Բացել գլխավոր ցանկը

Մարտակերտ, քաղաք Արցախի հյուսիսարևելյան մասում, Մարտակերտի շրջանի վարչական կենտրոնը՝ Ստեփանակերտից 75 կմ հյուսիս՝ Թարթառ գետի միջին հոսանքի աջ կողմում՝ 450 մետր բարձրության վրա։

Քաղաք
Մարտակերտ
հայ․՝ Մարտակերտ
Martakert002.JPG
Մարտակերտի թաղամասերից մեկը
Կոորդինատներ: 40°12′55″ հս․ լ. 46°48′46″ ավ. ե. / 40.21528° հս․. լ. 46.81278° ավ. ե. / 40.21528; 46.81278
ԵրկիրԱրցախ Արցախ
Տվյալ կարգավիճակում1923 թվականից
ԲԾՄ453 մետր
Բնակչություն4500[1] մարդ (2013)
Ազգային կազմՀայեր
Կրոնական կազմՀայ Առաքելական եկեղեցի
Տեղաբնականունմարտակերտցի
Ժամային գոտիUTC+4
Հեռախոսային կոդ+374 47 (4)
Փոստային ինդեքսներAZ5900
Ավտոմոբիլային կոդ59
##Մարտակերտ (Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն)
Red pog.png

Մարտակերտ համայնքի կազմում ներառվել են նաև Հայկաջուր, Ջրաբերդ, Մարալյան Սարով, Լևոնարխ գյուղերը։ Վարչական տարածքը՝ 4600 հեկտար է։ Անվանումը Մատուռակերտի հնչյունափոխված ձևն է կան նաև «Մարդակերտ» մարդու կերտած, կամ «Մարտակերտ» մարտերում կերտված։ Մինչև 1992 թվականը (բռնագաղթը) Մարտակերտը մեծությամբ ԼՂԻՄ-ի երրորդ քաղաքն էր (Ստեփանակերտից և Շուշիից հետո), ուներ շուրջ 13 հազար բնակիչ (2013-ին՝ 4500)։

Մարտակերտը Արցախյան ազատամարտինԽմբագրել

Շարժման սկզբին Մարտակերտի հիմնարկ-ձեռնարկությունների աշխատողները կազմակերպել են բողոքի ցույցեր, ստորագահավաք և այլն։ Շրջանի տարածքը պաշտպանելու համար ստեղծվել են աշխարհազորայինների շտաբ (ընդհանուր համակարգող՝ Վ. Բեգլարյան, շտաբի պետ՝ Վ. Խոնդկարյան), ինքնապաշտպանական երեք զինված ջոկատներ (հրամանատարներ՝ Ա. Բաղդասարյան, Ա. Նավթալյան, Վ. Մինասյան)։ Մարտակերտում էր նաև շրջանում կազմավորված ինքնապաշտպանական բոլոր ջոկատների մարտական գործողությունները համակարգող շտաբը (համընդհանուր ղեկավար՝ Վ. Գալստյան, շտաբի պետ՝ Հայկազ Բաղմանյան)։ 1988-92-ին Մարտակերտի և Հայաստանի կամավորական ջոկատները, Արցախի Հանրապետության ինքնապաշտպանական ուժերը մարտեր են մղել հակառակորդի գերակշիռ ուժերի դեմ։ 1992-ի հուլիսի 4-ին ԽՄՀՄ 4-րդ բանակի աջակցությամբ հակառակորդն սկսել է լայնածավալ մարտական գործողություններ և գրավել Մարտակերտը։ Մարտակերտի, Կենտրոնական, Ասկերանի, Մարտունիի Պաշտպանության շտաբները, 5-րդ կամավորական բրիգադը (հրամանատար՝ Մանվել Գրիգորյան) և ՀՀ կամավորական ջոկատները 1993-ի հունիսի 12-ին ձեռնարկել են Մարտակերտի և շրջանի բնակավայրերի ազատագրման խոշորամասշտաբ ռազմական գործողություն և 1993-ի հունիսի 28-ին ազատագրել են քաղաքը։ Արցախի Հանրապետության «Մարտական խաչ» 1-ին աստիճանի շքանշանով պարդևատրվել են 5, «Մարտական խաչ» 2–րդ աստիճանի շքանշանով՝ 40 ազատամարտիկ։ Զոհվել է 134 ազատամարտիկ։[2]։

Տես նաևԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. POPULATION OF REGION CENTRES OF NAGORNO-KARABAKH REPUBLIC, at the end of the year
  2. Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ.1988-1994, Ե., ՀՀՀ, 2004, էջ 466-467։