Գասպար Մոնժ (ֆր.՝ Gaspard Monge, comte de Péluse, մայիսի 9, 1746(1746-05-09)[1][2][3][…], Բոն[4] - հուլիսի 28, 1818(1818-07-28)[5][1][2][…], Փարիզ, Ֆրանսիա[4]), ֆրանսիացի մաթեմատիկոս և հասարակական-պետական գործիչ, Փարիզի ԳԱ անդամ (1780

Գասպար Մոնժ
Gaspard Monge
Gaspard monge litho delpech.jpg
Ծնվել էմայիսի 9, 1746(1746-05-09)[1][2][3][…]
Բոն[4]
Մահացել էհուլիսի 28, 1818(1818-07-28)[5][1][2][…] (72 տարեկան)
Փարիզ, Ֆրանսիա[4]
ԳերեզմանՊանթեոն (Փարիզ) և Պեր Լաշեզ
ՔաղաքացիությունFlag of the Kingdom of France (1814-1830).svg Ֆրանսիա
Մասնագիտությունմաթեմատիկոս, քաղաքական գործիչ, ֆիզիկոս, համալսարանի դասախոս, ճարտարագետ և քիմիկոս
Հաստատություն(ներ)Փարիզի համալսարան
Գործունեության ոլորտդիֆերենցիալ երկրաչափություն
Պաշտոն(ներ)Member of the Council of Five Hundred?[6], Պահպանողական սենատի անդամ[6], Ֆրանսիայի պեր[6], նախագահ, տնօրեն և տնօրեն
ԱնդամակցությունՓարիզի գիտափիլիսոփայական միություն, Ֆրանսիական գիտությունների ակադեմիա, Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիա, Մասոնականություն, Society of 1789? և Թուրինի գիտությունների ակադեմիա[4]
Ալմա մատերՊոլիտեխնիկական դպրոց
Տիրապետում է լեզուներինիսպաներեն[5]
Եղել է գիտական ղեկավարԺան Վիկտոր Պոնսելե և Joseph Diez Gergonne?
ՊարգևներՊատվո լեգեոնի շքանշանի մեծ սրահ և Վերամիավորման շքանշանի մեծ խաչ[7]
Ամուսին(ներ)Marie-Catherine Monge?
Ստորագրություն
Signature de Gaspard Monge.svg
Gaspard Monge Վիքիպահեստում

ԳործունեությունԽմբագրել

Մեզյերիի ռազմաինժեներական դպրոցի (1768), Փարիզի Պոլիտեխնիկական դպրոցի պրոֆեսոր (1794)։ Գործուն մասնակցություն է ունեցել Բարձրագույն նորմալ դպրոցի և Պոլիտեխնիկական դպրոցի հիմնադրմանը։ Մասնակցել է Նապոլեոնի եգիպտական արշավանքին (1798—1801)։ Առաջին կայսրության շրջանում դարձել է սենատոր, ստացել կոմսի տիտղոս։ Բուրբոնների վերահաստատումից հետո զրկվել է բոլոր կոչումներից և պաշտոններից Մոնժի հիմնական աշխատանքները վերաբերում են երկրաչափությանը։ Մոնժի գծագրական երկրաչափության հիմնադիրն է։ Մոնժը հանգամանորեն շարադրել է տարածական կորերի և մակերևույթների դիֆերենցիալ երկրաչափությունը, տվել է մասնական ածանցյալներով հավասարումների երկրաչափական մեկնաբանումը և երկրաչափական փաստերը շարադրել մասնական ածանցյալների տեսության լեզվով։ Մոնժի աշխատանքներ ունի նաև մաթեմատիկական անալիզի, քիմիայի, օպտիկայի, օդերևութաբանության և կիրառական մեխանիկայի վերաբերյալ։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 702