Բացել գլխավոր ցանկը

Ֆրանսերենը (français, ֆրանսերեն արտասանությունը՝ [fʀɑ̃sɛ]) պատկանում է Հնդեվրոպական լեզվաընտանիքի Ռոմանական, արևմտա-իտալական լեզվախմբին։ Ֆրանսերեն խոսում են աշխարհում 500 միլիոն մարդ, ֆրանսերենը մայրենի լեզու է 110 միլիոն մարդու համար։ Ֆրանսերենը պաշտոնական լեզու է Ֆրանսիայում և 29 այլ երկրներում։ Ըստ աշխարհի լեզուների դասակարգման ֆրանսերենը 9-րդն է։ ՄԱԿ-ի պաշտոնական և աշխատանքային 6 լեզուներից մեկն է։ Ֆրանսերենը մեծաթիվ միջազգային կազմակերպությունների պաշտոնական լեզուն է և օտար լեզուների շարքում ամենաուսումնասիրվածներից է։

Infoboxforlang.png
Ֆրանսերեն
Français
la langue française
Տեսակ լեզու
Ենթադաս Օիլի լեզուներ
Երկրներ Flag of France.svg Ֆրանսիա, Flag of Belgium (civil).svg Բելգիա, Flag of Switzerland (Pantone).svg Շվեյցարիա, Flag of Canada (Pantone).svg Կանադա, Flag of Benin.svg Բենին, Flag of Burkina Faso.svg Բուրկինա Ֆասո, Flag of the Republic of the Congo.svg Կոնգոյի Հանրապետություն, Flag of the Democratic Republic of the Congo.svg Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն, Flag of Côte d'Ivoire.svg Կոտ դ'Իվուար, Flag of Gabon.svg Գաբոն, Flag of Guinea.svg Գվինեա, Flag of Mali.svg Մալի, Flag of Monaco.svg Մոնակո, Flag of Niger.svg Նիգեր, Flag of Senegal.svg Սենեգալ, Flag of Togo.svg Տոգո, Flag of Burundi.svg Բուրունդի, Flag of Cameroon.svg Կամերուն, Flag of the Central African Republic.svg Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետություն, Flag of the Comoros.svg Կոմորյան Կղզիներ, Flag of Djibouti.svg Ջիբութի, Flag of Equatorial Guinea.svg Հասարակածային Գվինեա, Flag of Haiti.svg Հաիթի, Flag of Luxembourg.svg Լյուքսեմբուրգ, Flag of Madagascar.svg Մադագասկար, Flag of Rwanda.svg Ռուանդա, Flag of Seychelles.svg Սեյշելյան կղզիներ, Flag of Chad.svg Չադ, Flag of Vanuatu.svg Վանուատու և Flag of the Vatican City.svg Վատիկան
Խոսողների քանակ 75 917 870 մարդ (2012)[1], 153 299 770 մարդ (2012)[1], 208 157 220 մարդ (2016)[2] և 76 795 640 մարդ (2016)[2]
Վերահսկող կազմակերպություն Ֆրանսիական ակադեմիա և Քվեբեկի ֆրաներենի վերահսկողություն
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի լեզվի կարգավիճակ անվտանգ[3]
Գրերի համակարգ լատինական այբուբեն
IETF fr
ԳՕՍՏ 7.75–97 фра 745
ISO 639-1 fr
ISO 639-2 fre և fra
ISO 639-3 fra
French language Վիքիպահեստում

Բովանդակություն

Աշխարհագրական տարածումԽմբագրել

Ֆրանսերենը պաշտոնական լեզու է համարվում հետևյալ երկրներում՝

Ստորև ներկայացված երկրներում ֆրանսերենը համարվում է երկու պաշտոնական լեզուներից մեկը՝

Ստորև ներկայացված երկրներում ֆրանսերենը համարվում է երեք պաշտոնական լեզուներից մեկը՝

Ստորև ներկայացված երկրում համարվում է չորս պաշտոնական լեզուներից մեկը՝

Բացի վերոնշյալ երկրներից ֆրանսերենը լայնորեն տարածված է նաև ֆրանսիական և բելգիական նախկին գաղութներում, այդ թվում՝ Ալժիրում, Թունիսում, Սիրիաում, Մարոկկոյում և այլուր։

Պետական կարգավիճակԽմբագրել

Պետական կարգավիճակը Ֆրանսիայում

Ըստ ֆրանսիական սահմանադրության՝ ֆրանսերենը պետական լեզվի կարգավիճակ է ստացել 1992 թվականին։ Բոլոր պաշտոնական փաստաթղթերը և համաձայնագրերը պետք է կազմվեն ֆրանսերենով։

Պետական կարգավիճակը Կանադայում

Հանդիսանում է Քվեբեկ պրովինցիայի պաշտոնական լեզուն և ամբողջ Կանադայի ու Նյու Բրանսուիկ գավառի (ֆրանսերեն՝ Le Nouveau-Brunswick) երկու պաշտոնական լեզուներից մեկը։ Քվեբեկում ֆրանսերենի մասին օրենքը պահանջում է, որ պետական դպրոցներում բոլոր աշակերտների (բացի անգլախոս կանադացի քաղաքացիների երեխաները) ուսուցումը կատարվի ֆրանսերենով։

Ֆրանսերենի միջազգային նշանակությունԽմբագրել

Ներկայումս նկատվում է ֆրանսերենի՝ միջազգային կառույցներում գործածման կտրուկ անկում։ Չնայած ֆրանսերենը պահպանում է աշխարհում իր դրական «պատկերը», այնուամենայնիվ այն ավելի ու ավելի քիչ է գործածվում։ 1995 թվականից Ֆրանկոֆոնիայի գործակալությունը ՄԱԿ-ում ունի դիտորդի դեր։ Այդուհանդերձ անգլերենը, որպես աշխատանքային լեզու, ունի գերիշխող դիրք, չնայած ՄԱԿ-ի անդամ 185 երկրներից 56-ը Ֆրակոֆոնիայի անդամ են, և նրանց մեծ մասը խնդրում է ՄԱԿ-ի քարտուղարությանը իրենց հետ շփումն իրականացնել ֆրանսերենով։ Ֆրանսերենի նվազ գործածությունը մեծամասամբ պայմանավորված է անձնակազմի համալրման պայմաններով (ֆրանսերենի իմացությունը պարտադիր պայման չէ), անգլախոս շրջապատի գերակայությամբ և բյուջետային կրճատումներով։

Եվրոպական Միությունում (ԵՄ) ֆրանսերենը հանդիսանում է պաշտոնական լեզու։ Այս լեզվի ապագան կախված է նրանից, թե ինչպիսի դիրք այն կգրավի փոփոխվող Եվրամիությունում։ Այստեղ Ֆինլանդիայի, Ավստրիայի, Շվեդիայի անդամագրումը զգալիորեն նվազեցրեց ֆրանսերենի դիրքերը, քանի որ վերոնշյալ երկրները որպես հաղորդակցման լեզու օգտագործում են անգլերենը։ Եվրամիության ընդլայնումն աստիճանաբար հանգեցնում է Հռոմեական համաձայնագրի դրույթների իրագործման անհնարինությանը։ Ըստ այս համաձայնագրի՝ բոլոր անդամ-երկրների լեզուները համարվում են Եվրամիության պաշտոնական լեզուներ։

Ֆրանսիացի հայտնի լեզվաբան Ռ. Շոդանսոնը առաջ քաշեց կտրուկ առաջարկություն. պահպանել երեք պաշտոնական լեզու՝ անգլերեն, ֆրանսերեն և գերմաներեն։ Ֆրանսիայի նախկին վարչապետ Լ. Ժոսպենի կարծիքով՝ Եվրամիությունում լեզվական բազմազանությունը կարևորագույն խնդիրներից մեկն է։ Հենց Եվրամիությունում ֆրանսերենի զբաղեցրած դիրքից է կախված՝ որքանով այս լեզուն կպահպանի աշխարհում իր առաջատար դիրքերը։ Բայց Եվրամիության կառույցներում մեկ լեզուն չի կարող կատարել միակ հաղորդակցման լեզվի գործառույթներ։ Հենց այդ պատճառով էլ Ֆրանսիայում աշխատանքներ են տարվում ՝ ուղղված ֆրանսերենի՝ որպես աշխատանքային լեզվի գործառույթի ուժեղացմանը։

Տես նաևԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել