Թուրքիայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկ

Վիքիմեդիայի նախագծի ցանկ

ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկը Թուրքիայում, Թուրքիայի Հանրապետության տարածքում գտնվող մշակութային հուշարձանների ցանկ, որը պահպանվում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կողմից: 2016 թվականի տվյալներով ցանկում ներառված են եղել 16 հուշարձաններ: 14 հուշարձաններ ներառված են եղել մշակութային չափանիշով, երկուսը՝ խառը: 8 հուշարձաններ ճանաչվել են մարդկային մտքի հրաշալիք, երկուսը՝ բնության հրաշալիք: Բացի այդ, 2016 թվականի տվյալներով, Թուրքիայի տարածքում գտնվող 69 հուշարձաններ համարվում են թեկնածու հուշարձան[1]: Թուրքիան վավերացրել է Համաշխարհային մշակույթի և բնության պահպանության կոնվենցիան 1983 թվականի մարտի 16-ին[2]: Թուրքիայի տարածքում գտնվող առաջին երեք հուշարձանները ցանկի մեջ են ներառվել 1985 թվականին՝ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի 9-րդ համաժողովի ժամանակ:

ՑանկԽմբագրել

Ստորև ներկայացված է Թուրքիայի տարածքում գտնվող հուշարձանների ցանկը, որոնք ներառված են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկի մեջ:

# Պատկեր Անվանում Տեղադրություն Կառուցման թվական Ցանկի մեջ ներառման տարեթիվը Չափանիշ
1   Ստամբուլի պատմական շրջաններ
(թուրք.՝ İstanbul'un Tarihi Alanları)
Ստամբուլի մարզ մ.թ.ա. V դար[3]—XIX դար 1985 356 i, ii, iii, iv
2   Գյորեմե ազգային այգի և Կապադովկիայի քարանձավներ
(թուրք.՝ Göreme Milli Parkı ve Kapadokya)
Նևշեհիրի մարզ, Կայսերիի մարզ, Աքսարայի մարզ և Նիղդեի մարզ IV դար 1985 357 i, iii, v, vii
3   Դիվրիղիի մեծ մզկիթ և հիվանդանոց
(թուրք.՝ Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası)
Սիվասի մարզ XIII դար 1985 358 i, iv
4   Հատտուսա հնագույն քաղաք
(թուրք.՝ Hattuşaş: Hitit Başkenti)
Չորումի մարզ մ.թ.ա. 2-րդ հազարամյակ 1986 377 i, ii, iii, iv
5   Նեմրութ լեռան հնագիտական հայտնագործություններ
(թուրք.՝ Nemrut Dağı)
Ադըյամանի մարզ մ.թ.ա. 69-34 թվականներ 1987 448 i, iii, iv
6   Հիերապոլիս հնագույն քաղաք և Փամուքքալեի աղբյուրներ
(թուրք.՝ Hierapolis ve Pamukkale)
Դենիզլիի մարզ մ.թ.ա. II դար 1988 485 iii, iv, vii
7   Քսանֆ հնագույն քաղաք և Լետոնի տաճար
(թուրք.՝ Ksantos ve Letoon)
Մուղլայի մարզ, Անթալիայի մարզ մ.թ.ա. VII-VI դարեր[4] 1988 484 ii, iii
8   Սաֆրանբոլու քաղաք
(թուրք.՝ Safranbolu Şehri)
Քարաբյուքի մարզ XIII—XX դարեր 1994 614 ii, iv, v
9   Տրոյայի հնագիտական հուշարձաններ
(թուրք.՝ Troya Antik Kenti)
Չանաքքալեի մարզ մ.թ.ա. 13-12-րդ դարեր 1998 849 ii, iii, vi
10   Սելիմիե մզկիթ և հարակից սոցիալական մասնաշենքեր
(թուրք.՝ Selimiye Camii ve Külliyesi)
Էդիրնեի մարզ 1568—1574 թվականներ 2011 1366 i, iv
11   Նեոլիթի ժամանակաշրջանի Չաթալ Հույուք բնակավայր
(թուրք.՝ Çatalhöyük Neolitik Kenti)
Քոնյայի մարզ մ.թ.ա. VIII-VI հզ. 2012 1405 ii, iv
12    Սելջուկյան Բուրսա և Ջումալըքըզըք բնակավայրեր
(թուրք.՝ Bursa ve Cumalıkızık: Osmanlı İmparatorluğu'nun Doğuşu)
Բուրսայի մարզ XIII դար 2014 1452 i, ii, iii, iv, vi
13   Պերգամոն և հարակից մշակութային լանդշաֆտներ
(թուրք.՝ Pergamon Çok Katmanlı Kültürel Peyzaj Alanı)
Իզմիրի մարզ մ.թ.ա. IV հազարամյակ 2014 1457 i, ii, iii, iv, vi
14   Եփեսոս
(թուրք.՝ Efes)
Իզմիրի մարզ մ.թ.ա. X դար 2015 1018 iii, iv, vi
15   Դիարբեքիրի ամրոց և Հևսելի այգիներ
(թուրք.՝ Diyarbakır Kalesi ve Hevsel Bahçeleri Kültürel Peyzaj Alanı)
Դիարբեքիրի մարզ 349 2015 1488 iv
16   Անի
(թուրք.՝ Ani)
Կարսի մարզ V դար 2016 1518 ii, iii, iv

Օբյեկտների աշխարհագրական դասավորվածությունԽմբագրել

Թեկնածու հուշարձանների ցանկԽմբագրել

Ստորև ներկայացված են թեկնածու հուշարձանների ցանկը:

# Պատկեր Անվանում Տեղադրություն Կառուցման թվական Ներառման թվական Չափանիշ
1   Քարաին
(թուրք.՝ Karain)
Անթալիայի մարզ մ.թ.ա. XX հազարամյակ 1994 666 iii, vi
2   Սումելա վանք
(թուրք.՝ Sümela Manastırı)
Տրապիզոնի մարզ IV-V դարեր 2000 1397 i, iii
3   Ալահան վանական համալիր
(թուրք.՝ Alahan Manastırı)
Մերսինի մարզ V դար 2000 1398 i, iii, iv
4   Դեմրեյի Սբ. Նիկողայոսի եկեղեցի
(թուրք.՝ Aziz Nikolaos Kilisesi)
Անթալիայի մարզ IV դար 2000 1399 iii, iv
5    Հառան և Ուռհա
(թուրք.՝ Harran/Şanlıurfa)
Շանլըուրֆայի մարզ մ.թ.ա. 24-րդ դար 2000 1400 i, ii, iii, iv
6   Հին դամբարաններ, Խլաթի ուրարտական և օսմանյան պալատներ
(թուրք.՝ Ahlat)
Բիթլիսի մարզ մ.թ.ա. X դար 2000 1401 i, iii
7   Բայազետից մինչև Դենիզլիի սելջուկյան քարվանսարայներ
(թուրք.՝ Selçuklular Döneminde)
Աղրըի մարզ, Աքսարայի մարզ, Դենիզլիի մարզ XI — XIV դար 2000 1403 ii, iii, iv
8   Սելջուկյան սուլթանության մայրաքաղաք Կոնիա
(թուրք.՝ Konya)
Քոնյայի մարզ XII—XIII դար 2000 1404 i, ii, v
9   Ալանիա
(թուրք.՝ Alanya)
Անթալիայի մարզ XII դար 2000 1405 iii, iv
10   Մարդին
(թուրք.՝ Mardin)
Մարդինի մարզ XVI դար 2000 1406 ii, iii, iv
11   Տարսոնի Սբ. Պողոսի տաճար
(թուրք.՝ St.Paul Kilisesi ve Kuyusu)
Մերսինի մարզ XII դար 2000 1409 ii, iii, iv
12   Բայազետի Իսհակ փաշայի պալատ
(թուրք.՝ İshak Paşa Sarayı)
Աղրըի մարզ XVIII դար 2000 1410 i, iii, iv
13   Կեկովա
(թուրք.՝ Kekova)
Անթալիայի մարզ 2000 1411 не указаны
14   Թերմեսոս ազգային պարկ
(թուրք.՝ Güllük Dağı Millî Parkı (Termessos))
Անթալիայի մարզ 2000 1412 не указаны
15   Աֆրոդիսիաս քաղաքի հնագիտական հուշարձաններ
(թուրք.՝ Afrodisias)
Այդընի մարզ II- VI դարեր 2009 5406 ii, iv
16   Հին Լիկիայի քաղաքներ
(թուրք.՝ Likya)
Անթալիայի մարզ V - IV 2009 5408 iii, iv
17   Սագալասոս քաղաքի հնագիտական հուշարձաններ
(թուրք.՝ Sagalassos)
Բուրդուրի մարզ III - XIII 2009 5409 ii, iii
18   Պերգե քաղաքի հնագիտական հուշարձաններ
(թուրք.՝ Perge)
Անթալիայի մարզ Մ․ թ․ ա․ VII - VII 2009 5411 ii
19   Բեյշեհիրի Էշրեֆօղլու մզկիթ
(թուրք.՝ Eşrefoğlu)
Քոնյայի մարզ XIII 2011 5611 ii, iv
20   Գյոբեքլի թեփե
(թուրք.՝ Göbekli Tepe)
Շանլըուրֆայի մարզ IX 2011 5612 i, ii, iii, iv, vi
21   Անթաքիայի Սուրբ Պետրոս եկեղեցի
(թուրք.՝ Saint Pierre Kilisesi)
Հաթայի մարզ XI 2011 5613 iii, vi
22   Այզանոյ անտիկ քաղաք
(թուրք.՝ Aizanoi)
Քյութահյայի մարզ մ.թ.ա. II հազարամյակ 2012 5724 ii, iv
23   Զեվգմա քաղաքի ավերակներ
(թուրք.՝ Zeugma)
Գազիանթեփի մարզ մ.թ.ա. IV դար 2012 5726 ii, iii, iv
24   Գորդիոն
(թուրք.՝ Gordion)
Անկարայի մարզ մ.թ.ա. VIII դար 2012 5727 ii, iv, vi
25   Բիրգի պատմական քաղաք
(թուրք.՝ Birgi)
Իզմիրի մարզ մ.թ.ա. VIII դար 2012 5728 ii, iv
26   Հեկատոմնուսի դամբարան
(թուրք.՝ Hecatomnus Mozolesi)
Մուղլայի մարզ մ.թ.ա. IV դար 2012 5729 i, iii, iv
27   Բեչին միջնադարյան քաղաք
(թուրք.՝ Beçin)
Մուղլայի մարզ XIV դար 2012 5730 ii
28   Նիղդե քաղաքի պատմական հուշարձաններ
(թուրք.՝ Niğde)
Նիղդե XIII դար 2012 5731 ii
29   Եսեմեք
(թուրք.՝ Yesemek)
Գազիանթեփի մարզ մ.թ.ա. X դար 2012 5732 ii, iii
30   Օդունփազարը
(թուրք.՝ Odunpazarı)
Էսքիշեհիրի մարզ XIII դար 2012 5733 iii, vi
31   Մամուրե
(թուրք.՝ Mamure kalesi)
Մերսինի մարզ III դար 2012 5734 iv, v
32   Հաջի Բեքթաշի թանգարան
(թուրք.՝ Hacıbektaş Veli Müzesi)
Նևշեհիրի մարզ XIV դար 2012 5735 iii, vi
33   Լաոդիկեա քաղաքի հնագիտական հուշարձաններ
(թուրք.՝ Laodikeia)
Դենիզլիի մարզ մ.թ.ա. III դար 2013 5823 ii, iii, iv
34   Թուզ լճի բնապահպանական հատուկ տարածք
(թուրք.՝ Tuz Gölü)
Քոնյայի մարզ, Անկարայի մարզ, Աքսարայի մարզ 2013 5824 vii, viii, x
35   Ջենովական առևտրային կետեր և շինություններ
(թուրք.՝ Ceneviz Ticaret Mesajlar ve Surlar)
Ստամբուլի մարզ, Իզմիրի մարզ, Բարթընի մարզ, Դյուզջեի մարզ, Սինոփի մարզ XIII - XV դարեր 2013 5825 ii, iv
36   Սարդը անտիկ քաղաք ևև Բին թեփեյի լիդիական դամբարաններ
(թուրք.՝ Sardes/Bintepe tümülüs mezarları)
Մանիսայի մարզ մ.թ.ա. V դար 2013 5829 i, ii, iii
37   Իզնիք
(թուրք.՝ İznik)
Բուրսայի մարզ մ.թ.ա. IV դար 2014 5900 ii, iii, v
38   Զեյնել Աբիդին մզկիթ և Հակոբ Մծբնեցու եկեղեցի
(թուրք.՝ Zeynel Abidin Camii/Mar Yakub kilisesi)
Մարդինի մարզ IV դար 2014 5901 iii, iv
39   Ահի Էվրանի դամբարան
(թուրք.՝ Ahi Evran Türbesi)
Քըրշեհիրի մարզ 2014 5902 iii, vi
40   Տիտոսի թունել
(թուրք.՝ Titus Tüneli)
Հաթայի մարզ I —II դարեր 2014 5903 i, iv
41   Մահմուտբեյ մզկիթ
(թուրք.՝ Mahmutbey Camii)
Քասթամոնուի մարզ 1366 2014 5904 ii, iv
42   Կանիշի հնագիտական հուշարձաններ
(թուրք.՝ Kaniş/Kültepe)
Կայսերիի մարզ մ.թ.ա. II հազարամյակ 2014 5905 ii, iii
43   Քավնոս անտիկ քաղաք
(թուրք.՝ Kaunos)
Մուղլայի մարզ մ.թ.ա. X դար 2014 5906 i, ii, iii, iv
44   Անատոլիայի սելջուկյան մեդրեսեներ
(թուրք.՝ Anadolu'da Selçuklu medrese)
Քոնյայի մարզ, Սիվասի մարզ, Կայսերիի մարզ, Քըրշեհիրի մարզ, Էրզրումի մարզ X դար 2014 5907 ii, iv
45   Արսլանթեփեի հնագիտական հուշարձաններ
(թուրք.՝ Arslantepe Höyüğü)
Մալաթիայի մարզ մ.թ.ա. IV հազարամյակ 2014 5908 ii, iii, iv
46   Կոռիկոս
(թուրք.՝ Korykos)
Մերսինի մարզ IV դար 2014 5909 ii, iii, iv
47   Անարզաբա
(թուրք.՝ Anavarza)
Ադանայի մարզ 2014 5910 iii, iv, vi
48   Դարդանելի օպերացիայի ժամանակ տեղի ունեցած բախումների վայրեր
(թուրք.՝ Çanakkale Boğazı/Gelibolu)
Չանաքքալեի մարզ 2014 5911 vi
49   «Էֆլաթուն Պընար» խեթթական սրբավայր
(թուրք.՝ Eflatunpınar)
Քոնյայի մարզ 2014 5912 iii, iv, vi
50   Սուրբ Խաչ
(թուրք.՝ Akdamar Kilisesi)
Վանի մարզ 915—921 2015 6035 i, ii, iii, iv, vi
51   Ասպենդոս քաղաքի թատրոն և ակվեդուկ
(թուրք.՝ Antik Aspendos Kenti Tiyatrosu ve Su Kemerleri)
Անթալիայի մարզ մ.թ.ա. V դար 2015 6036 i, ii, iv
52   Քյուլլիե (իսլամական սոցիալական կոմպլեքս)
(թուրք.՝ Eshab-ı Kehf Külliyesi)
Քահրամանմարաշի մարզ V —XVI դարեր 2015 6037 iii, vi
53   Մուդուրնու պատմական քաղաք
(թուրք.՝ Mudurnu Tarihi Ahi Kenti)
Բոլուի մարզ XIII դար 2015 6038 ii, iv
54   Հարշենա լեռ և պոնտիական արքաների դամբարաններ
(թուրք.՝ Harşena Dağı ve Pontus Kral Kaya Mezarları)
Ամասիայի մարզ մ.թ.ա. IV դար 2015 6039 iii, vi, vii
55   Միզիա
(թուրք.՝ Dağlık Frigya Vadisi)
Էսքիշեհիրի մարզ, Քյութահյայի մարզ 2015 6040 ii, iii, iv
56   Ստրատոնիկեա անտիկ քաղաք
(թուրք.՝ Stratonikeia Antik Kenti)
Մուղլայի մարզ մ.թ.ա. III դար 2015 6041 ii, iv
57   Ուզունքյոփրու կամուրջ
(թուրք.՝ Uzunköprü)
Էդիրնեի մարզ 1426—1443 2015 6042 iii, iv
58   Իսմայիլ Ֆաքիրուլլահի դամբարան
(թուրք.՝ İsmail Fakirullah Türbesi)
Սիիրթի մարզ XVIII դար 2015 6043 iv, vi
59   Յըլդըզ պալատական համալիր
(թուրք.՝ Yıldız Saray Kompleksi)
Ստամբուլի մարզ XIX դար 2015 6044 ii, iii, iv
60   Մալաբադի կամուրջ
(թուրք.՝ Silvan Malabadi Köprüsü)
Դիարբեքիրի մարզ XII դար 2016 6113 iii, iv, vi
61   Վանի բերդ և հին քաղաք
(թուրք.՝ Van Kalesi)
Վանի մարզ մ.թ.ա IX դար 2016 6114 ii, iii, iv, vi
62   Բայազիդ II սուլթանի համալիր
(թուրք.՝ Sultan II. Beyazıd Han Külliyesi)
Էդիրնեի մարզ 1484—1488 2016 6117 ii, iv, vi
63   Մինարեթ Յիվլի մզկիթ
(թուրք.՝ Yivli Minare Camii)
Անթալիայի մարզ 1230 2016 6119 ii, iv, vi
64   Սիվրիհիսարի մեծ մզկիթ
(թուրք.՝ Sivrihisar Ulu Camii)
Էսքիշեհիրի մարզ 1231—1232 2016 6120 ii, iv
65   Բոդրումի ամրոց
(թուրք.՝ Bodrum Kalesi)
Մուղլայի մարզ XV դար 2016 6121 ii, iii, iv
66   Նուրուօսմանիե համալիր
(թուրք.՝ Nuruosmaniye Külliyesi)
Ստամբուլի մարզ 1749—1755 2016 6122 ii, iii, iv
67   Քիբիրա անտիկ քաղաք
(թուրք.՝ Kibyra Antik Kenti)
Բուրդուրի մարզ մ.թ.ա. IV-III դար 2016 6123 iii, iv
68   Հաջի Բայրամ մզկիթ և հարակից տարածքներ
(թուրք.՝ Hacı Bayram Camii)
Անկարայի մարզ XV դար 2016 6124 iv, vi
69   Քըզըլըրմաք գետի դելտա
(թուրք.՝ Kızılırmak Deltası)
Սամսունի մարզ 2016 6125 vii, x
70   Իվրիզ մշակութային ռելիեֆ
(թուրք.՝ İvriz)
Քոնյայի մարզ մ.թ.ա. II հազարամյակ 2017 6244 ii, iii, iv
71   Այվալըք արդյունաբերական շրջան
(թուրք.՝ Ayvalık)
Բալըքեսիրի մարզ XX դար 2017 6243 iii, v
72   Ասսոսի հնագիտական հուշարձաններ
(թուրք.՝ Assos)
Չանաքքալեի մարզ մ.թ.ա X դար 2017 6242 ii, iv, vi

Օբյեկտների աշխարհագրական դասավորվածությունԽմբագրել

## 
 
 
 
 
 
 
 
 
7
 
 
 
 
 
12
 
 
 
15
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
28
 
 
 
30
 
 
 
34
 
 
 
37
 
38
 
39
 
40
 
 
 
43
 
 
 
 
47
 
48
 
 
 
51
 
52
 
53
 
 
 
56
 
57
 
 
59
 
 
61
 
 
63
 
64]]
 
 
66
 
67
 
 
 
 
Թեկնածու հուշարձաններ

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. «Tentative» (անգլերեն)։ UNESCO World Heritage Centre։ Արխիվացված է օրիգինալից 2011-08-27-ին։ Վերցված է 28 июля 2011 
  2. «The States Parties - Turkey»։ unesco.org։ Արխիվացված է օրիգինալից 2011-08-27-ին։ Վերցված է 28 июля 2011 
  3. The Serpent Column
  4. XANTHOS and LETOON

Տես նաևԽմբագրել

Արտաքին հղումներԽմբագրել