Անգեղակոթ

գյուղ ՀՀ Սյունիքի մարզում

Անգեղակոթ, գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Որոտան գետի ձախափնյա սարավանդի վրա, մարզկենտրոնից 108 կմ հյուսիս-արևմուտք, ծովի մակերևույթից 1800 մ բարձրության վրա։

Գյուղ
Անգեղակոթ
Saint Vardan in Angeghakot 11.JPG
Կոորդինատներ: 39°34′5″ հս․ լ. 45°56′38″ ավ. ե. / 39.56806° հս․. լ. 45.94389° ավ. ե. / 39.56806; 45.94389
ԵրկիրՀայաստան Հայաստան
ՄարզՍյունիքի մարզ
Առաջին հիշատակում5 դար
Այլ անվանումներԱնգելաութ
Մակերես45.79 կմ²
ԲԾՄ1800 մետր
Պաշտոնական լեզուՀայերեն
Բնակչություն1909 մարդ (2004)[1]
Ազգային կազմՀայեր
Կրոնական կազմՀայ Առաքելական եկեղեցի Հայ Առաքելական եկեղեցի
Տեղաբնականունանգեղակոթցի
Ժամային գոտիUTC+4
##Անգեղակոթ (Հայաստան)
Red pog.png
##Անգեղակոթ (Սյունիքի մարզ)
Red pog.png

ՊատմությունԽմբագրել

Հնագույն ժամանակաշրջանԽմբագրել

Անգեղակոթը Մեծ Հայքի հնագույն բնակավայրերից է։ Գյուղն առաջին անգամ հիշատակվում է դեռևս V դարում, թեև հայտնի է, որ այն գոյություն է ունեցել շատ ավելի շուտ ժամանակաշրջաններում։ Գյուղի տարածքում հայտնաբերվել են նեոլիթի և բրոնզի դարի դոլմեններ, շրջակայքում կան մ.թ.ա. VIII – I հազարամյակների դամբարանադաշտեր, կիկլոպյան ամրոցի հետքեր, իսկ ավելի ուշ ժամանակաշրջանից՝ միջնադարյան խաչքարեր, գերեզմաններ, ջրաղացներ։ Միջնադարյան հուշարձաններից են Սուրբ Ստեփանոս, Սուրբ Աստվածածին, Սուրբ Հազարափրկիչ եկեղեցիները և մատուռները։ Անգեղակոթի ամենանշանակալից սրբավայրը «Վարդան զորավար» սրբավայրն է, որտեղ ըստ տեղական ավանդապատումների, զետեղված է զորավար իշխան Վարդան Մամիկոնյանի դին, որն այստեղ էր բերվել 451 թվականի Ավարայրի ճակատամարտից վերադարձող զորքերի կողմից։

Նույն դարաշրջանում, Անգեղակոթում էր բնակվում մարզպան Վասակ Սյունին. գյուղի տարածքում կա մի հուշարձան, որի տակ՝ ըստ տեղական ավանդապատումների, թաղված է Վասակ Սյունին։

 
Խաչքար, 15-16-րդ դարեր

ՄիջնադարԽմբագրել

Միջին դարերում Անգեղակոթը Սյունիքի հոգևոր ու մշակութային կենտրոններից էր։ XVI-XVII դարերում այն մելիքանիստ ավան է եղել և համարվում էր գյուղաքաղաք։ 1699 թվականին հայ ազատագրական շարժման գործիչ իշխան Իսրայել Օրին Անգեղակոթում հրավիրել է մի գաղտնի հավաք (Անգեղակոթի ժողովը) որի ընթացքում Սյունիքի հայ իշխանները (մելիքները) քննարկել են Հայաստանի անկախության ծրագրերը։

Նոր ժամանակաշրջանԽմբագրել

1797 թվականին Անգեղակոթը ենթարկվել է պարսիկ Աղա-Մահմեդ Բ խանի հարձակմանը և դատարկվել է։ 1828-30 թվականներին այն նորից վերաբնակեցվեց՝ Պարսկաստանի Խոյ և Սալմաստ շրջաններից (հիմնականում Ղարաքյավշան գյուղից) գաղթած հայ բնակիչներով, ովքեր հիմնեցին «նոր Անգեղակոթը»։

ԲնակչությունԽմբագրել

Անգեղակոթի ազգաբնակչության փոփոխությունը[2].

Տարի Բնակչություն
1831 276 մարդ [1]
1877 1112 մարդ [1]
1908 2055 մարդ [1]
Տարի Բնակչություն
1914 3420 մարդ [1]
1919 2930 մարդ [1]
1931 1939 մարդ [1]
Տարի Բնակչություն
1970 1779 մարդ [1]
1979 1717 մարդ [1]
2001 1860 մարդ [1]
Տարի Բնակչություն
2004 1909 մարդ [1]


Հայտնի անձինքԽմբագրել

Անգեղակոթում է ծնվել ծանրամարտի օլիմպիական խաղերի ու աշխարհի չեմպիոն Օգսեն Միրզոյանը։

ՏնտեսությունԽմբագրել

Բնակչությունը զբաղվում է անասնաբուծությամբ, հացահատիկի և ծխախոտի մշակությամբ։

Պատմամշակութային կառույցներԽմբագրել

Որպես բնակավայր շատ հին է։ Տարածքում հայտնաբերվել են նեոլիթի, բրոնզե դարի դոլմեններ և դամբարաններ։ Ունի միջնադարյան հուշարձաններ՝ Սուրբ Աստվածածին, Սուրբ Ստեփանոս, Սուրբ Հազարափրկիչ եկեղեցիներ, մի քանի մատուռ, խաչքարեր, «Վարդան Զորավար» սրբավայր։

ՊատկերասրահԽմբագրել

Տես նաևԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել