Բացել գլխավոր ցանկը

Շառլ Ազնավուր

ֆրանսահայ երգիչ և դերասան

Շառլ Ազնավուր (իսկական անունը՝ Շահնուր Վաղինակ Ազնավուրեան, մայիսի 22, 1924(1924-05-22)[1][2][3][4][5][6], Փարիզ, Ֆրանսիա[1] - հոկտեմբերի 1, 2018(2018-10-01)[7][8][5][6], Մուրիես[7][9]), ֆրանսահայ նշանավոր երգիչ, երգահան, բանաստեղծ, գրող, կինոդերասան և հասարակական գործիչ։

Շառլ Ազնավուր
2014.06.23. Charles Aznavour Fot Mariusz Kubik 03.jpg
Հիմնական տվյալներ
Բնօրինակ անունCharles Aznavour
Ի ծնե անունՇահնուր, Վաղինակ Ազնավուրյան
Ծնվել էմայիսի 22, 1924(1924-05-22)[1][2][3][4][5][6]
Փարիզ, Ֆրանսիա[1]
ԵրկիրFlag of France.svg Ֆրանսիա
Flag of Armenia.svg Հայաստան
Flag of Switzerland.svg Շվեյցարիա
Մահացել էհոկտեմբերի 1, 2018(2018-10-01)[7][8][5][6] (94 տարեկանում)
Մուրիես[7][9]
Ժանրերփոփ երաժշտություն, շանսոն[10], ջազ, middle of the road, փոփ երաժշտություն, բալլադ և Էթնիկական երաժշտություն
Մասնագիտությունհեղինակ-կատարող, սցենարիստ, կինոդերասան, երգերի հեղինակ, կոմպոզիտոր, բանաստեղծ, դերասան, դիվանագետ, գրող և recording artist
Գործիքներվոկալ
Գործունեություն1936–2018
ԼեյբլEMI
MusArm Records, Barclay, Polydor, MGM
Կայքaznavourfoundation.org

Իր երաժշտական կարիերայի ընթացքում (սկսած 1940 թվականից)[11] նա ձայնագրել է մոտ 1200 երգ տարբեր լեզուներով՝ ֆրանսերեն, անգլերեն, իտալերեն, իսպաներեն, գերմաներեն, հայերեն(Իս Քու Ղիմէթըն Չիմ Գիտի), նեապոլիտաներեն (Napule amica mia): Նա հեղինակել և համահեղինակել է ավելի քան 1000 ստեղծագործություն և իր և այլ երաժիշտների համար։

Նա ֆրանսալեզու ամենահայտնի երգիչներից մեկն է, որը ըստ Ստեֆան Օլդենի «ֆրանսիական փոփ երաժշտության արքան» է։

Չմոռանալով ֆրանսիական մշակույթը նա 1995 թվականից սկսած ներկայցրել է Հայաստանը բազմաթիվ միջազագային դիվանագիտական ատյաններում[12]։

2008 թվականին նա ստացել է Հայաստանի քաղաքացիություն և 2009 թվականի մայիսից Շվեյցարիայում Հայաստանի դեսպանն էր և Ժնևի ՄԱԿ-ի գրասենյակում և այլ միջազգային կազմակերպություններում Հայաստանի մշտական ներկայացուցիչը[13]:

Բովանդակություն

ԿենսագրությունԽմբագրել

ՄանկությունԽմբագրել

Շառլ Ազնավուրը ծնվել է 1924 թվականի մայիսի 22-ին Փարիզի Սեն Ժերմեն դե Պրե թաղամասում, հայ գաղթականներ Միշա և Քնար Ազնավուրյանների ընտանիքում, ծննդյան անունը՝ Շահնուր[14] Վաղինակ Ազնավուրյան[15]:

Ազնավուրի հայրը` Միքայել(Միշա) Ազնավուրյանը ծնվել է 1897 թվականի մայիսի 26-ին Ախալցխայում[16][17], արմատներով Էրզրումից էր, իսկ մայրը՝Քնար Բաղդասարյանը ծնվել է 1902 թվականի նոյեմբերի 10-ին Իզմիրում (Թուրքիա) հայ վաճառականների ընտանիքում[18][19], Հայոց ցեղասպանության ականատես փրկվածներից[20]: Շառլի հայրը երիտասարդ տարիներին ապրել էր Թբիլիսիում, ուր աշխատանքի համար տեղափոխվել էր նրա ընտանիքը (Շառլի պապը Թբիլիսիի գլխավոր կառավարչի անձնական խոհարարն էր)[21][22]:

Ծնողները երկուսն էլ արտիստներ էին մայրը դերասանուհի էր, հայրը՝ երգիչ[23]։ Նրանք հանդիպում են Կոստանդնուպոլսում, որտեղ Միշան ելույթ էր ունենում, իսկ Քնարը մշակութային հոդվածներ էր գրում հայկական թերթի համար[24]

1922 թվականին նրանք գաղթում են Հունաստան, որտեղ 1923 թվականի հունվարի 13-ին Սալոնիկում ծնվում է նրանց դուստրը՝ Աիդան։ Ավելի ուշ ընտանիքը տեղափոխվում է Ֆրանսիա, որտեղ էլ ծնվում է Շառլ Ազնավուրը[25]։

Միշան, որը նախկին բաիրտոն էր, «Կովկաս» անունով հայկական փոքրիկ ռեստորան է բացում, ուր երգում էր Կենտրոնական և Արևելյան Եվրոպայի աքսորյալների համար[26]։ Իր դերասանուհի կնոջ հետ նրանք մեծացնում էին իրենք երկու երեխաներին երաժշտության և թատրոնի մթնոլորտում, տարբեր արվեստագետների շրջանում, որոնք հաճախ էին այցելում Ուշեթ փողոցի վրա գտնվող նրանց ռեստորանը[27]:

1929 թվականի տնտեսական ճգնաժամի պատճառով, երբ փակվում է նրանց ռեստորանը, Ազնավուրյանները տեղափոխվում են Կարդինալ Լըմուանի փողոց, ուր նրանց հայրը բացում է սրճարան հենց Ռոնյոնի արվեստի դպրոցի դիմաց։ 1933 թվականին ծնողները որոշում են իրենց որդուն ընդունել այդ դպրոցը, քանի որ վերջինս երազում էր դերասան դառնալ։ Ուսումնառության հենց առաջին տարում Շառլը առաջին անգամ բեմ է բարձրանում։ Նա իր համար բեմական անուն է ընտրում Ազնավուրը և սկզբնական շրջանում Պտի-Մոնդ անունը փոքրիկ էստրադային բեմում հանդես է գալիս որպես պարող ապա սկսում է մանկական դերեր կատարել Օդեոն, Մադլեն, Մարինի փարիզյան թատրոններում [28][29][30][31]:

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում Ազնավուրյանները Փարիզի իրենց բնակարանում հրեաների եւ հայերի էին թաքցնում[32], այդ թվում `բանաստեղծ, ֆրանսիական դիմադրության շարժման մասնակից Միսաք Մանուշյանին եւ նրա կնոջը Մելինեին 19[33]։

1941 թվականին Ազնավուրը հանդիպում է կոմպոզիտոր, դաշնակահար Պիեռ Ռոշին[34], 10 որը «Մյուզիք-Հոլ» դպրոցի տնօրենն էր (որը հետագայում դարձավ Երգի ակումբ[35]) և սկսվում է նրանց ընկերությունը ինչից հետո Շառլը վերջնականապես որոշում է ընտրել երգարվեստը։ Պիերի հետ նրանք ստեղծում են «Ռոշ և Ազնավուր» դուետը և սկսում են ելույթներ ունենալ տարբեր համերգասրահներում։ 1944 թվականին նա գրում է իր առաջին «Ես խմել եմ» երգը, որը Ժորժ Ուլմերի կատարմամբ, արժանացել է «Տարվա ձայնապնակ» մրցանակին։

Շառլի համար բեկումնային է լինում հայտնի ֆրանսիացի երգչուհի Էդիթ Պիաֆի և իր կուռք Շառլ Տրենեյի հետ հանդիպումը։ Էդիթը այս դուետին աշխատանքի է հրավիրում Նյու-Յորք, որտեղ նա մեկնում էր շրջագայությունների[36][37]: Ռոշ և Ազնավուր դուետը, փորձում են հաջողություն ունենալ Քվեբեկում։ Այնուհետև տեղափոխվում են Մոնրեալ։ Չնայած նրան, որ Շառլն ու Պիեռը մեծ ճանաչում ունեին Կանադայում Ազնավուրը մեկնում է Ֆրանսիա և Պիաֆի խորհրդով սկսում իր սոլո կարիերան, որը սկզբնական շրջանում հաջողությամբ չի պսակվում։ Նա սկսում է համագործակցել Ժիլբեր Բեկոյի հետ։ 1956 թվականին համերգներով հանդես է գալիս Հյուսիսային Աֆրիկայի երկրներում, որը նրան մեծ ճանաչում և հաջողություն է բերում։

1955 թվականին նա առաջին անգամ ելույթ է ունենում Օլիմպիա դահլիճում։ «Ֆրանսիան ազնավուրացված է»,- գրել է ֆրանսիական մամուլը։

  Դուք կնվաճեք աշխարհը, որովհետև կարողանում եք հուզել։  


Մեկ տարի անց 1956-ին նա գրում է իր «Իմ կյանքի մասին» գիրքը, պատմելով իր հաջողության մասին։ 1960 թվականին 36 տարեկան հասակում նա գրում է "Je m’voyais déjà" երգը, որը նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից մեկն է։ Սրան հաջորդում եմ այլ ստեղծագործություններ Tu t'laisses aller (1960), Les comédiens (1962), La Mamma (1963), Et pourtant (1963), For Me Formidable (1964), La Bohème (1965), Comme ils dissent (1972)…[38]։ Ազնավուրը համաշխարհային հռչակ է ձեռք բերում 1963 թվականին Նյու-Յորքի Քարնեգի հոլում տված համերգից հետո։ Նա համերգներով է հանդես եկել Եվրոպայում, Ասիայում, Հյուսիսային Ամերիկայում։

1974 թ. Ազնավուրը մեծ հաջողություն ունեցավ Մեծ Բրիտանիայում, երբ նրա «Նա» երգը չորս շաբաթվա ընթացքում գլխավորում էր հիթ-շքերթը: Հազարից ավելի երգի հեղինակ է (մի մասը՝ երգահան Ժորժ Կառվարենցի հեղինակցությամբ), այդ թվում՝ բազմաթիվ միջազգային հիթերի՝ «Մաման», «Բոհեմը», «Դեռ երեկ», «Երիտասարդություն», «Պետք է գիտնալ», «Նա», «Երկու կիթառ», «Ինչպես ասում են», «Հավերժական սեր», «Ավե Մարիա» և այլն։ Դրանց կատարողներից են՝ Էդիթ Պիաֆը, Լայզա Մինելլին, Մստիսլավ Ռոստրոպովիչը, Պլասիդո Դոմինգոն, Խուլիո Իգլեսիասը, Շերը, Ջո Դասենը, Ռեյ Չարլզը և այլք։ Ցայսօր վաճառվել է Ազնավուրի շուրջ հարյուր միլիոն ձայնապնակ։ Ամերիկյան «Թայմ» հանդեսի հարցման համաձայն Ազնավուրը ճանաչվել է «Դարի արվեստագետ»՝ 149 հազար ձայնով։ Արժանացել է Հայաստանի և Ֆրանսիայի բարձրագույն պետական պարգևներին, «Պատվո սեզարի» (1997)։

Նկարահանվել է կինոյում՝ «Գլուխը պատին» (1958), «Կրակե՛ք դաշնակահարի վրա» (1960), «Սատանան և տասը պատվիրանները» (1962), «Արարատ» (2002) և այլն։ Ազնավուրը հպարտանում էր իր հայկական ծագմամբ, մշտապես սատար էր կանգնում Հայաստանին։ Հայկական թեմաներով են նրա «Քեզ համար, Հայաստան», «Նրանք ընկան» (Ցեղասպանության վաթսունամյակին), «Ինքնակենսագրություն», «Քնքուշ Հայաստան» երգերը։ Դստեր՝ Սեդա Ազնավուրի հետ հայերեն կատարել է Սայաթ-Նովայի «Աշխարհումս» երգը։ 1988 թվականի սպիտակյան ավերիչ երկրաշարժից անմիջապես հետո հիմնադրել է «Ազնավուրը Հայաստանին» բարեգործական հիմնադրամը։ 2017 թ. Շառլ Ազնավուրն ու նրա որդի Նիկոլան ստեղծեցին «Ազնավուր» հիմնադրամը, որի նպատակն է շարունակել կրթական, սոցիալական և մշակութային ծրագրերի նախագծումն ու իրականացումը: «Ազնավուր» հիմնադրամի առաջին նախագիծը Երևանում «Ազնավուր» կենտրոնի ստեղծումն է:

Հայաստանի մշտական դեսպանն էր ՅՈւՆԵՍԿՕ-ում։ 1964, 1996, 2006 և 2014 թվականներին համերգներ է տվել Հայաստանում։ Գյումրիում կանգնեցված է Ազնավուրի արձանը, նրա անունով է կոչվում Երևանի հրապարակներից մեկը։

2009 թվականի մայիսի 4-ին Հայաստանի նախագահի հրամանագրով նշանակվել էր Ժնևի ՄԱԿ-ի գրասենյակում և այլ միջազգային կազմակերպություններում Հայաստանի մշտական ներկայացուցիչ[39]: 2009 թվականի մայիսի 5-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով համատեղության կարգով նշանակվել է Շվեյցարիայի Համադաշնությունում Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան[40]:

2010 թվականին նա ստանում է Victoires de la Musique մրցույթի գլխավոր մրցանակը[41]։

2011 թվականից սկսվեց Ազնավուրի նոր համաշխարհային շրջագայությունը՝ Aznavour en Toute Intimité խորագրով։ Նույն թվականին թողարկված նոր՝ "Aznavour toujours" ալբոմը Ֆրանսիայի և Բելգիայի հիթ-շքերթներում զբաղեցրեց 4-րդ հորիզոնականը[42]։

2017 Օգոստոսի 24 Հոլիվուդի Փառքի ծառուղում բացվել է Շառլ Ազնավուրի պատվո աստղը[43]:

  Երբ ռադիոընդունիչի կոճակը կսեղմեմ և հեռու-հեռուներեն կլսեմ Ազնավուրի երգերը, միտքես կըսեմ. «Ապրիս, եղբա'յր, դուն ալ հաղթեցիր, դուն մեծ ու տոկուն հայ մըն ես...»:  


ՄահԽմբագրել

Շառլ Ազնավուրը մահացել է 2018 թվականի հոկտեմբերի 1-ին իր Մուրիեսում (Բուշ դյու Ռոն) գտնվող տանը։ Դիահերձումից հետո պարզ դարձավ, որ մահվան պատճառը թոքերի այտուցն է։

Հոկտեմբերի 5-ին Ազնավուրի հիշատակին ազգային տուրք մատուցվեց Փարիզի «Հաշմանդամների տուն» ռազմական համալիրում, երկրի նախագահ Էմանուել Մակրոնի մասնակցությամբ, որը նրան անվանեց «Ֆրանսիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը»։

  Շառլ Ազնավուրը մեզ ապրեցրել է իր երգերով։ Հայկական ծագում ունեցող ներգաղթյալի որդին պետություն էր պետության մեջ, հայրենիք՝ հայրենիքի մեջ։
- Էմանուել Մակրոն, Հոկտեմբերի 5, 2018 թ․
 


Հրաժեշտի արարողությանը ներկա էին Ֆրանսիայի վարչապետ Էդուարդ Ֆիլիպը, նախկին նախագահներ Նիկոլա Սարկոզին և Ֆրանսուա Օլանդը, ինչպես նաև Հայաստանի նախագահ Արմեն Սարգսյանը, Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը, նրանց կանայք և Ամենայն հայոց կաթողիկոսը։

Հոկտեմբերի 6-ին Փարիզի Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ եկեղեցում տեղի ունեցավ Ազնավուրի հուղարկավորության արարողությունը։ Ազնավուրը թաղված է Մոնֆոր Լամորի համայնքի 12-րդ դարի վանքի տարածքում գտնվող ընտանեկան դամբարանում[44]։

Անձնական կյանք և մշակութային ազդեցությունԽմբագրել

Ազնավուրն ունի մեկ քույր՝ Աիդա Ազնավուրը (ծն. 1923 թ. հունվարի 13):

Ազնավուրը ամուսնացել է երեք անգամ. առաջին անգամ տասնյոթամյա Միշելին Ռյուգելի հետ (1946 թվականի մարտի 16), երկրորդ անգամ Էվելին Պլեսիսի հետ (1955 թվականի հոկտեմբերի 28) և երրորդ անգամ շվեդուհի Ուլլա Տորսելի հետ (1967 թվականի հունվարի 11)։ Այս ամուսնությունների արդյունքում ունեցել է 5 երեխա՝ Սեդան,[45] Պատրիկը, Կատյան, Միշան և Նիկոլան։ Լրատվամիջոցներում շրջանառվող «Շառլ» անունով զավակ չունի Ազնավուրը, դա ապատեղեկատվություն է։

1990 թվականին նա գրող-ռեժիսոր Մայքլ Ֆինի Կալանին առաջարկեց անդրադառնալ իր կյանքին հեռուստատեսային My Riviera շարքում, որի նկարահանումները տեղի ունեցան Հարավային Ֆրանսիայի Պորտ Գրիմո վայրում գտնվող Ազնավուրի տանը։ Նա բնակվում էր Սբ. Սյուլպիսում, Վո, Շվեյցարիա։

Նրա երաժշտականությունը և փառքը արտերկրում առկա է փոփ մշակույթի շատ այլ ոլորտներում ևս։ Ազնավուրի անունը ընկած է Յոշիյուկի Տոմինոյի 1979 թվականի մեխա անիմե Mobile Suit Gundam սերիալի Char Aznable հերոսի անվան հիմքում։ Նրա "Parce Que Tu Crois" երգը նմուշօրինակ է եղել հիփ-հոփ պրոդյուսեր Dr. Dre-ի "What's the Difference" երգի համար (մասնակցությամբ Էմինեմի և Xzibit-ի) 2001 թվականի ալբոմից։ Ազնավուրի անունը հիշատակվում է The Psychedelic Furs անգլիական ռոք խմբի "Sister Europe" («Քույր Եվրոպա») երգում ("The radio upon the floor/ is stupid, it plays Aznavour" «Ռադիոն հատակին է/Հիմարություն է, նա Ազնավուր է երգում»)։

Ազնավուրը հաճախ էր կատակում իր ֆիզիկական թերությունների վերաբերյալ, հատկապես իր առանձնահատկության՝ կարճ հասակի, որը կազմում է 160 սմ։

 
Մոմավառություն Ազնավուրի հիշատակին Ազնավուրի հրապարակում, Երևան

ՖիլմերԽմբագրել

ԱլբոմներԽմբագրել

  • Ջեզեբել
  • Ֆետր տոպե
  • Կյանքովս
  • Մյուզիք հոլլի բրավոները
  • Այդպես է
  • Ես արդեն ինձ տեսնում էի
  • Պետք է գիտենալ
  • Ով
  • Մամա
  • Դեռ երեկ-65
  • Բոհեմ
  • Քեզ սիրել
  • Սիրո դեմքերը
  • Ահա դու վերադառնում ես
  • Չտեսա ժամանակն ինչպես անցավ
  • Ինքնակենսագրություն
  • Առաջին պար
  • Շառլը երգում է Ազնավուր և Դիմեյ
  • Դու և ես
  • Ազնավուր-92
  • Խմում եմ
  • Համբուրիր ինձ
  • Ազնավուր 2000
  • Էականը
  • Լինել
  • Իմ սերերը
  • Պիեռ Ռոշ/Շառլ Ազնավուր
  • Առավել կապույտ
  • 20 ոսկե երգ
  • 40 ոսկե երգ
  • Համագումարների պալատի մենահամերգ 87 (լիակատար)
  • Օլիմպիա 1978
  • Համագումարների պալատի 97/98
  • Համագումարների պալատի 2000
  • Կենդանի Օլիմպիայում
  • Ազնավուր/Մինելլի

DAD-ներԽմբագրել

  • Ազնավուր/Մինելլի, Համագումարների պալատում-1994
  • Ազնավուրը համագումարների պալատում-2000
  • Շառլ Ազնավուրը Կարնեգի հոլում
  • Քեզ համար, Հայաստան
  • Կենդանի համագումարների պալատում-1997/1998
  • Օլիմպիա - 1968, 1972, 1978, 1980

Շառլ Ազնավուրը հայերենԽմբագրել

ԳրքերԽմբագրել

  • Սեր սրտի չափով (բանաստեղծություններ), Ե., Հայաստան, 1968, 126 էջ: Ֆրանսերենից թարգմ.՝ Աբրահամ Ալիքյան: Բովանդակությունը՝ Ա. Ալիքյան: Ազնավուր տաղանդ; Ինձ տվեցին; Քաղաքը; Օ, կյանք, օ, կյանք; Թե դաշնամուր ունենայի; Պոկեր; Տուր մեզ այսօր; Մի մանուկ; Ոսկե հասկ; Պետք է գիտենալ; Երբ ինձ մոտ ես գալիս... հոգիս; Բոհեմը; Իզաբել; Հոգուս մեղմ լույսում; Ուզում ես դու; Մեր ցնորքների պալատը; Գեղեցիկ աղջիկներ իմ թաղի; Այս դաշնամուրը օրհնյալ; Պարզ է սիրում եմ քեզ; Սեր սրտի չափով; Ալելույա; Մաման; Երկու կիթառ:
  • Ազնավուրը Ազնավուրի մասին, թարգմ.՝ Ս. Բուրսալյան, Երևան: Հայաստան, 1976, 255 էջ:
  • Անցած օրեր: Հուշեր, թարգմ. Համլետ Գասպարյան, Երևան : «Տիգրան Մեծ» հրատարակչություն, 2004, 356 էջ:
  • Շառլ Ազնավուր, Երգեր Սամվել Գասպարյանի թարգմանությամբ, Նվիրվում է Ազնավուրի 80-ամյակին, Երևան, Արեգ, 2005:
  • Ազնավուրը հայերեն, թարգմ.՝ Պերճ Թյուրաբյան, Երևան, Ա. հ., 2009, 50 էջ:

ՄամուլԽմբագրել

Պարգևներ և ճանաչումԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118651331 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 SNAC — 2010.
  3. 3,0 3,1 Internet Broadway Database — 2000.
  4. 4,0 4,1 Discogs — 2000.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 filmportal.de — 2005.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 Dutch Top 40
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 Charles Aznavour est décédé à l'âge de 94 ansRTL, 2018.
  8. 8,0 8,1 8,2 Who's who in France
  9. 9,0 9,1 9,2 Charles Aznavour vient de mourir à 94 ans, il avait choisi Mouriès pour y faire son petit paradis provençalFrance 3 Provence-Alpes, 2018.
  10. http://www.mp3million.com/download/Charles%20Aznavour/Sus%20Canciones%20CD1
  11. ։ 2010-05-05CEST07:00:00+02:00 http://www.leparisien.fr/val-d-oise-95/charles-aznavour-se-souvient-de-ses-debuts-05-05-2010-909918.php 
  12. http://www.unog.ch/unog/website/missions.nsf/%28httpPermanentMissions_en%29/4BFC68763560B41AC1256F4100451E7C?OpenDocument&unid=&cntxt=72EE6&cookielang=fr  .
  13. «Շառլ Ազնավուրը նշանակվել է դեսպան»։ 2009 մայիսի 6։ Վերցված է 2010 փետրվարի 11 
  14. Also spelled Chahnour; see Hovannisian Richard G. (2007)։ The Armenian Genocide: Cultural and Ethical Legacies։ New Brunswick, N.J.: Transaction Publishers։ էջ 215։ ISBN 9781412835923 
  15. Official biography
  16. Charles Aznavour. Biography
  17. Embassy of the Republic of Armenia in Switzerland, Portrait de S.E. Charles Aznavour
  18. Belleret, 2018, էջ 16
  19. «Biodata»։ Billetnet.fr։ Վերցված է 2011 թ․ մայիսի 1 
  20. AZNAVOUR CHARLES (1924- ), Encyclopedia Universalis
  21. Tallmer Jerry (սեպտեմբերի 19, 2006)։ «Au revoir from Aznavour, adventurer with guts»։ The Villager 
  22. Կաղապար:Article.
  23. https://aznavourfoundation.org/ru/
  24. Կաղապար:Ouvrage.
  25. ։ mai 2015 http://musique.rfi.fr/artiste/chanson/charles-aznavour  .
  26. Le restaurant, à cette adresse, semble pourtant être au nom de la compagne de ce dernier, Christof (annuaire du commerce Didot-Bottin,1921 et 1922, dans l'édition de 1925 il est au nom de Mme Driessens). Une certaine Elisabeth Christopher est citée par Charles Aznavour dans l'ouvrage de Robert Belleret Vie et légendes de Charles Aznavour, comme étant la compagne de son grand-père paternel Missak Azna(v)ourian, cuisinier de son état. Missak acquiert le restaurant à son nom en novembre 1924 et le revendra en février 1935.
  27. Annie et Bernard Réval, էջ 19
  28. http://www.allocine.fr/personne/fichepersonne_gen_cpersonne=2551.html  .
  29. https://www.universalmusic.fr/artiste/11884-charles-aznavour/bio  .
  30. ։ 5 décembre 1996 http://www.lexpress.fr/informations/charles-aznavour-a-la-vie-a-l-amour_619743.html  .
  31. Bellaïche, 2011, էջ à préciser
  32. Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ <ref> պիտակ՝ Lib անվանումով ref-երը տեքստ չեն պարունակում:
  33. ։ 20 février 2014 https://www.humanite.fr/charles-aznavour-missak-et-melinee-manouchian-etaient-des-amis-intimes  .
  34. http://www.qim.com/artistes/biographie.asp?artistid=168  .
  35. Bardy, 1977, էջ 39
  36. Կաղապար:Ouvrage.
  37. «Charles Aznavour»։ RFI Musique։ December 2008։ Վերցված է փետրվարի 10, 2011 
  38. https://www.gala.fr/stars_et_gotha/charles_aznavour
  39. Շ. Ազնավուրին Ժնևի ՄԱԿ-ի գրասենյակում և այլ միջազգային կազմակերպություններում Հայաստանի Հանրապետության մշտական ներկայացուցիչ նշանակելու մասին
  40. Շ. Ազնավուրին Շվեյցարիայի Համադաշնությունում Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան նշանակելու մասին
  41. ։ 6 mars 2010 https://www.ladepeche.fr/article/2010/03/06/791260-charles-aznavour-recoit-victoire-honneur-scene-zenith.html  .
  42. Aznavour toujours, Ultratop
  43. https://www.mediamax.am/am/news/society/24790/
  44. Une dernière fois, les fans ont chanté «Emmenez-moi» pour Charles Aznavour
  45. «Charles Aznavour» (ֆրանսերեն)։ 2018-10-14 
  46. «Edison Award Official Site, 2008»։ Edisonaward.nl։ Վերցված է 2011 թ․ մայիսի 1 
  47. «Delegation of Armenia to UNESCO»։ Erc.unesco.org։ Վերցված է 2011 թ․ մայիսի 1 
  48. ORDRE DE LA LEGION D'HONNEUR Décret du 28 mars 1997 portant promotion et nomination, https://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000000199827, վերցված է 2018-10-05 
  49. ORDRE DE LA LEGION D'HONNEUR Décret du 28 mars 1997 portant promotion et nomination, https://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000000199827, վերցված է 2018-10-05 
  50. «Գյումրու պատվավոր քաղաքացիները»։ www.gyumricity.am։ Վերցված է 2019-01-06 
  51. Décret du 31 décembre 2003 portant promotion, https://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000000610092, վերցված է 2018-10-05 
  52. Décret du 14 novembre 2000 portant promotion et nomination, https://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000000402014, վերցված է 2018-10-05 
  53. «Charles Aznavour and Kirk Kerkorian National Heroes of Armenia»։ Panarmenian.net։ մայիսի 28, 2004։ Վերցված է 2011 թ․ մայիսի 1 
  54. Charles Aznavour receives Order of Canada honours in Quebec City
  55. «Aznavour to receive MIDEM award, PanArmenian.net, 15.01.2009»։ Panarmenian.net։ հունվարի 15, 2009։ Վերցված է 2011 թ․ մայիսի 1 
  56. Շառլ Ազնավուրը այցելել է ԼՂՀ
  57. «Citation»։ National Order of Quebec 
  58. «Charles Aznavour awarded for contributing to Russian-French ties»։ Vestnik Kavkaza։ օգոստոսի 27, 2010։ Վերցված է 2014 թ․ հունիսի 8 
  59. «Շառլ Ազնավուրն արժանացավ «Հայակ» մրցանակաբաշխության Ռուբեն Մամուլյանի անվան հատուկ մրցանակին»։ Արմենպրես։ մայիսի 13, 2014։ Վերցված է 2014 թ․ հունիսի 8 
  60. «Հոլիվուդում բացվել է Ազնավուրի անվանական աստղը (ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ)»։ armedia.am (հայերեն)։ Վերցված է 2017-08-26 
  61. «Annonce des remises de décoration «Printemps 2018», le 29 avril 2018 | Ambassade du Japon en France»։ www.fr.emb-japan.go.jp (ֆրանսերեն)։ Վերցված է 2018-10-05 


Արտաքին հղումներԽմբագրել

Նախորդող
Զոհրաբ Մնացականյան
Ժնևի ՄԱԿ-ի գրասենյակում և այլ միջազգային կազմակերպություններում Հայաստանի Հանրապետության մշտական ներկայացուցի
Շառլ Ազնավուր

2009 թ. մայիսի 4-ից
Հաջորդող
ներկայումս պաշտոնավարում է
Նախորդող
Զոհրաբ Մնացականյան
Շվեյցարիայի Համադաշնությունում Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան
Շառլ Ազնավուր

2009 թ. մայիսի 5-ից
Հաջորդող
ներկայումս պաշտոնավարում է