Տափաստանային արտույտ

Տափաստանային արտույտ
Bereşe.jpg
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Կենդանիներ
Տիպ Քորդավորներ
Դաս Թռչուններ
Կարգ Ճնճղուկանմաններ
Ընտանիք Արտույտներ
Տեսակ Տափաստանային արտույտ
Լատիներեն անվանում
Melanocorypha calandra
Հատուկ պահպանություն

Wikispecies-logo.svg
Դասակարգումը
Վիքիցեղերում

Commons-logo.svg
Պատկերներ
Վիքիպահեստում




Melanocorypha calandra

Տափաստանային արտույտ կամ սովորական տափաստանային արտույտ կամ ջուրբայ կամ կալանդրա[1] (լատ.՝ Melanocorypha calandra) ճնճղուկանմանների ընտանիքի արտույտների տեսակի թռչուն (Alaudidae)[2]:

Արտաքին տեսքԽմբագրել

Այն խոշոր արտույտ է 17,5-20 սմ երկարությամբ խղճուկ տեսքով[3]: Արտույտների մարմինը վերևից շագանակագույն է ներկված, իսկ մարմնի ներքին հատվածը՝ սպիտակ, կրծքավանդակի վրա երկու մեծ սև կետերով[4]: Թևի հետևի լուսանցքում կա սպիտակ շերտ (նկատելի է միայն թռիչքի ժամանակ), արտաքին պոչի փետուրները նույնպես սպիտակ են[5]:

ԵնթատեսակներԽմբագրել

Առանձնացվում է չորս ենթատեսակ[6].

  • Արևմտյան տափաստանային արտույտ (M. c. calandra) - (Linnaeus, 1766): Հայտնաբերվել է հարավային Եվրոպայում և հյուսիս-արևմտյան Աֆրիկայում մինչև Թուրքիա (բացառությամբ հարավ-կենտրոնական և հարավ-արևելյան Թուրքիայից), Անդրկովկասում և հյուսիս-արևմտյան Իրանում[7]
  • Արևելյան տափաստանային արտույտ (M. c. psammochroa) - Hartert, 1904: Հայտնաբերվել է հյուսիսային Իրաքից և հյուսիսային Իրանից մինչև Թուրքմենստան և Ղազախստան[4]
  • M. c. gaza - Meinertzhagen, R, 1919: Հայտնաբերվել է Սիրիայի արևելքից և հարավ-արևելյան Թուրքիայից մինչև հարավ-արևմտյան Իրան
  • Լևանտ տափաստանային արտույտ (M. c. hebraica) - Meinertzhagen, R, 1920: Գտնվել է հարավ-կենտրոնական Թուրքիայից և Սիրիայի հյուսիս-արևմուտքից մինչև Իսրայել և արևմտյան Հորդանան

ՏարածվածությունԽմբագրել

Տափաստանային արտույտները ապրում են այնպիսի երկրներում, ինչպիսիք են Ադրբեջանը, Ալբանիան, Ալժիրը, Հայաստանը, Աֆղանստանը, Բուլղարիան, Բոսնիա և Հերցեգովինան, Հունաստանը, Վրաստանը, Եգիպտոսը, Իսրայելը, Իրաքը, Իրանը, Իսպանիան, Իտալիան, Ղազախստանը, Կիպրոսը, Ղրղզստանը, Լիբանանը, Լիբիան, Մակեդոնիան, Մարոկկոն, Մոլդովան, Պաղեստինը, Պորտուգալիան, Ռուսաստանի Դաշնությունը, Ռումինիան, Սաուդյան Արաբիան, Սերբիան, Սիրիան, Սլովենիան, Տաջիկստանը, Թունիսը, Թուրքմենստանը, Թուրքիան, Ուզբեկստանը, Ուկրաինան, Ֆրանսիան, Խորվաթիան, Չեռնոգորիան[8]:

ԿենսակերպԽմբագրել

Բույնի տեղավորման համար այս թռչունները նախընտրում են բաց տարածքներ, ինչպիսիք են տափաստանները[9]: Տաափաստանային արտույտը բույնը կառուցում է գետնի վրա, բնում դնում է 4-5 ձու: Այս թռչունների հիմնական սնունդը հացահատիկն է[10]: Զուգավորման շրջանում նրանց «սննդակարգը» լրացնում են նաև միջատները[11]: Երգը հիշեցնում է դաշտային արտույտի երգ, բայց ավելի բարձր[12]:

ՊատկերասրահԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. Beme, R. L. (Ri︠u︡rik Lʹvovich) (1994)։ Pi︠a︡tii︠a︡zychnyĭ slovarʹ nazvaniĭ zhivotnykh. Ptit︠s︡y : latinskiĭ, russkiĭ, angliĭskiĭ, nemet︠s︡kiĭ, frant︠s︡uzskiĭ : 11060 nazvaniĭ։ Sokolov, Vladimir Evgenʹevich., Flint, Vladimir Evgenʹevich.։ Moskva: "RUSSO"։ ISBN 5-200-00643-0։ OCLC 32830504 
  2. Nicators, reedling, larks : [անգլ.] / F. Gill & D. Donsker (Eds). // IOC World Bird List (v 8.1). — 2018. — DOI:10.14344/IOC.ML.8.1.(Ստուգված է 12 Մարտի 2018).
  3. «Melanocorypha calandra: BirdLife International»։ IUCN Red List of Threatened Species։ 2012-05-01։ Վերցված է 2020-02-23 
  4. 4,0 4,1 «Avibase»։ Choice Reviews Online 42 (07): 42–4026–42–4026։ 2005-03-01։ ISSN 0009-4978։ doi:10.5860/choice.42-4026 
  5. Jobling, James A. (2010)։ The Helm dictionary of scientific bird names : from aalge to zusii։ London: Christopher Helm։ ISBN 978-1-4081-3326-2։ OCLC 659731768 
  6. «IOC World Bird List 6.4»։ IOC World Bird List Datasets։ doi:10.14344/ioc.ml.6.4 
  7. James Stuart (2005-01)։ «Oxford Dictionary of National Biography200559Oxford Dictionary of National Biography. Oxford: Oxford University Press Last visited September 2004. , ISBN: 60 volume print version 0 19 8614111 X £7,500/$13,000 URL: www.oxforddnb.com £195.00+VAT (UK) pa. individuals; £250.00+VAT (UK) pa. schools; other prices on application or JISC deal available in the UK Purchasers of the print set obtain a free one‐year subscription to the online version»։ Reference Reviews 19 (1): 58–60։ ISSN 0950-4125։ doi:10.1108/09504120510573981 
  8. «Melanocorypha calandra: BirdLife International»։ IUCN Red List of Threatened Species։ 2016-10-01։ Վերցված է 2020-02-23 
  9. «IOC World Bird List 6.4» (անգլերեն)։ doi:10.14344/ioc.ml.6.4.  
  10. Firefly encyclopedia of birds։ Perrins, Christopher M.։ Buffalo, N.Y.: Firefly Books։ 2003։ ISBN 1-55297-777-3։ OCLC 51922852 
  11. Dessì Giuseppe, Falqui Enrico (2015-09)։ «Lettere 1935-1972»։ Moderna/Comparata։ ISSN 2704-5641։ doi:10.36253/978-88-6655-771-5 
  12. Spanish traditional ballads = Romances viejos españoles։ Appelbaum, Stanley.։ Mineola, N.Y.: Dover Publications։ 2003։ ISBN 0-486-42694-7։ OCLC 51553743 

ԳրականությունԽմբագրել

ՀղումներԽմբագրել