Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքս

Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքս (ՄՆԶԻ), ստատիկ բաղադրյալ ինդեքս է, որը ներառում է Կյանքի միջին տևողության, Կրթության մակարդակի և մեկ շնչին ընկնող միջին եկամտի ցուցիչները։ Այն երկրները, որոնք ունեն կրթության բարձր մակարդակ, կյանքի միջին սպասվող տևողությունը բարձր ցուցանիչ, կրթության բարձր մակարդակը, մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը բարձր է։ Այս ինդեքսը ստեղծվել է պակիստանցի տնտեսագետ Մահբուբ ուլ Հակի և հնդիկ տնտեսագետ Ամարտյա Սենի կողմից, որը հետագայում օգտագործվել է Միավորված ազգերի կազմակերպության զարգացման ծրագրի Մարդկային զարգացման հաշվետու գրասենյակի կողմից հաշվելու երկրների զարգացման մակարդակը[2][3][4]։

Աշխարհի քարտեզը, որը ներկայացնում է անհավասարությամբ ճշգրտված մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսի կատեգորիաները (հիմնված 2018 թվականի տվյալների վրա, հրապարակված 2019 թվականին)։[1]
     0.800–1.000 (շատ բարձր)      0.700–0.799 (բարձր)      0.550–0.699 (միջին)      0.350–0.549 (ցածր)      տվյալները բացակայում են

2010 թվականին Մարդկային ներուժի զարգացման զեկույցում ներկայացվել է Անհավասարությամբ ճշգրտված մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը։ Մինչդեռ պարզ ՄՆԶԻ-ն մնացել է օգտակար, կարելի է ասել, որ Անհավասարությամբ ճշգրտված մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը մարդկային զարգացման փաստացի մակարդակն է, իսկ ՄՆԶԻ-ն կարող է դիտարկվել որպես մարդկային զարգացման պոտենցիալի ցուցանիշ։ Այս ինդեքսը իր մեջ չի ներառում մի քանի գործոններ, ինչպիսիք են մեկ շնչին ընկնող զուտ կարողությունը կամ երկրի ապրանքների հարաբերական որակը։ Այդ իսկ պատճառով շատ զարգացած երկրներ ունի ցածր ցուցանիշներ, ինչպիսիք են Մեծ յոթնյակի երկրները[5]։

Ուլ Հակ-ի մարդկային զարգացման մասին մոտեցումը հիմք դարձավ այս ինդեքսի համար։ Մոտեցումը հիմնված էր այն բանի վրա, թե արդյոք մարդիկ իրենց կյանքում կարող են «լինել» և «անել» իրենց համար ցանկալի բաներ։ Օրինակ լինել կուշտ, ապաստանով ապահոված, առողջ․ անել ի նկատի ունի կատարել աշխատանքներ․ կրթություն ստանալ, մասնակցել ընտրություններին և համայնքային կյանքին։ Ընտրության ազատությունը հիմնաքարերից մեկն է։ Օրինակ եթե ինչ որ մեկը հրաժարվում է սնվելուց կրոնական պատճառներով ուրիշ է այն դեպքից, երբ մարդ ցանկանում է ուտել, բայց հնարավորություն չունի ձեռք բերելու, կամ երկրում սով է[6]։

ՍտեղծումԽմբագրել

ՄԶԻ-ի հիմքերը դրվել են Մարդկային ներուժի զարգացման ամենամյա զեկույցում, որը հրապարակվում է Միավորված ազգերի կազմակերպության զարգացման ծրագրի ենթակայության տակ գտնվող Մարդկային զարգացման հաշվետու գրասենյակի կողմից։ Այն ստեղծվել է 1990 թվականին պակիստանցի տնտեսագետ Մահբուբ ուլ Հակի կողմից, և ուներ որոշակի նպատակ տնտեսության զարգացումը համախառն եկամուտից փոխել մարդակենտրոն զարգացման։ Որպեսզի ստեղծվեն զեկույցները Մահբուբ ուլ Հակը ձևավորեց զարգացման տնտեսագետներին որոնց մեջ մտնում էին Պոլ Ստրիտենը, Ֆրանց Ստեվարդը, Գուստավ Ռանիսը, Կեյթ Գրիֆֆինը, Սուդհիր Անանդը և Մեղնադ Դեսայըը։ Նոբելյան մրցանակակիր Ամարտյա Սենը օգտագործել է Հակի աշխատությունը իր՝ մարդկային կարողությունների թեմայով աշխատության մեջ։ [4] Հաքը հավատում էր, որ մարդկային զարգացման պարզ բաղադրյալ չափման միավոր է անհրաժեշտ, որպեսզի հավաստիացնել հանրությանը, գիտական շրջաանակներին և քաղաքական գործիչներին, որ նրանք կարող են և անհրաժեշտ է, որ գնահատեն զարգացումը ոչ միայն տնտեսական զարգացմամբ, այլ նաև մարդկանց բարեկեցության աճով։

Չափումները և հաշվարկներըԽմբագրել

Նոր մեթոդ (2010 թվականից հետո)Խմբագրել

 
Աշխարհի քարտեզը ներկայացնող ՄԶԻ-ն կատեգորիաներով՝ հիմնված 2017 թվականի տվյալներով, հրապարկված 2018 թվականին։[7]
     0.800–1.000 (շատ բարձր)      0.700–0.799 (բարձր)      0.550–0.699 (միջին)      0.350–0.549 (ցածր)      Տվյալը հասանելի չէ

Այն հրապարակվել է 2010 թվականի նոյեմբերի 4-ին և թարմացվել է 2011 թվականի հունիսի 10-ին, 2010 թվականի մարդկային զարգացման ներուժի զեկույցում ՄՆԶԻ-ն հաշվարկվել է համատեղելով 3 չափողական միավորներ [8][9]

2010 թվականի մարդկային զարգացման զեկույցում, ՄԱԿ-ը սկեց օգտագործել ՄԶԻ-ի հաշվարկման նոր մեթոդ։ Հետևյալ երեք ցուցանիշները օգտագործվում են[10][11]։

1.Կյանքի սպսավող տևողության ինդեքս (LE)  

ԿՍՏ-ն 1 է, երբ ծննդյան պահին կյանքի սպասվող տևողությունը 85-է և 0, երբ 20 է։

2. Կրթության ինդեքս (EI)  [12]

2.1 Կրթության միջին տարիների ինդեքս (MYSI)  [13]
15-ը դիտարկվում է որպես այս ցուցանիշի մաքսիմում մինչև 2025 թվականը։
2.2 Կրթության սպասվող տարիների ինդեքս (EYSI)  (Ինդեքսը հաշվարկվում է երեխաների սպասվող տարիների քանակը, որը նա տրամադրելու է կրթությանը դպրոցում, բուհում, հետբուհական կրթության մեջ և ենթադրելով տարիքին յուրահատուկ ներգրավածության մակարդակը մնում է նույնը երեխայի կյանքում։ Կրթության սպասվող տարիների քանակը ծածկվում է 18 տարվա մեջ։
Հիմնական երկրներում տասնութը համարժեք է Մագիստրոսի մակարդակ ստանալու ժամանակահատվածին։

3. Եկամտի ինդեքս (II)  

Ինդեքսը 1 է, երբ մեկ շնչին ընկնող եկամուտը (GNIpc) $75,000 է և 0, երբ $100 է։

Վերջապես ՄՆԶԻ-ն (HDI) վերը նշած երեք ցուցիչների Երկրաչափական միջինն է։

 

2018 թվականի մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքս (2019 թվականի զեկույց)Խմբագրել

Մարդկային ներուժի զարգացման 2019 թվականի զեկույցը հրապարակվել է 2019 թվականի դեկտեմբերի 9-ին,որտեղ հաշվարկվել է ՄՆԶԻ-ի արժեքները 2018 թվականի համար[1]։ Ստորև ներկայացված են «շատ բարձր» ինդեքս ունեցող երկրների ցանկը․

  •   = աճ
  •   = կայուն
  •   = հետընթաց

Հորիզոնական Երկիր ՄՆԶԻ
2018 տվյալներ (2019 զեկույց) դասակարգում
[1]
Նախորդ տարվա համեմատ փոփոխություն[1] 2018 տվյալներ (2019 զեկույց) դասակարգում
[1]
Նախորդ տարվա համեմատ փոփոխություն
[1]
1     Նորվեգիա 0.954   0.001
2     Շվեյցարիա 0.946   0.003
3     Իռլանդիա 0.942   0.003
4     Գերմանիա 0.939   0.001
4   (2)   Հոնկոնգ 0.939   0.003
6   (1)   Ավստրալիա 0.938   0.001
6   (1)   Իսլանդիա 0.938   0.003
8   (1)   Շվեդիա 0.937   0.001
9     Սինգապուր 0.935   0.001
10     Նիդերլանդներ 0.933   0.001
11     Դանիա 0.930   0.001
12     Ֆինլանդիա 0.925   0.001
13     Կանադա 0.922   0.001
14     Նոր Զելանդիա 0.921   0.001
15     Մեծ Բրիտանիա 0.920   0.001
15     ԱՄՆ 0.920   0.001
17     Բելգիա 0.919   0.002
18     Լիխտենշտայն 0.917   0.001
19     Ճապոնիա 0.915   0.002
20     Ավստրիա 0.914   0.002
21     Լյուքսեմբուրգ 0.909   0.001
22     Իսրայել 0.906   0.002
22     Հարավային Կորեա 0.906   0.002
24     Սլովենիա 0.902   0.003
25     Իսպանիա 0.893   0.002
26     Չեխիա 0.891   0.003
26     Ֆրանսիա 0.891   0.001
28     Մալթա 0.885   0.002
29     Իտալիա 0.883   0.002
30     Էստոնիա 0.882   0.003
31     Կիպրոս 0.873   0.002

Դասակարգում Երկիր ՄՆԶԻ
2018 տվյալներ (2019 զեկույց) դասակարգում
[1]
Նախորդ տարվա համեմատ փոփոխություն[1] 2018 տվյալներ (2019 զեկույց) դասակարգում
[1]
Նախորդ տարվա համեմատ փոփոխություն
[1]
32     Հունաստան 0.872   0.001
32   (1)   Լեհաստան 0.872   0.004
34     Լիտվա 0.869   0.003
35     ԱՄԷ 0.866   0.002
36   (2)   Անդորա 0.857   0.005
36     Սաուդյան Արաբիա 0.857   0.001
36   (1)   Սլովակիա 0.857   0.003
39     Լատվիա 0.854   0.004
40     Պորտուգալիա 0.850   0.002
41     Կատար 0.848  
42     Չիլի 0.847   0.002
43     Բրունեյ 0.845   0.002
43     Հունգարիա 0.845   0.004
45     Բահրեյն 0.838   0.001
46     Խորվաթիա 0.837   0.002
47     Օման 0.834   0.001
48     Արգենտինա 0.830   0.002
49     Ռուսաստան 0.824   0.002
50   (3)   Բելառուս 0.817   0.009
50   (8)   Ղազախստան 0.817   0.017
52   (1)   Բուլղարիա 0.816   0.003
52   (1)   Չեռնոգորիա 0.816   0.003
52   (1)   Ռումինիա 0.816   0.003
55   (1)   Պալաու 0.814   0.003
56   (5)   Բարբադոս 0.813  
57     Քուվեյթ 0.808   0.001
57   (1)   Ուրուգվայ 0.808   0.001
59     Թուրքիա 0.806   0.001
60     Բահամներ 0.805   0.001
61     Մալայզիա 0.804   0.002
62     Սեյշելյան կղզիներ 0.801   0.001

Անհավասարությամբ ճշգրտված մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքս (2019 թվականի զեկույց)Խմբագրել

Անհավասարությամբ ճշգրտված մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը [1] հասարակության մեջ մարդկային ներուժի զարգացման միջին մակարդակն է հաշվի առած անհավասարությունը․։

Դասակարգումը կապված չէ ՄՆԶԻ-ի ցուցակի հետ, քանի որ այստեղ բացակայում են որոշ երկրների տվյալներ։

  1.   Նորվեգիա 0.889
  2.   Իսլանդիա 0.885
  3.   Ճապոնիա 0.882
  4.   Շվեյցարիա 0.882
  5.   Ֆինլանդիա 0.876
  6.   Շվեդիա 0.874
  7.   Դանիա 0.873
  8.   Նիդերլանդներ 0.870
  9.   Իռլանդիա 0.865
  10.   Ավստրալիա 0.862
  11.   Գերմանիա 0.861
  12.   Սլովենիա 0.858
  13.   Չեխիա 0.850
  14.   Բելգիա 0.849
  15.   Մեծ Բրիտանիա 0.845
  16.   Ավստրիա 0.843
  17.   Կանադա 0.841
  18.   Նոր Զելանդիա 0.836
  19.   Լյուքսեմբուրգ 0.822
  20.   Էստոնիա 0.818
  21.   Հոնկոնգ 0.815
  22.   Մալթա 0.815
  23.   Սինգապուր 0.810
  24.   Ֆրանսիա 0.809
  25.   Իսրայել 0.809
  26.   Սլովակիա 0.804
  27.   Լեհաստան 0.801
  28.   ԱՄՆ 0.797
  29.   Կիպրոս 0.788
  30.   Հարավային Կորեա 0.777
  31.   Հունգարիա 0.777
  32.   Իտալիա 0.776
  33.   Լատվիա 0.776
  34.   Լիտվա 0.775
  35.   Խորվաթիա 0.768
  36.   Հունաստան 0.766
  37.   Բելառուս 0.765
  38.   Իսպանիա 0.765
  39.   Ղազախստան 0.759
  40.   Չեռնոգորիա 0.746
  41.   Ռուսաստան 0.743
  42.   Պորտուգալիա 0.742
  43.   Օման 0.725
  44.   Ռումինիա 0.725
  45.   Արգենտինա 0.714
  46.   Բուլղարիա 0.714
  47.   Իրան 0.706
  48.   Ալբանիա 0.705
  49.   Ուրուգվայ 0.703
  50.   Ուկրաինա 0.701
  51.   Չիլի 0.696
  52.   Վրաստան 0.692
  53.   Մավրիկիոս 0.688
  54.   Շրի Լանկա 0.686
  55.   Հայաստան 0.685
  56.   Սերբիա 0.685
  57.   Ադրբեջան 0.683
  58.   Բարբադոս 0.675
  59.   Թուրքիա 0.675

Լիխտենշտայնը, ԱՄԷ-ն, Անդորրան, Սաուդյան Արաբիան, Կատարը, Բրունեյը, Բահրեյնը, Պալաուն, Քուվեյթը, Բահամյան Կղզիները, Մալայզիան և Սեյշելյան կղզիները չնայած ունենալով ՄՆԶԻ-ի «շատ բարձր» ցուցանիշ, նրանց համար չի հաշվարկվել անհավասարությամբ ճշգրտված մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը։

2017 թվականի մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքս (2018 թվականի զեկույց)Խմբագրել

Մարդկային ներուժի զարգացման 2018 թվականի զեկույցը հրապարակվել է 2018 թվականի սեպտեմբերի 14-ին,որտեղ հաշվարկվել է ՄՆԶԻ-ի արժեքները 2018 թվականի համար։ Ստորև ներկայացված են «շատ բարձր» ինդեքս ունեցող երկրների ցանկը[14]։

  •   = աճ
  •   = կայուն
  •   = հետընթաց

Դասակարգում Երկիր ՄՆԶԻ
2017 տվյալներ (2018 զեկույց) դասակարգում
[7]
Նախորդ տարվա համեմատ փոփոխություն[7] 2017 տվյալներ (2018 զեկույց) դասակարգում[7] Նախորդ տարվա համեմատ փոփոխություն
[7]
1     Նորվեգիա 0.953   0.002
2     Շվեյցարիա 0.944   0.001
3     Ավստրալիա 0.939   0.001
4     Իռլանդիա 0.938   0.004
5   (1)   Գերմանիա 0.936   0.002
6     Իսլանդիա 0.935   0.002
7   (1)   Հոնկոնգ 0.933   0.003
7     Շվեդիա 0.933   0.001
9   (1)   Սինգապուր 0.932   0.002
10     Նիդերլանդներ 0.931   0.003
11   (1)   Դանիա 0.929   0.001
12     Կանադա 0.926   0.004
13   (1)   ԱՄՆ 0.924   0.002
14     Մեծ Բրիտանիա 0.922   0.002
15     Ֆինլանդիա 0.920   0.002
16     Նոր Զելանդիա 0.917   0.002
17   (1)   Բելգիա 0.916   0.001
17   (1)   Լիխտենշտայն 0.916   0.001
19     Ճապոնիա 0.909   0.002
20     Ավստրիա 0.908   0.002
21     Լյուքսեմբուրգ 0.904   0.001
22     Իսրայել 0.903   0.001
22   (1)   Հարավային Կորեա 0.903   0.003
24     Ֆրանսիա 0.901   0.002
25     Սլովենիա 0.896   0.002
26     Իսպանիա 0.891   0.002
27     Չեխիա 0.888   0.003
28     Իտալիա 0.880   0.002
29     Մալթա 0.878   0.003
30     Էստոնիա 0.871   0.003

Դասակարգում Երկիր ՄՆԶԻ
2017 տվյալներ (2018 զեկույց) դասակարգում
[7]
Նախորդ տարվա համեմատ փոփոխություն[7] 2017 տվյալներ (2018 զեկույց) դասակարգում
[7]
Նախորդ տարվա համեմատ փոփոխություն
[7]
31   (1)   Հունաստան 0.870   0.002
32     Կիպրոս 0.869   0.002
33   (1)   Լեհաստան 0.865   0.005
34   (1)   ԱՄԷ 0.863   0.001
35     Անդորա 0.858   0.002
35   (1)   Լիտվա 0.858   0.003
37   (1)   Կատար 0.856   0.001
38   (1)   Սլովակիա 0.855   0.002
39   (1)   Բրունեյ 0.853   0.001
39   (1)   Սաուդյան Արաբիա 0.853   0.001
41   (2)   Լատվիա 0.847   0.003
41   (1)   Պորտուգալիա 0.847   0.002
43   (2)   Բահրեյն 0.846  
44     Չիլի 0.843   0.001
45     Հունգարիա 0.838   0.003
46     Խորվաթիա 0.831   0.003
47     Արգենտինա 0.825   0.003
48   (1)   Օման 0.821   0.001
49     Ռուսաստան 0.816   0.001
50     Չեռնոգորիա 0.814   0.004
51   (1)   Բուլղարիա 0.813   0.003
52     Ռումինիա 0.811   0.004
53   (1)   Բելառուս 0.808   0.003
54   (1)   Բահամներ 0.807   0.001
55   (1)   Ուրուգվայ 0.804   0.002
56   (1)   Քուվեյթ 0.803   0.001
57     Մալայզիա 0.802   0.003
58   (1)   Բարբադոս 0.800   0.001
58   (2)   Ղազախստան 0.800   0.003

Անհավասարությամբ ճշգրտված մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքս (2018 թվականի զեկույց)Խմբագրել

Անհավասարությամբ ճշգրտված մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը [15] հասարակության մեջ մարդկային ներուժի զարգացման միջին մակարդակն է հաշվի առած անհավասարությունը․։

Դասակարգումը կապված չէ ՄՆԶԻ-ի ցուցակի հետ, քանի որ այստեղ բացակայում են որոշ երկրների տվյալներ։

  1.   Իսլանդիա 0.878
  2.   Ճապոնիա 0.876
  3.   Նորվեգիա 0.876
  4.   Շվեյցարիա 0.871
  5.   Ֆինլանդիա 0.868
  6.   Շվեդիա 0.864
  7.   Գերմանիա 0.861
  8.   Ավստրալիա 0.861
  9.   Դանիա 0.860
  10.   Նիդերլանդներ 0.857
  11.   Իռլանդիա 0.854
  12.   Կանադա 0.852
  13.   Նոր Զելանդիա 0.846
  14.   Սլովենիա 0.846
  15.   Չեխիա 0.840
  16.   Բելգիա 0.836
  17.   Մեծ Բրիտանիա 0.835
  18.   Ավստրիա 0.835
  19.   Սինգապուր 0.816
  20.   Լյուքսեմբուրգ 0.811
  21.   Հոնկոնգ 0.809
  22.   Ֆրանսիա 0.808
  23.   Մալթա 0.805
  24.   Սլովակիա 0.797
  25.   ԱՄՆ 0.797
  26.   Էստոնիա 0.794
  27.   Իսրայել 0.787
  28.   Լեհաստան 0.787
  29.   Հարավային Կորեա 0.773
  30.   Հունգարիա 0.773
  31.   Իտալիա 0.771
  32.   Կիպրոս 0.769
  33.   Լատվիա 0.759
  34.   Լիտվա 0.757
  35.   Խորվաթիա 0.756
  36.   Բելառուս 0.755
  37.   Իսպանիա 0.754
  38.   Հունաստան 0.753
  39.   Չեռնոգորիա 0.741
  40.   Ռուսաստան 0.738
  41.   Ղազախստան 0.737
  42.   Պորտուգալիա 0.732
  43.   Ռումինիա 0.717
  44.   Բուլղարիա 0.710
  45.   Չիլի 0.710
  46.   Արգենտինա 0.707
  47.   Իրան 0.707
  48.   Ալբանիա 0.706
  49.   Ուկրաինա 0.701
  50.   Ուրուգվայ 0.689
  51.   Մավրիկիոս 0.683
  52.   Վրաստան 0.682
  53.   Ադրբեջան 0.681
  54.   Հայաստան 0.680
  55.   Բարբադոս 0.669

Լիխտենշտայնը, ԱՄԷ-ն, Անդորրան, Սաուդյան Արաբիան, Կատարը, Բրունեյը, Բահրեյնը, Քուվեյթը, Բահամյան Կղզիները, Մալայզիան և Սեյշելյան կղզիները չնայած ունենալով ՄՆԶԻ-ի «շատ բարձր» ցուցանիշ, նրանց համար չի հաշվարկվել անհավասարությամբ ճշգրտված մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը։

2015 թվականի մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքս (2016 թվականի զեկույց)Խմբագրել

Մարդկային ներուժի զարգացման 2015 թվականի զեկույցը հրապարակվել է 2016 թվականի մարտի 21-ին,որտեղ հաշվարկվել է ՄՆԶԻ-ի արժեքները 2016 թվականի համար։ Ստորև ներկայացված են «շատ բարձր» ինդեքս ունեցող երկրների ցանկը[16]։

  •   = աճ
  •   = կայուն
  •   = հետընթաց
Դասակարգում Երկիր ՄՆԶԻ
2015 տվյալներ (2016 զեկույց) դասակարգում
[17]
Նախորդ տարվա համեմատ փոփոխություն[17] 2015 տվյալներ (2016 զեկույց) դասակարգում
[17]
Նախորդ տարվա համեմատ փոփոխություն
[17]
1     Նորվեգիա 0.949   0.001
2     Ավստրալիա 0.939   0.002
2     Շվեյցարիա 0.939   0.001
4   (2)   Գերմանիա 0.926   0.002
5   (1)   Դանիա 0.925   0.002
5   (6)   Սինգապուր 0.925   0.013
7   (1)   Նիդերլանդներ 0.924   0.001
8     Իռլանդիա 0.923   0.003
9   (7)   Իսլանդիա 0.921   0.002
10   (1)   Կանադա 0.920   0.001
10   (2)   ԱՄՆ 0.920   0.002
12     Հոնկոնգ 0.917   0.001
13   (4)   Նոր Զելանդիա 0.915   0.002
14   (1)   Շվեդիա 0.913   0.004
15   (1)   Լիխտենշտայն 0.912   0.001
16   (4)   Մեծ Բրիտանիա 0.909   0.003
17   (3)   Ճապոնիա 0.903   0.001
18     Հարավային Կորեա 0.901   0.002
19     Իսրայել 0.899   0.001
20     Լյուքսեմբուրգ 0.898   0.002
21   (1)   Ֆրանսիա 0.897   0.003
22   (1)   Բելգիա 0.896   0.001
23     Ֆինլանդիա 0.895   0.002
24     Ավստրիա 0.893   0.001
25   (2)   Իսպանիա 0.892   0.005
26     Սլովենիա 0.890   0.002
27   (1)   Իտալիա 0.887   0.006
28     Չեխիա 0.878   0.003
29     Հունաստան 0.866   0.001
30   (10)   Սլովակիա 0.865   0.020
31   (1)   Էստոնիա 0.865   0.002
32     Անդորա 0.858   0.001
33   (1)   Կիպրոս 0.856   0.002
33   (2)   Մալթա 0.856   0.003
33     Կատար 0.856   0.001
36     Լեհաստան 0.855   0.003
37     Լիտվա 0.848   0.002
38   (4)   Չիլի 0.847   0.002
38     Սաուդյան Արաբիա 0.847   0.002
41     Պորտուգալիա 0.843   0.002
42     ԱՄԷ 0.840   0.004
43     Հունգարիա 0.836   0.002
44     Լատվիա 0.830   0.002
45   (5)   Արգենտինա 0.827   0.001
45   (1)   Խորվաթիա 0.827   0.004
47   (1)   Բահրեյն 0.824   0.001
48   (1)   Չեռնոգորիա 0.807   0.003
49   (1)   Ռուսաստան 0.804   0.001
50   (1)   Ռումինիա 0.802   0.004
51   (1)   Քուվեյթ 0.800   0.001

Անհավասարությամբ ճշգրտված մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքս (2016 թվականի զեկույց)Խմբագրել

Անհավասարությամբ ճշգրտված մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը [18] հասարակության մեջ մարդկային ներուժի զարգացման միջին մակարդակն է հաշվի առած անհավասարությունը։

Դասակարգումը կապված չէ ՄՆԶԻ-ի ցուցակի հետ, քանի որ այստեղ բացակայում են որոշ երկրների տվյալներ։

  1.   Նորվեգիա 0.898
  2.   Իսլանդիա 0.868
  3.   Ավստրալիա 0.861
  4.   Նիդերլանդներ 0.861
  5.   Գերմանիա 0.859
  6.   Շվեյցարիա 0.859
  7.   Դանիա 0.858
  8.   Շվեդիա 0.851
  9.   Իռլանդիա 0.850
  10.   Ֆինլանդիա 0.843
  11.   Կանադա 0.839
  12.   Սլովենիա 0.838
  13.   Մեծ Բրիտանիա 0.836
  14.   Չեխիա 0.830
  15.   Լյուքսեմբուրգ 0.827
  16.   Բելգիա 0.821
  17.   Ավստրիա 0.815
  18.   Ֆրանսիա 0.813
  19.   ԱՄՆ 0.796
  20.   Սլովակիա 0.793
  21.   Ճապոնիա 0.791
  22.   Իսպանիա 0.791
  23.   Էստոնիա 0.788
  24.   Մալթա 0.786
  25.   Իտալիա 0.784
  26.   Իսրայել 0.778
  27.   Լեհաստան 0.774
  28.   Հունգարիա 0.771
  29.   Կիպրոս 0.762
  30.   Լիտվա 0.759
  31.   Հունաստան 0.758
  32.   Պորտուգալիա 0.755
  33.   Հարավային Կորեա 0.753
  34.   Խորվաթիա 0.752
  35.   Լատվիա 0.742
  36.   Չեռնոգորիա 0.736
  37.   Ռուսաստան 0.725
  38.   Ռումինիա 0.714
  39.   Արգենտինա 0.698
  40.   Չիլի 0.691

Լիխտենշտայնը, ԱՄԷ-ն, Անդորրան, Սաուդյան Արաբիան, Կատարը, Բրունեյը, Բահրեյնը, Քուվեյթը, Նոր Զելանդիան, Հոնկոնգը և Սինգապուրը, չնայած ունենալով ՄՆԶԻ-ի «շատ բարձր» ցուցանիշ, նրանց համար չի հաշվարկվել անհավասարությամբ ճշգրտված մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը։

2014 թվականի մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքս (2015 թվականի զեկույց)Խմբագրել

Մարդկային ներուժի զարգացման 2018 թվականի զեկույցը հրապարակվել է 2015 թվականի դեկտեմբերի 14-ին,որտեղ հաշվարկվել է ՄՆԶԻ-ի արժեքները 2014 թվականի համար։ Ստորև ներկայացված են «շատ բարձր» ինդեքս ունեցող երկրների ցանկը[19]։[20][21]

  •   = աճ
  •   = կայուն
  •   = հետընթաց
Դասակարգում Երկիր ՄՆԶԻ
2014 տվյալներ (2015 զեկույց) դասակարգում
[22]
Նախորդ տարվա համեմատ փոփոխություն[22] 2014 տվյալներ (2015 զեկույց) դասակարգում
[22]
Նախորդ տարվա համեմատ փոփոխություն
[22]
1     Նորվեգիա 0.944   0.002
2     Ավստրալիա 0.935   0.002
3     Շվեյցարիա 0.930   0.002
4     Դանիա 0.923  
5     Նիդերլանդներ 0.922   0.002
6     Գերմանիա 0.916   0.001
6   (2)   Իռլանդիա 0.916   0.004
8   (1)   ԱՄՆ 0.915   0.002
9   (1)   Կանադա 0.913   0.001
9   (1)   Նոր Զելանդիա 0.913   0.002
11   (2)   Սինգապուր 0.912   0.003
12     Հոնկոնգ 0.910   0.002
13     Լիխտենշտայն 0.908   0.001
14     Շվեդիա 0.907   0.002
14   (1)   Մեծ Բրիտանիա 0.907   0.005
16     Իսլանդիա 0.899  
17     Հարավային Կորեա 0.898   0.003
18     Իսրայել 0.894   0.001
18     Աոմին 0.894 [23]
19     Լյուքսեմբուրգ 0.892   0.002
20   (1)   Ճապոնիա 0.891   0.001
21     Բելգիա 0.890   0.002
22     Ֆրանսիա 0.888   0.001
23     Ավստրիա 0.885   0.001
24     Ֆինլանդիա 0.883   0.001
25     Չինաստանի Հանրապետություն 0.882 [24]
26     Սլովենիա 0.880   0.001
27     Իսպանիա 0.876   0.002
28     Իտալիա 0.873  
29     Չեխիա 0.870   0.002
30     Հունաստան 0.865   0.002
31     Էստոնիա 0.861   0.002
32     Բրունեյ 0.856   0.004
33     Կիպրոս 0.850  
33   (1)   Կատար 0.850   0.001
34     Անդորա 0.845   0.001
35   (1)   Սլովակիա 0.844   0.005
36   (1)   Լեհաստան 0.843   0.003
37     Լիտվա 0.839   0.002
37     Մալթա 0.839   0.002
39     Սաուդյան Արաբիա 0.837   0.001
40     Արգենտինա 0.836   0.003
41   (1)   ԱՄԷ 0.835   0.002
42     Չիլի 0.832   0.002
43     Պորտուգալիա 0.830   0.002
44     Հունգարիա 0.828   0.003
45     Բահրեյն 0.824   0.003
46   (1)   Լատվիա 0.819   0.003
47   (1)   Խորվաթիա 0.818   0.001
48   (1)   Քուվեյթ 0.816  
49     Չեռնոգորիա 0.802   0.001

Անհավասարությամբ ճշգրտված մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքս (2015 թվականի զեկույց)Խմբագրել

Անհավասարությամբ ճշգրտված մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը [19] հասարակության մեջ մարդկային ներուժի զարգացման միջին մակարդակն է հաշվի առած անհավասարությունը։

Նկատենք, որ կանաչ սլաքը ( ) ցույց է տալիս աճը, կարմիրը՝ ( ) հետընթացը, կապույտը ( ) ՝ դիրքի հաստատուն մնալը։ Դասակարգումը կապված չէ ՄՆԶԻ-ի ցուցակի հետ, քանի որ այստեղ բացակայում են որոշ երկրների տվյալներ։

  1.   Նորվեգիա 0.893 ( )
  2.   Նիդերլանդներ 0.861 (  1)
  3.   Շվեյցարիա 0.861 (  1)
  4.   Ավստրալիա 0.858 (  2)
  5.   Դանիա 0.856 (  3)
  6.   Գերմանիա 0.853 (  1)
  7.   Իսլանդիա 0.846 (  1)
  8.   Շվեդիա 0.846 (  1)
  9.   Իռլանդիա 0.836 (  1)
  10.   Ֆինլանդիա 0.834 (  1)
  11.   Կանադա 0.832 (  2)
  12.   Սլովենիա 0.829 ( )
  13.   Մեծ Բրիտանիա 0.829 (  3)
  14.   Չեխիա 0.823 (  1)
  15.   Լյուքսեմբուրգ 0.822 (  1)
  16.   Բելգիա 0.820 (  1)
  17.   Ավստրիա 0.816 (  4)
  18.   Ֆրանսիա 0.811 ( )
  19.   Սլովակիա 0.791 (  2)
  20.   Էստոնիա 0.782 (  4)
  21.   Ճապոնիա 0.780 (  1)
  22.   Իսրայել 0.775 (  3)
  23.   Իսպանիա 0.775 (  1)
  24.   Իտալիա 0.773 (  1)
  25.   Հունգարիա 0.769 (  2)
  26.   Մալթա 0.767 ( )
  27.   Լեհաստան 0.760 (  2)
  28.   ԱՄՆ 0.760 ( )
  29.   Կիպրոս 0.758 (  1)
  30.   Հունաստան 0.758 (  5)
  31.   Լիտվա 0.754 ( )
  32.   Հարավային Կորեա 0.751 (  1)
  33.   Պորտուգալիա 0.744 (  1)
  34.   Խորվաթիա 0.743 (  1)
  35.   Բելառուս 0.741
  36.   Լատվիա 0.730

Լիխտենշտայնը, ԱՄԷ-ն, Անդորրան, Սաուդյան Արաբիան, Կատարը, Բրունեյը, Բահրեյնը, Քուվեյթը, Նոր Զելանդիան, Հոնկոնգը և Սինգապուրը, չնայած ունենալով ՄՆԶԻ-ի «շատ բարձր» ցուցանիշ, նրանց համար չի հաշվարկվել անհավասարությամբ ճշգրտված մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը։

2013 թվականի մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքս (2014 թվականի զեկույց)Խմբագրել

Մարդկային ներուժի զարգացման 2013 թվականի զեկույցը հրապարակվել է 2014 թվականի հուլիսի 24-ին,որտեղ հաշվարկվել է ՄՆԶԻ-ի արժեքները 2013 թվականի համար։ Ստորև ներկայացված են «շատ բարձր» ինդեքս ունեցող երկրների ցանկը[25]։[20][21]

  •   = աճ
  •   = կայուն
  •   = հետընթաց

Դասակարգում Երկիր ՄՆԶԻ
2013 թվականի զեկույցը հրապարակված 2014-ին
[26]
2013 թվականի զեկույցի նկատմամբ փոփոխություն[26] 2013 թվականի զեկույցը հրապարակված 2014-ին
[26]
2013 թվականի զեկույցի նկատմամբ փոփոխություն
[26]
1     Նորվեգիա 0.944   0.011
2     Ավստրալիա 0.933   0.002
3     Շվեյցարիա 0.917   0.001
4     Նիդերլանդներ 0.915  
5     ԱՄՆ 0.914   0.002
6     Գերմանիա 0.911  
7     Նոր Զելանդիա 0.910   0.002
8     Կանադա 0.902   0.001
9   (3)   Սինգապուր 0.901   0.002
10     Դանիա 0.900  
11   (3)   Իռլանդիա 0.899   0.017
12   (1)   Շվեդիա 0.898   0.001
13     Իսլանդիա 0.895   0.002
14     Մեծ Բրիտանիա 0.892   0.002
14     Աոմին 0.892 [23]
15     Հոնկոնգ 0.891   0.002
15   (1)   Հարավային Կորեա 0.891   0.003
17   (1)   Ճապոնիա 0.890   0.002
18   (2)   Լիխտենշտայն 0.889   0.001
19     Իսրայել 0.888   0.002
20     Ֆրանսիա 0.884  
21     Չինաստանի Հանրապետություն 0.882 [24]
22     Ավստրիա 0.881   0.001
22     Բելգիա 0.881   0.001
22     Լյուքսեմբուրգ 0.881   0.001
23