Բացել գլխավոր ցանկը

Լիզա Մեյտներ (Մայտներ, գերմ.՝ Lise Meitner, նոյեմբերի 7, 1878(1878-11-07)[1][2][3][4][5][6][7], Վիեննա, Ավստրո-Հունգարիա[1][3] - հոկտեմբերի 27, 1968(1968-10-27)[1][2][3][4][8][9][5][6], The time allocated for running scripts has expired.), ավստրիացի ֆիզիկոս և ռադիոքիմիկոս։ Հետազոտություններ է կատարել միջուկային ֆիզիկայի, միջուկային քիմիայի և ռադիոքիմիայի ոլորտներում։

Լիզա Մեյտներ
Lise Meitner (1878-1968), lecturing at Catholic University, Washington, D.C., 1946.jpg
Ծնվել էնոյեմբերի 7, 1878(1878-11-07)[1][2][3][4][5][6][7]
Վիեննա, Ավստրո-Հունգարիա[1][3]
Մահացել էհոկտեմբերի 27, 1968(1968-10-27)[1][2][3][4][8][9][5][6] (89 տարեկանում)
Քեմբրիջ, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն[1]
ԳերեզմանBramley
ՔաղաքացիությունFlag of Sweden.svg Շվեդիա[10]
Flag of Austria.svg Ավստրիա
Դավանանքհուդայականություն և լյութերականություն
Մասնագիտությունմիջուկային ֆիզիկոս, համալսարանի պրոֆեսոր և քիմիկոս
Հաստատություն(ներ)Ֆրիդրիխ-Վիլհելմի համակսարան, Թագավորական տեխնոլոգիական ինստիտուտ, Ստոկհոլմի համալսարան, Հումբոլդտի համալսարան, Վիեննայի համալսարան և Ամերիկյան կաթոլիկ համալսարան
Գործունեության ոլորտֆիզիկա
ԱնդամակցությունԼոնդոնի թագավորական ընկերություն, Բեռլինի գիտությունների ակադեմիա, Շվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա և Լեոպոլդինա
Ալմա մատերՎիեննայի համալսարան[3]
Տիրապետում է լեզուներինՃապոնիա[2]
Գիտական ղեկավարՖրանց Էքսներ[11] և Լյուդվիգ Բոլցման
Եղել է գիտական ղեկավարRudolf Jaeckel? և Arnold Flammersfeld?[12]
Հայտնի աշակերտներNikolaus Riehl?
ՊարգևներԼիբենի մրցանակ Մաքս Պլանկի անվան մեդալ Էնրիկո Ֆերմի պարգև Ավստրիական պատվո նշան «Գիտության և արվեստի համար» Արվեստի և գիտության ոլորտում ունեցած վաստակի շքանշան Օտօ Հանի մրցանակ Վիլհելմ Էկսների մեդալ Վիեննա քաղաքի գիտության մրցանակ Լեյբնիցի արծաթե մեդալ Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամ և Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամ
ՀայրՖիլիպ Մեյտներ[3]
Ստորագրություն
Lise Meitner signature.svg
Lise Meitner Վիքիպահեստում

ԿենսագրությունԽմբագրել

Լիզա Մեյտները ծնվել է Վիեննայում, հրեական ընտանիքի ութ երեխաներից երրորդն էր, նրա հայրը՝ Ֆիլիպ Մեյտները, 19-րդ դարի վերջին հայտնի շախմատիստ էր։ Ինչպես այդ ժամանակ գիտությամբ հետաքրքրվող շատ երիտասարդ կանանց հետ էր պատահում, ընտանիքը դեմ էր, որ նա սովորի համալսարանում, միայն թե Մեյտները հասավ իր ուզածին և 1901 թվականին ընդունվեց Վիեննայի համալսարան, որտեղ սկսեց սովորել ֆիզիկա Լյուդվիգ Բոլցմանի և Ֆրանց Էքսների ղեկավարությամբ։ 1905 թվականին նա համալսարանի կանանց մեջ առաջինն էր, որ ֆիզիկայի ոլորտում ստացավ PhD աստիճան։ Դրանից հետո Մեյտները գնաց Բեռլինի Կայզեր Վիլհելմի գիտական միություն, որպեսզի Մաքս Պլանկի գլխավորությամբ սովորի քիմիա և աշխատի Օտտո Հանի հետ։ Կիրառելով ֆիզիկայի իր գիտելիքները և Հանի՝ քիմիայի իմացությունը՝ նրանք աշխատակցեցին 30 տարի։

1908 թվականին կնքվել է՝ ընդունելով լյութերականություն։

1917 թվականին Հանը և Մեյտները հայտնագործեցին պրոտակտինիումի առաջին երկարակյաց իզոտոպը։

1923 թվականին Լիզա Մեյտները հայտնագործեց էլեկտրոնների ազատ արժեքների լրացման երևույթը, որն ստացավ Օժեի երևույթ անվանումը՝ ի պատիվ հետազոտող Պիեռ Վիկտոր Օժեի, որը անկախ Մեյտներից հայտնագործեց դա 1925 թվականին։

1926 թվականին Մեյտները դարձավ Բեռլինի համալսարանի պրոֆեսոր։ Նա Գերմանիայի առաջին կինն էր, որ գիտության մեջ հասավ նման բարձունքի։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118580477 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 3,9 Elise (Lise) Meitner — 1917.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 SNAC — 2010.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Munzinger-Archiv — 1913.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 Brockhaus Enzyklopädie
  7. 7,0 7,1 Store norske leksikon — 1978.
  8. 8,0 8,1 8,2 Find A Grave — 1995. — ed. size: 165000000
  9. 9,0 9,1 9,2 FemBio
  10. LIBRIS — 2012.
  11. Mathematics Genealogy Project — 1997.
  12. Mathematics Genealogy Project — 1997.

ԳրականությունԽմբագրել

  • The time allocated for running scripts has expired.
  • The time allocated for running scripts has expired. Contemporaneous review of Ruth Lewin Sime's biography of Meitner.
  • Hahn, Otto (1966). A Scientific Autobiography. Preface by Glenn T. Seaborg. Charles Scribner's sons, New York, 1966. English edition (1967)։ McGibbon & Kee, London.
  • Hahn, Otto (1970). My Life. Preface by Sir James Chadwick. Macdonald, London. American edition (1970)։ Herder and Herder, New York.
  • The time allocated for running scripts has expired.
  • The time allocated for running scripts has expired.
  • The time allocated for running scripts has expired.
  • The time allocated for running scripts has expired.
  • The time allocated for running scripts has expired.
  • The time allocated for running scripts has expired.
  • The time allocated for running scripts has expired. Sime's article is the 24th publication in the series History of the Kaiser Wilhelm Institute under National Socialism.
  • The time allocated for running scripts has expired.
  • The time allocated for running scripts has expired.
  • The time allocated for running scripts has expired.
  • The time allocated for running scripts has expired.
  • The time allocated for running scripts has expired.

Արտաքին հղումներԽմբագրել

The time allocated for running scripts has expired.