Արաքսի Սարյան

հայ երաժշտագետ, արվեստագետ

Արաքսի Արծրունու Սարյան (Հարությունյան)[1] (օգոստոսի 17, 1937, Լենինական - սեպտեմբերի 26, 2013, Երևան[2]), հայ երաժշտագետ, արվեստագիտության թեկնածու, պրոֆեսոր։ Հայաստանի Հանրապետության արվեստի վաստակավոր գործիչ[3]։

Արաքսի Սարյան
Araksi Sarian.jpg
Հիմնական տվյալներ
Ծնվել է1937 օգոստոսի 17 Հայաստան Լենինական, Հայաստան
Լենինական, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ
ԵրկիրFlag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ և Flag of Armenia.svg Հայաստան
Մահացել է2013, սեպտեմբերի 26 Հայաստան
Երևան, Հայաստան
Մասնագիտություներաժշտագետ, մանկավարժ
ԱշխատավայրԵրևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիա
ԿրթությունԵրևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիա և Երևանի Մխիթար Հերացու անվան Պետական Բժշկական Համալսարան
ԱնդամակցությունՀայաստանի կոմպոզիտորների միություն
ՊարգևներՀայաստանի արվեստի վաստակավոր գործիչ

ԿենսագրությունԽմբագրել

Արաքսի Սարյանը ծնվել է Լենինականում (այժմ՝ Գյումրի), դերասան, Լենինականի դրամատիկական թատրոնի տնօրեն Արծրունի Հարությունյանի ընտանիքում։ Սովորել է Լենինականի Ա. Պուշկինի անվան միջնակարգ դպրոցում (ավարտել՝ մեդալով) և Կարա-Մուրզայի անվան երաժշտական ուսումնարանում (գերազանց դիպլոմով)։ 1955 թվականին ընդունվել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտ։ Գերազանց թվանշաններով երկրորդ կուրս փոխադրվելուց հետո թողել է ինստիտուտը և 1956 թվականին ընդունվել Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի պատմա-տեսական բաժին։ 1961 թ. կոնսերվատորիան ավարտելուց հետո դարձել է ՀԽՍՀ ԳԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի ասպիրանտ, Ռոբերտ Աթայանի ղեկավարությամբ։ 1965 թվականին ավարտելով ասպիրանտական կրթությունը՝ որպես կրտսեր գիտաշխատող աշխատանքի է անցել նույն ինստիտուտում (1965-1968 թթ.)։ 1969 թվականին պաշտպանել է «Հայ քաղաքային ժողովրդական երգարվեստը» (19-20-րդ դարեր) թեմայով ատենախոսությունը և ստացել արվեստագիտության թեկնածուի գիտական կոչում։ Կոնսերվատորիայում ուսանելու տարիներին միաժամանակ աշխատել է Երևանի Տիգրան Չուխաջյանի և Պյոտր Չայկովսկու անվան միջնակարգ երաժշտական դպրոցներում որպես տեսական առարկաների ուսուցչուհի, ինչպես նաև պետական ռադիոկոմիտեում որպես երաժշտական խմբագիր։ 1968 թվականից մինչև կյանքի վերջ դասավանդել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայում։ Վարել է երաժշտության պատմությանը վերաբերող տարբեր դասընթացներ։ 1995 թվականից եղել է երաժշտության պատմության ամբիոնի վարիչ։ 1966 թվականից դարձել է Հայաստանի կոմպոզիտորների միության անդամ։ Մինչ կյանքից հեռանալը եղել է միության երաժշտագիտական սեկցիայի նախագահ։ 2004 թվականից եղել է ՀՀ պետական մրցանակների երաժշտության ոլորտի նախագահ։

ԳործունեությունԽմբագրել

  • գիտական՝ աշխատություններ, մենագրություններ, գրքերի հեղինակ, խմբագիր և թարգմանիչ
  • զեկուցումներ գիտաժողովներում
  • համերգների ներածական խոսք, մեկնաբանություն
  • ռադիո-հեռուստահաղորդումներ
  • հոդվածներ, գրախոսություններ՝ միութենական և հանրապետական մամուլում, ամսագրերում, թերթերում

ՄենագրություններԽմբագրել

ԺողովածուներԽմբագրել

  • «Մեր հին երգերը», հոգևոր, գեղջկական, աշուղական, քաղաքական երգերի ընտրանի՝ քրիստոնեությունը Հայաստանում պետական կրոն հռչակելու 1700-ամյակին նվիրված համերգաշարից։ Առաջաբան՝ Ա. Սարյանի, «Արճեշ», Երևան, 2001, 107 էջ
  • «Հայ քաղաքային ժողովրդական երգերի հատընտիր»։ Կազմող՝ Ա. Սարյան, «Կոմիտաս», Երևան, 2010, 192 էջ
  • «Ղազարոս Սարյանը և նրա ժամանակը»։ Կազմող և խմբագիր՝ Ա. Սարյան, «Կոմիտաս», Երևան, 2013, 351 էջ
  • «Հոդվածներ, զեկուցումներ, հաղորդումներ»: Ամրոց գրուպ, 2015, 239 էջ[4][5]

ԸնտանիքԽմբագրել

ԳրականությունԽմբագրել

  • "Հայուհիներ"։ Հանրագիտարան երկու հատորով, "Ամարաս", Երևան, 2011, էջ 363
  • В. Залян, "Мой педaгог - Аракси Сарьян", Երաժշտական Հայաստան ամսագիր, թիվ 3, 2005, էջ 20-22

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. «ՄԱՐՏԻՐՈՍ ՍԱՐՅԱՆԻ ՏՈՒՆ-ԹԱՆԳԱՐԱՆ»։ www.sarian.am։ Վերցված է 2019-01-30 
  2. «Արաքսի Սարյանի հոգեհանգիստը տեղի կունենա սեպտեմբերի 28-ին»։ armenpress.am (հայերեն)։ Վերցված է 2019-01-30 
  3. Հայաստանի Հանրապետության պատվավոր կոչումներ շնորհելու մասին
  4. Սարյան Արաքսի (2015)։ Հոդվածներ, զեկուցումներ, հաղորդումներ: Արաքսի Սարյան (հայերեն)։ Amrotsʻ Grup։ ISBN 9789994131822 
  5. «Արաքսի Սարյանի ժողովածուն ներկայացվեց Կոմիտասի թանգարան-ինստիտուտում»։ armenpress.am (հայերեն)։ Վերցված է 2019-01-30 

Արտաքին հղումներԽմբագրել

Տես նաևԽմբագրել