորան. տարածքում պահպանվել է 17-րդ դարի եկեղեցի
128 Գյուղատեղի Փուշկագ 18-20 դդ. Վարդանիձոր գյուղից մոտ 1.5 կմ հս-ամ, Մեղրի գետի աջ ափին ավերված
129 Գյուղատեղի ուշ միջնադար Վերիշեն գյուղից 1.3 կմ հս-ամ, «Գյավուրի բներ» վայրում ավերված է, տարածքում պահպանվել են կողոպտված դամբարաններ
130 Գյուղատեղի ուշ միջնադար Վերիշեն գյուղից 3.5 կմ հս, «Ավիդարա» վայրում ավերված է
131 Գյուղատեղի ուշ միջնադար Վերիշեն գյուղից 6.5 կմ հս, «Սանդի գյոլ» վայրում ավերված է
132 Գյուղատեղի Սանդեր միջնադար Վերիշեն գյուղից 6 կմ հս-ամ ավերված է
133 Սբ. Նորակնունք եկեղեցի Գյուղատեղի Վերիշեն 4-5 դդ. - 20 դ. Վերիշեն գյուղի հս մասում, Գորիսից 3 կմ հս-ամ 1970-ական թթ. գյուղը տեղա­փոխ­վել է հվ, բնակելի քարանձավների համալիր է, գյուղում պահպանվել է Սբ. Նորակնունք եկեղեցին
134 Գյուղատեղի Մաճ 16-18 դդ. Տանձավեր գյուղից 2 կմ հս-աե, սարալանջին, գոմերի մոտ, Գորիս-Կապան կարճ ճանապարհի վրա ավերված է
135 Գյուղատեղի Տանձավեր 5-18 դդ. Տանձավեր գյուղից 500 մ հս ավերված է
136 Գյուղատեղի Ռոմելանց 17-18 դդ. Տաշտուն գյուղից 0.5 կմ հս-աե, սարալանջին ավերված է
137 Գյուղատեղի Ռոմելանց 17-18 դդ. Տաշտուն գյուղից 0.5 կմ հս-աե, սարալանջին ավերված է
138 Գյուղատեղի 10-11 դդ. Ուժանիս գյուղից 1 կմ հս, բլրի արևելահայաց լանջին ավերված է
139 Գյուղատեղի Վաժունիք 10-19 դդ. Ուժանիս գյուղից 3 կմ հս, բարձր բլրի հարավահայաց լանջին ավերված է
140 Գյուղատեղի Անապատ 13-17 դդ. Ույծ գյուղից մոտ 2 կմ հս-աե ավերված է
141 Գյուղատեղի 17-18 դդ. Քարահունջ գյուղից 8 կմ հվ-աե, Վարարակն գետի աջ ափին ավերված է
142 Գյուղատեղի Ենգիջա 10-18 դդ. Քարահունջ գյուղից 3 կմ հս-ամ, «Սեդիգի լճից» 500 մ հվ-ամ տարածքում նկա­­­տելի են եկե­ղե­ցու հետքեր
143 Գյուղատեղի Հին Քարաշեն 16-20 դդ. Քարաշեն գյուղից 1 կմ հս-ամ ավերված է, գյուղատեղիում պահպանվել է 1551 թվականի եռանավ բազիլիկ եկեղեցի
144 Գյուղատեղի 17-20 դդ. Քարուտ գյուղի հս կողմում, Սանճաղարիմ (Սանջա­րավազ) ամրոցի տարածքում
144 Գյուղատեղի 17-19 դդ. Քարուտ գյուղի հս կողմում, Սանճաղարիմ ամրոցից 0.5 կմ հս
146 Գյուղատեղի Շիրիչ 17-19 դդ. Քարուտ գյուղից 3 կմ հս-աե
147 Գյուղատեղի 15-17 դդ. Քիրս գյուղի հվ-աե կողմում

Տես նաևԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

Արտաքին հղումներԽմբագրել