HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Դոնի Ռոստով (այլ կիրառումներ)

Դոնի Ռոստով[1] (ռուս.՝ Ростов‑на‑Дону), խոշոր քաղաք Ռուսաստանի եվրոպական մասի հարավում, Ռոստովի մարզի վարչական կենտրոնը։ 2000 թվականի մայիսի 13-ից Հարավային դաշնային օկրուգի վարչական կենտրոնը։

Քաղաք
Դոնի Ռոստով
Ростов-на-Дону
Դրոշ Զինանշան
Rostov-na-Donu flag.svg Coat of Arms of Rostov-on-Don.svg

Rostov-on-Don Collage.jpg
Գիշերային Ռոստովը
ԵրկիրՌուսաստան Ռուսաստան
ՄարզՌոստովի մարզ
Քաղաքային օկրուգԴոնի Ռոստով
Ներքին բաժանում8 շրջան՝
Վորոշիլովսկի, Ժելեզնոդորոժնի,
Կիրովսկի, Լենինսկի
Օկտյաբրսկի, Պերվոմայսկի
Սովետսկի
ՔաղաքապետՄիխայիլ Չեռնիշյով
Հիմնադրված է1749 թ.
Տվյալ կարգավիճակում1807 թվականից
Մակերես354 կմ²
ԲԾՄ50 մ
Բնակչություն 1 115 000 մարդ (2015)
Խտություն2963 մարդ/կմ²
Ագլոմերացիա2,7 միլիոն մարդ
ՏեղաբնականունՌոստովցի
Ժամային գոտիUTC+3
Հեռախոսային կոդ863
Փոստային ինդեքսներ344000—344999
Ավտոմոբիլային կոդ61, 161
ՕԿԱՏՕ60401
Պաշտոնական կայքrostov-gorod.ru (ռուս.)
Կոնուրբացիա3,57
##Դոնի Ռոստով (Ռուսաստան)
Red pog.png
##Դոնի Ռոստով (Ռոստովի մարզ)
Red pog.png

2008 թվականի մայիսի 5-ին Ռուսաստանի հրամանագրով Դոնի Ռոստովին շնորհված է «Զինվորական փառքի քաղաք» կոչումը։

Հիմնադրվել է Ելիզավետա Պետրովնայի 1749 թվականի դեկտեմբերի 15-ի հրամանագրով[2]։ Տեղակայված է Արևելաեվրոպական հարթության հարավ-արևելքում՝ Դոն գետի ափին՝ գետի՝ Ազովի ծովը թափվելու վայրից 46 կիլոմետրի վրա։ Մոսկվայից գտնվում է 1092 կմ դեպի հարավ։ Գտնվում է Եվրոպայի ու Ասիայի սահմանին։

Դոնի Ռոստովի բնակչությունը կազմում է 1 115 000 մարդ (2015)։ Դոնի Ռոստովը Ռուսաստանի՝ բնակչության թվով 10-րդ քաղաքն է և առաջինն է Հարավային դաշնային շրջանի քաղաքների շարքում։ Ռոստովի ագլոմերացիայի սահմաններում բնակվում է ավելի քան 2,16 միլիոն մարդ (երկրի չորրորդ ագլոմերացիան է ըստ բնակչության թվի)։

Քաղաքը վարչական, մշակութային, գիտա-կրթական, արդյունաբերական խոշոր կենտրոն է ու Ռուսաստանի հարավի կարևորագույն տրանսպորտային հանգույցը։ Ոչ պաշտոնապես Դոնի Ռոստովն անվանում են «Կովկասի դարպասներ»[3] և Ռուսաստանի հարավային մայրաքաղաք[4][5], ինչպես նաև դոնյան ու կոմբայնային[6] մայրաքաղաք։

2012 թվականին Դոնի Ռոստովն 5-րդ տեղն է զբաղեցրել քաղաքային միջավայրի որակի ռեյտինգով[7]։ Ընդհանուր գումարը աղտոտիչների արտանետումների դեպի մթնոլորտ անշարժ աղբյուրներից, 91,5% բաժին է ընկնում գազային եւ հեղուկ նյութերի, որոնք առավել վտանգավոր են մարդու առողջության համար:

Աշխարհագրական դիրքԽմբագրել

Մոտակա խոշոր քաղաքների հեռավորությունը Դոնի - Ռոստովից (ավտոճանապարհ)[8]
Ուկրաինա Ուկրաինա Սումի ~ 678 կմ
Ուկրաինա Ուկրաինա Խարկով ~ 489 կմ
Ուկրաինա Ուկրաինա/ԴԺՀ ԴԺՀ Դոնեցկ ~ 218 կմ
Ուկրաինա Ուկրաինա/ԼԺՀ ԼԺՀ Լուգանսկ ~ 190 կմ
Ռուսաստան Ռուսաստան Մոսկվա ~ 1092 կմ
Ռուսաստան Ռուսաստան Լիպեցկ ~ 691 կմ
Ռուսաստան Ռուսաստան Վորոնեժ ~ 563 կմ
Ռուսաստան Ռուսաստան Բոգուչար ~ 336 կմ
Ռուսաստան Ռուսաստան Սարատով ~ 872 կմ
Ռուսաստան Ռուսաստան Վոլգոգրադ ~ 479 կմ
Ռուսաստան Ռուսաստան Տագանրոգ ~ 72 կմ
Ուկրաինա Ուկրաինա Մարնեուլ ~ 191 կմ
Ուկրաինա Ուկրաինա Զապորոժե ~ 411 կմ
Ուկրաինա Ուկրաինա Դնեպր ~ 476 կմ:
Քամիների փունջ
Ռուսաստան Ռուսաստան Էլիստա ~ 455 կմ
Ռուսաստան Ռուսաստան Աստրախան ~ 773 կմ
Ռուսաստան Ռուսաստան Սիմֆերոպոլ ~ 641 կմ
Ռուսաստան Ռուսաստան Եվպատորիա ~ 692 կմ
Ռուսաստան Ռուսաստան Սևաստոպոլ ~ 714 կմ
Ռուսաստան Ռուսաստան Կրասնոդար ~ 258 կմ
Ռուսաստան Ռուսաստան Նովոռոսիյսկ ~ 428 կմ

Ռուսաստան Ռուսաստան Տուապսե ~ 437 կմ
Ռուսաստան Ռուսաստան Սոչի ~ 561 կմ||Ռուսաստան Ռուսաստան Ստավրոպոլ ~ 331 կմ
Ռուսաստան Ռուսաստան Պիտիգորսկ ~ 509 կմ
Ռուսաստան Ռուսաստան Վլադիկավկազ ~ 691 կմ ||||||

ԿլիմաԽմբագրել

  Ջերմաստիճանի և տեղումների տարեկան միջին ցուցանիշները Դոնի Ռոստովում
Ամիս հունվ փետ մարտ ապր մայ հուն հուլ օգոս սեպ հոկ նոյ դեկ
  Ջերմաստիճանի և տեղումների տարեկան միջին ցուցանիշները Դոնի Ռոստովում
Ամիս հունվ փետ մարտ ապր մայ հուն հուլ օգոս սեպ հոկ նոյ դեկ

Բնակչության ազգային կազմԽմբագրել

 
Դոնի Ռոստովի քաղաքապետարանը ու քաղաքային դուման

Ազգային կազմԽմբագրել

Ազգային կազմը ռուսաստանյան մարդահամարի տվյալներով, 2010 թ.[9]
Ազգություն Քանակ,
մարդ.
% նշվածից
ազգություն
Ռուսներ 960 883 90,1 %
Հայեր 41 553 3,4 %
Ուկրաինացիներ 16 249 1,5 %
Ադրբեջանցիներ 6 739 0,6 %
Թաթարներ 5 291 0,5 %
Վրացիներ 3 960 0,4 %
Բելառուսներ 2 874 0,3 %
Կորեացիներ 2 792 0,3 %
Հրեաներ 2 403 0,2 %
Լեզգիներ 1 660 0,2 %
Ղրղզներ 1 374 0,1 %
Ուզբեկներ 1 188 0,1 %
Չեչեններ 1 073 0,1 %
Օսեր 992 0,1 %
Հույներ 950 0,1 %
Ինգուշներ 928 0,1 %
Գնչուներ 893 0,1 %
Տաջիկներ 852 0,1 %
Այլ ազզգություններ 13 861 1,7 %
Ընդամենը 1 066 523 100,0 %
Ընդհանուր բնակչությունը 1 089 261

Մշակույթ և արվեստԽմբագրել

ԳրադարաններԽմբագրել

2012 թվականի հունվարի դրությամբ գործել է 43 գրադարան, 8 գրադարանատեղեկատվական կենտրոն, իրավական տեղեկատվության հանրային 1 կենտրոն։ Ռոստովի Կենտրոնական գրադարանների համալիրի գույքային ֆոնդում ընդգրկված է 47 շենք՝ 11.3 հազար քմ ընդհանուր մակերեսով: Քաղաքային գրադարանների ընթերցողները ավելի քան 200.0 հազար քաղաքացիներ են, նրանց տրվում է տարեկան մոտ 4,5 միլիոն փաստաթուղթ․ գրադարաններ այցելությունների քանակը գերազանցում է 1,5 միլիոնը: Հիմնական ընթերցասերների համակազմը՝ երեխաները և երիտասարդությունը, կազմում է ռոստովյան քաղաքային գրադարանների օգտատերերի ընդհանուր թվի ավելի քան 70% -ը:

Քաղաքի մշակութային խոշոր կենտրոններից մեկը Դոնի պետական ​​հանրային գրադարանն է` մշակույթի և տեղեկատվության բնագավառում տարածաշրջանային մշակութային հաստատությունների շրջանում առաջատարը, քաղաքային գրադարանների աջակցության համակարգում ռեսուրսային կենտրոնը և գրադարանի մասնագետների շարունակական կրթություն ապահովողը: Գրադարանը հիմնադրվել է 1886 թվականի հունվարին՝ 1992 թվականից ստանալով Դոնի պետական ​​հանրային գրադարանի կարգավիճակ: Այստեղ անց են կացվում կինոփառատոներ, գործում են ավելի քան 20 բաժանորդագրություններ և ակումբներ գրադարանի օգտագործողների համար, կազմակերպվում են գեղարվեստի անհատական ​​և հավաքական ցուցահանդեսներ, կիրառական արհեստագործության, մանկական նկարների, լուսանկարչական, գրքերի թեմատիկ ցուցահանդեսներ:

Գրադարանի տեղեկատվական գործունեության ժամանակակից կառուցվածքում առաջատարի տեղը զբաղեցնում են իրավաբանական և գործարար տեղեկատվության կենտրոնները, ակտիվորեն աշխատում է միջազգային տեղեկատվական ռեսուրսների կենտրոնը, որն իր մեջ ներառում է ամերիկյան տեղեկատվական կենտրոնը, ֆրանսիական քանդակագործության սրահը և գերմանական ընթերցասրահը: Կենտրոնը եզակի է գրքերի իր հավաքածուով, պարբերականների, տեսանյութերի, CD- ների և բնօրինակ լեզուներից էլեկտրոնային տվյալների բազաների հավաքագրմամբ:

Խոշորագույններն են Դոնի պետական հանրային գրադարանը, Լենինի անվան քաղաքային կենտրոնական մանկական գրադարանը, Մաքսիմ Գորկու անվան կենտրոնական գրադարանը, Մ. Յու. Լերմոնտովի անվան գրադարանը, Ա․ Ի․ Կուպրինի անվան գրադարանը, Ն․ Կ․ Կրուպսկոյի անվան գրադարանը, Վ.Պ. Չկալովի անվան գրադարանը, Վ. Ա. Զակրուտկինի անվան գրադարանը, Ռոստովի տարածաշրջանային հատուկ գրադարանը՝ նախատեսված կույրերի համար, Ա․ Ս․ Պուշկինի անվան մանկական գրադարանը:

Քույր-քաղաքներԽմբագրել

ԱղբյուրներԽմբագրել

  1. Հովհաննես Բարսեղյան (2006)։ «Աշխարհագրական անունների հայերեն տառադարձության մասին որոշում»։ Տերմինաբանական և ուղղագրական տեղեկատու։ Երևան: 9-րդ հրաշալիք։ էջ 53։ ISBN 99941-56-03-9 
  2. Официальный портал городской Думы и Администрации города
  3. «Ростов-на-Дону — ворота Кавказа»։ // travel.ria.ru։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-10-14-ին։ Վերցված է 2012 թ․ օգոստոսի 29–ին 
  4. «10 самых перспективных российских мегаполисов»։ // urbaneconomics.ru։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-10-14-ին։ Վերցված է 2012 թ․ օգոստոսի 29–ին 
  5. «Ռուսաստանի հարավային մայրաքաղաք» է կոչվում նաև Կրասնոդարը
  6. Այստեղ է գտնվում կոմբայնների խոշորագույն գործարանը՝ «Ростсельмаш»
  7. Составлен проект рейтинга привлекательности российских городов
  8. «Քաղաքների միջև հեռավորությունը»։ Տրանսպորտային ընկերություն «ԿՎՑ 911»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2011-08-12-ին։ Վերցված է 2009-08-13 
  9. «Итоги::Ростовстат»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-05-15-ին։ Վերցված է 2015-01-19 
Ռուսաստանի միլիոնանոց քաղաքներ 

Մոսկվա | Սանկտ Պետերբուրգ  • Նովոսիբիրսկ  • Եկատերինբուրգ  • Նիժնի Նովգորոդ  • Սամարա  • Օմսկ
Կազան  • Չելյաբինսկ  • Դոնի Ռոստով