Բացել գլխավոր ցանկը

Ջոզեֆ Պրիստլի (անգլ.՝ Joseph Priestley, մարտի 13, 1733 - փետրվարի 6, 1804), անգլիացի մատերիալիստ փիլիսոփա, հասարակական գործիչ, քիմիկոս։

Picto infobox auteur.png
Ջոզեֆ Պրիստլի
Joseph Priestley
Priestley.jpg
Ծնվել էմարտի 13 (24), 1733 Բիրստոլ, Կիրկլիս, Արևմտյան Յորքշիր, Միացյալ Թագավորություն[1][2]
Մահացել էփետրվարի 6, 1804(1804-02-06)[3][4][5] (70 տարեկանում) Northumberland, Նորթամբերլենդ շրջան, Փենսիլվանիա, ԱՄՆ
ԳերեզմանՌիվերվյու գերեզմանատուն
ՔաղաքացիությունԱՄՆ
Flag of the United Kingdom.svg Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն
Դավանանքքրիստոնեություն
Մասնագիտությունփիլիսոփա, աստվածաբան, քիմիկոս, դաստիարակ, քաղաքական տեսաբան, դիլետանտ, գրադարանավար, ուսուցիչ, գիտության պատմություն, ֆիզիկոս, քաղաքական գործիչ և գյուտարար
Գործունեության ոլորտփիլիսոփայություն և քիմիա
Պաշտոն(ներ)Ֆրանսիայի ազգային ժողովի պատգամավոր
ԱնդամակցությունԼոնդոնի թագավորական ընկերություն, Շվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիա, Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Ամերիկական փիլիսոփայական ընկերություն[6], Իտալիայի գիտությունների ազգային ակադեմիա, Թուրինի Գիտությունների Ակադեմիա և Leeds Library?[7]
Ալմա մատերBatley Grammar School?
Տիրապետում է լեզուներինֆրանսերեն և անգլերեն[8]
Ազդվել էՋերեմի Բենթամ և Յան Ամոս Կոմենսկի
ՊարգևներԼոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ, Կոպլիի մեդալ և Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամ
Ամուսին(ներ)Mary Priestley?
Joseph Priestley Վիքիպահեստում

Լոնդոնի թագավորական ընկերության (1767 թվական) և Փարիզի ԳԱ (1772 թվական) անդամ։ 1755 թվականից դարձել է հոգևորական, հանդես եկել պաշտոնական եկեղեցու դեմ, քարոզել կրոն, հանդուրժողականություն։ Եղել է անգլիական առաջադիմական բուրժուազիայի գաղափարախոսը, պաշտպանել Ֆրանսիան, հեղափոխությունը, դատապարտել անգլիական գաղութային քաղաքականությունը Հյուսիսային Ամերիկայում։1794 թվականից տարագրվել է ԱՄՆ։ Պրիստլին զարգացրել է անգլիական մատերիալիզմի ավանդույթները։ Ըստ Պրիստլիի՝ հոգին (գիտակցությունը) շարժմամբ օժտված մատերիայի հատկությունն է։ Սակայն Պրիստլին մատերիալիզմը զուգակցել է դեիզմի հետ, ընդունել, որ մատերիային շարժման օրենքներ է հաղորդել աստվածային բանականությունը։ Նա ասոցիատիվ հոգեբանության ներկայացուցիչ է, հոգեֆիզիոլոգիական երևույթները բացատրել է մատերիալիստորեն։ Սոցիոլոգիայի մեջ պաշտպանել է դետերմինիզմը, մերժել ֆատալիզմը, բարոյականության հարցերում հարել էվդեմոնիզմին։ Հայտնաբերել է թթվածինը (1774 թվականին, Շելեից անկախ), ստացել ջրածնի քլորիդ, ամոնիակ (1772-1774 թվականներ), ցույց տվել, որ օդը բուսականության ազդեցությամբ վերականգնում է իր հատկանիշները։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 431