Բացել գլխավոր ցանկը

Քրոմիտ, շպինելների խմբի օքսիդային միներալ, երկաթի և քրոմի օքսիդ՝ FeCr2O4: Երկաթի որոշ քանակ կարող է տեղակայվել մագնեզիումով առաջացնելով մագնեզիոքրոմիտի պինդ լուծույթ՝ MgCr2O4[6]: Ալյումինի ատոմներով տեղակայվելու արդյունքում առաջանում է հերցինիտ՝ FeAl2O4[7]:

Քրոմիտ
Chromite-182955.jpg
Ընդհանուր
ԿատեգորիաՕքսիդ միներալներ
Շպինելների խումբ
Բանաձև
(կրկնվող միավորը)
(Fe, Mg)Cr2O4
Նիկել-Շտրունցի դասակարգում4.BB.05
Դանա դասակարգում7.2.3.3
Բյուրեղի սիմետրիաFd3m
Միավորa = 8.344 Å; Z = 8
Նույնականացում
ԳույնՍև, դարչնագույն-սև
Շերտի գույնbrown
Բյուրեղի հատկությունՀոծ, հատիկավոր
Բյուրեղային համակարգԽորանարդային
ԹերթականությունՉունի
ԲեկումԱնհարթ
ԴիմադրողականությունԴյուրաբեկ
Մոոսի կարծրություն5.5
ՓայլՄետաղանման
ՇերտերԴարչնագույն
ԹափանցիկությունԿիսաթափանցիկից անթափանց
Ձգողականություն4.5 - 4.8
Օպտիկական հատկություններԻզոտրոպ
Բեկման ցուցանիշn = 2.08-2.16
Այլ հատկանիշներԹույլ մագնիսականություն
Ծանոթագրություններ[1][2][3][4]
Ենթակատեգորիաspinel mineral group[5]

Այսօրվա դրությամբ քրոմիտը մետաղական քրոմ ստանալու համար ամենակարևոր արդյունաբերական միներալն է: Մետաղական քրոմն օգտագործվում է չժանգոտվող պողպատների մեջ որպես լեգիրացնող բաղադրիչ:

Քրոմիտի հանքաքար

Բովանդակություն

ՏարածվածությունԽմբագրել

 
Ոլտրամաֆիկ ապարների հանքավայր, սև զոլերը քրոմիտ են, որոնք պարունակում են նաև պլատինային խմբի մետաղներ

Քրոմիտը հանդիպում է երկրակեղևի շերտավորված ուլտրամաֆիկ ինտրուզիվ ապարներում[8]: Բացի դրանից հանդիպում է նաև այնպիսի մետամորֆ ապարներում, ինչպիսին է սերպենտինիտը: Քրոմիտի հանքաքարի շերտերը կազմավորվում են որպես ավելի վաղ կազմավորված մագմային ածանցյալներ: Սովարաբար կապված են լինում նույն էտապում ձևավորված օլիվինի, մագնետիտի, սերպենտինի և կորունդի հետ:

Աշխարհում քրոմիտի ամենախոշոր հանքավայրը գտնվում է Հարավային Աֆրիկայում: Բուշվելդ անունով այդ հսկայական հրաբխային համալիրը կազմված է մի քանի շերտերից բաղկացած մաֆիտներից և ուլտրամաֆիտներից, որոնց 90%-ը քրոմիտ է[9]:

Մոնտանայի Ստիլուոտեր հրաբխային համալիրը նույնպես պարունակում է նշանակալի քանակությամբ քրոմիտ[2]: Քրոմիտի հանքեր կան ԱՄՆ-ում, Թուրքիայում, Ֆիլիպիններում, Ֆինլանդիայում, Ռուսաստանում և Կանադայում[10]:

Քրոմիտ հայտնաբերվել է նաև երկնաքարերում:[10]

ԿիրառումԽմբագրել

 
Քրոմիտի տեսքը պետրոգրաֆիկ մանրադիտակի տակ

Քրոմի ապարները միայն քրոմիտն ու մագնեզիոքրոմիտն են: Տնտեսական երկրաբանությունը քրոմիտ է անվանում քրոմիտ-մագնեզիոքրոմիտ ամբողջ շարքը՝ FeCr2O4, (Fe,Mg)Cr2O4, (Mg,Fe)Cr2O4 և MgCr2O4[4]: Քրոմիտից ստացվող հիմնական արտադրանքը մետաղական քրոմն ու ֆերոքրոմն են: Դրանց ստացման համար ապարի հալեցման պրոցեսները միմյանցից էականորեն տարբերվում են: Ֆերոքրոմ ստանալու համար քրոմիտային ապարը վերականգնում են ալյումինով ալյումինաթերմիայի եղանակով: Իսկ մաքուր քրոմ ստանալու համար երկաթն առանձնացնում են քրոմից երկու փուլով՝ թրծում և տարալվացում[11]:

Քրոմիտն օգտագործվում է որպես հրակայուն նյութ, քանի որ ունի բարձր ջերմադիմացկունություն[12]:

Քրոմիտից ստացված քրոմն օգտագործվում է այնպիսի կոռոզիադիմացկուն համաձուլվածքների քրոմացման ու լեգիրման համար ինչպիսիք են նիքրոմը և չժանգոտվող պողպատը: Այն օգտագործվում է նաև որպես ներկանյութ ապակու, ներկերի արտադրությունում, որպես օքսիդիչ օգտագործվում է կաշվի դաբաղման համար[13]: Ինչպես նաև գտագործվում է որպես զարդաքար[14]:

ՀանքավայրերԽմբագրել

 
Քրոմիտ հանքաքարի արդյունահանումը 2002 թվականին

2002թվականին արդյունահանվել է 14 600 000 տոննա քրոմիտ, որից 44% Հարավային Աֆրիկա, 18% Հնդկաստան[15], 16% Ղազախստան, 5% Զիմբաբվե, 4% Ֆինլանդիա, 4% Իրան և Բրազիլիան մի քանի այլ երկրների հետ կազմում են քրոմիտի համաշխարհային արդյունաբերության 10%-ից ավելի քիչ բաժինը[16][17]: Աֆղանստանում առկա է բարձրորոկ քրոմիտային հանքի նշանակալի պաշար, որն ապօրինի ճանապարհով արդյունահանվում է Խոստ գավառում և մաքսանենգ ճանապարհով հանվում է երկրից[18]:

Վերջին շրջանում քրոմիտի հանքաքարի խոշորագույն սպառողը Չինաստանն է, որը հանքը ներկրում է Հարավային Աֆրիկայից, Պակիստանից և այլ երկրներից: Խտանյութը օգտագործվում է ֆերոքրոմի արտադրության համար, որն էլ իր հերթին օգտագործվում է չժանգոտվող պողպատի և այլ համաձուլվածքների համար[19]:

2010 թվականի ապրիլին Օնտարիոյի կառավարությունը հայտարարեց[20], որ երկրի հյուսիսային մասում գտնվող Հրե օղակ կոչվող շրջանում շահագործման է հանձնելու քրոմիտի մեծ հանքավայր, բայց հետո այդ գործընթացը դադարեցվեց[21]:

Տես նաևԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. Handbook of Mineralogy
  2. 2,0 2,1 Klein, Corneis and Cornelius S. Hurlbut, Manual of Mineralogy, Wiley, 20th ed., pp. 312–313. 0-471-80580-7.
  3. Webmineral data
  4. 4,0 4,1 Mindat.org
  5. Pasero M., Biagioni C. Spinels Renaissance: The past, present, and future of those ubiquitous minerals and materials // Am. Mineral.Mineralogical Society of America, 2014. — Vol. 99, Iss. 7. — P. 1254–1264. — ISSN 0003-004X; 1945-3027doi:10.2138/AM.2014.4816
  6. http://www.mindat.org/min-8675.html Mindat
  7. http://www.mindat.org/min-8674.html Mindat
  8. Gu, F, Wills B (1988)։ «Chromite- mineralogy and processing»։ Minerals Engineering 1 (3): 235։ doi:10.1016/0892-6875(88)90045-3 
  9. Guilbert, John M., and Park, Charles F., Jr. (1986) The Geology of Ore Deposits, Freeman, 0-7167-1456-6
  10. 10,0 10,1 Feick Kathy։ «Chromite»։ uwaterloo.ca/earth-sciences-museum/։ Earth Science Museum։ Վերցված է 8 February 2018 
  11. Papp John F., Lipin Bruce R. (2006)։ «Chromite»։ Industrial Minerals & Rocks: Commodities, Markets, and Uses (7th ed.)։ SME։ ISBN 978-0-87335-233-8 
  12. Routschka Gerald (2008)։ Pocket Manual Refractory Materials: Structure - Properties - Verification։ Vulkan-Verlag։ ISBN 978-3-8027-3158-7 
  13. http://www.mineralszone.com/minerals/chromite.html
  14. Tables of Gemstone Identification By Roger Dedeyne, Ivo Quintens, p.189
  15. «Chromites of India» 
  16. Papp John F.։ «Mineral Commodity Summary 2006: Chromium»։ United States Geological Survey։ Վերցված է 2009-02-24 
  17. Papp John F.։ «Minerals Yearbook 2006: Chromium»։ United States Geological Survey։ Վերցված է 2009-02-24 
  18. Bowley Graham (2012-09-08)։ «Afghans Wary as Efforts Pick Up to Tap Mineral Riches»։ The New York Times 
  19. «How Products are Made, Vol. 1»։ Վերցված է 29 Dec 2010 
  20. «YouTube - premierofontario's Channel»։ YouTube։ Վերցված է 2010-04-13 
  21. «Cliffs suspends Ring of Fire project in northern Ontario»։ CBC News։ Վերցված է 2013-11-28 

Արտաքին հղումներԽմբագրել