Մանֆրեդ Էյգեն (գերմ.՝ Manfred Eigen, մայիսի 9, 1927(1927-05-09)[1][2][3][…], Բոխում, Առնսբերգ, Գերմանիա[1] - փետրվարի 6, 2019(2019-02-06)[4][3][5], Գյոթինգեն, Ստորին Սաքսոնիա, Գերմանիա[6]), գերմանացի ֆիզիկաքիմիկոս։

Մանֆրեդ Էյգեն
գերմ.՝ Manfred Eigen
Eigen,Manfred 1996 Göttingen.jpg
Ծնվել էմայիսի 9, 1927(1927-05-09)[1][2][3][…]
Բոխում, Առնսբերգ, Գերմանիա[1]
Մահացել էփետրվարի 6, 2019(2019-02-06)[4][3][5] (91 տարեկան)
Գյոթինգեն, Ստորին Սաքսոնիա, Գերմանիա[6]
ՔաղաքացիությունFlag of Germany.svg Գերմանիա
Մասնագիտությունքիմիկոս, ֆիզիկոս, ակադեմիկոս, համալսարանի պրոֆեսոր, գրող և կենսաֆիզիկոս
Հաստատություն(ներ)Բրաունշվայգի տեխնիկական համալսարան և Գյոթինգենի համալսարան
Գործունեության ոլորտկենսաֆիզիկա
ԱնդամակցությունԼոնդոնի թագավորական ընկերություն, Բեռլինի գիտությունների ակադեմիա, Լեոպոլդինա, Ֆրանսիական գիտությունների ակադեմիա, Պապական գիտությունների ակադեմիա, ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա, Բավարիական գիտությունների ակադեմիա, Բեռլին-Բրանդենբուրգի գիտությունների ակադեմիա, Գյոթինգենի Գիտությունների ակադեմիա, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա, ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիա, Հունգարիայի գիտությունների ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Մոլեկուլային կենսաբանության եվրոպական կազմակերպություն, Ավստրիայի գիտությունների ակադեմիա և Եվրոպական ակադեմիա[7]
Ալմա մատերԳյոթինգենի համալսարան
Տիրապետում է լեզուներինգերմաներեն[8]
Գիտական ղեկավարԱրնոլդ Էուկեն[9]
Ազդվել էՎերներ Հայզենբերգ
ՊարգևներԱրվեստի և գիտության ոլորտում ունեցած վաստակի շքանշան Lower Saxony honorary medal? Ֆարադեյի դասախոսության նրցանակ Ռուդոլֆ Դիզելի մեդալ Քիմիայի Նոբելյան մրցանակ[10][11] Օտօ Հանի մրցանակ Կարուսի մեդալ Պաուլ Էրլիխի և Լյուդվիգ Դամշտեդտերի մրցանակ Հելմհոլցի մեդալ Վիլհելմ Էկսների մեդալ Gold Goethe medal? Գերմանական հետազոտությունների փառքի սրահ Մաքս Պլանկի մրցանակ Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամ և Ավստրիական պատվո նշան «Գիտության և արվեստի համար»
Manfred Eigen Վիքիպահեստում

ԿենսագրությունԽմբագրել

1951 թվականին ավարտել է Գյոթինգենի համալսարանը։ Աշխատել է ֆիզիկական քիմիայի համալսարանում՝ Մաքս Պլանկի ընկերությունում (1964 թվականին դարձել է տնօրեն)։

Հիմնական աշխատանքներԽմբագրել

Հիմնական աշխատանքները վերաբերում են քիմիական ռեակցիաների կինետիկայի մեթոդների զարգացմանը։ Առաջարկել է թուլացնել գերարագ քիմիական ռեակցիաների ընթացքը, տվել է պատկերացումներ քիմիական հավասարակշռության մասին, նրա կախումը ճնշումից, ջերմաստիճանից, էլեկտրաստատիկ դաշտից և այլ գործոններից, որին հաջորդում է համակարգի մի նոր հավասարակշիռ վիճակ։ Այս մեթոդներով Էյգենը ուսումնասիրել է (կոլեգաների հետ միասին), օրինակ, թթվա-հիմնային ինդիկատորներով հիդրոքսիլի և ջրածնի իոնների ռեակցիաների կինետիկան ջրային լուծույթում, կարբոնաթթուների ասոցացման կինետիկան։

Նոբելյան մրցանակԽմբագրել

1967 թվականին ստացել է Քիմիայի Նոբելյան մրցանակ՝ Ռոնալդ Նորիշի և Ջորջ Պորտերի հետ։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

ԳրականությունԽմբագրել

  • Чибисов А. К., М. Эйген, Дж. Портер, Р. Норриш // «Журнал Всесоюзного химического общества им. Д. И. Менделеева», 1975, т. 20, № 6, с. 690—692

Արտաքին հղումներԽմբագրել