Վիեննայի համալսարան

Վիեննայի համալսարան (գերմ.՝ Universität Wien, լատ.՝ Alma Mater Rudolphina Vindobonensis), Եվրոպայի հնագույն համալսարաններից։ Հիմնարել է Ռուդոլֆ IV կայսրը, 1365 թվականին։ Ունեցել է 4 ֆակուլտետ (ազատ արվեստների, իրավաբանական, բժշկական և աստվածաբանության)։ 15-17-րդ դարերի․ Վիեննայի համալսարանում իշխել են ճիզվիտները։ 19-րդ դարի 2-րդ կեսից սկսվել է Վիեննայի համալսարանի ծաղկման շրջանը։

Վիեննայի համալսարան
Wien - Universität (2).JPG
Տեսակհամալսարան և ազատ հասանելիության հրատարակություն
ԿարգախոսNeu. Seit 1365
Հիմնադրված էմարտի 12, 1365
ՀիմնադրիրՌուդոլֆ IV, Ալբրեխտ III Ավստրիացի և Լեոպոլդ III
Տիպհանրային
ՆախագահՀեինզ Էգել
ԱնդամակցությունԵվրոպայի համալսարանների միություն[1] և Informationsdienst Wissenschaft e.V.?[2]
ԿամպուսՔաղաքային
ԵրկիրFlag of Austria.svg Ավստրիա[3]
ՏեղագրությունՎիեննա
ՀասցեԱվստրիա, Վիեննա
Կայքunivie.ac.at/en
##Վիեննայի համալսարան (Ավստրիա)
Red pog.png
Վիեննայի համալսարան, Ավստրիա
University of Vienna Վիքիպահեստում

1848-1870 թվականներին հիմնադրվել է ներկայումս գործող ԴՀ հիմնարկների մեծ մասը, մտցվել են նոր առարկաներ, բացվել մի շարք ամբիոններ, փիլիսոփայության ֆակուլտետը դարձել է իդեալիստական փիլիսոփայական հոսանքների (պոզիտիվիզմ, էմպիրիոկրիտիցիզմ) կենտրոն։ 1920-ական թվականներին Վիեննայի համալսարանում կազմակերպվել է տրամաբանական պոզիտիվիստների Վիեննայի խմբակը։ Հատկապես մեծ հռչակ է վայելել (դեռևս 18-րդ դարից) բժշկական ֆակուլտետը, ուր 1902-1938 թվականաներին աշխատել է Զ․ Ֆըոյդը։ Վիեննայի համալսարանն ունի 5 ֆակուլտետ, աստղադիտարան, բուսաբանական այգի, գրադարան (հիմնվել է 1365 թվականին) և մի շարք ԴՀԻ-ներ։

ՊատմությունԽմբագրել

 
Վիեննայի համալսարանի գրադարանը

Վիեննայի համալսարանը հիմնադրվել է 1365թ. մարտի 12 -ին, Ռուդոլֆ IV կայսեր և նրա եղբայրներ Ալբրեխտ III և Լեոպոլդ III կայսրերի կողմից։ Alma Mater Rudolphina անվանումը համալսարանն ստացել է ի պատիվ իր հիմնադիրների։ Պրագայի Կարլի և Կրակովի Յագելլոնի համալսարաններից հետո Վիեննայի համալսարանը համարվում է երրորդ ամենահին ԲՈՒՀ-ը Կենտրոնական Եվրոպայում, իսկ Գերմաներենով ուսուցանվող ԲՈՒՀ-երից ամենահինն է աշխարհում։ Համալսարանի լիարժեք գործունեության համար անհրաժեշտ եղավ ևս քսան տարի։ Ալբրեխտ III կայսրն ստիպված եղավ Սորբոնի համալսարանից հրավիրել պրոֆեսորա-դասախոսական մի խումբ, ինչպես նաև աջակցություն խնդրեց կաթոլիկ եկեղեցուց, որպեսզի համալսարանը լիարժեք գործի, իսկ հետագայում ավելացվեց նաև աստվածաբանական ֆակուլտետ։ Արդյունքում՝ 1385թվականին բացվեց համալսարանի առաջին շենքը։ Մինչև միջնադարի վերջը համալսարանն անընդհատ զարգանում էր, 1450թվականին համալսարանն ուներ շուրջ 6 000 ուսանողներ։ Թուրքերի կողմից Վիեննայի անընդհատ պաշարումները մի քանի տասնամյակ անց հանգեցրին գրեթե ամբողջ համալսարանի փլուզմանը։ Արդյունքն այն էր, որ մի քանի տարի շարունակ ուսանողների թիվը չէր անցնում 30 -ից:Համալսարանում բարեփոխումներ կատարվեցին միայն 1749 թ. Մայր Թերեզայի և Իոսիվ II կայսեր ջանքերի շնորհիվ։ 1897թվականին կանայք առաջին անգամ իրավունք ստացան կրթություն ստանալ համալսարանում, սկզբում միայն փիլիսոփայության ֆակուլտետում։ Մյուս ֆակուլտետները կանանց համար հասանելի դարձան միայն տարիներ հետո. 1900 թվականին՝ բժշկական ֆակուլտետը, 1919թվականին՝ իրավաբանական, 1923թ.՝ աստվածաբանական, իսկ 1946 թ՝ Կաթոլիկ-աստվածաբանական ֆակուլտետները։ 1905թ. Էլիզե Ռիխտերը դարձավ այն առաջին կինը համալսարանի պատմության մեջ, ով ստացավ գիտությունների դոկտորի կոչում։

Համալսարանի հասցեԽմբագրել

Միջնադարում համալսարանը գտնվում էր Վիեննայի այսպես կոչված Stubenviertel (գերմանական Stubenviertel) թաղամասում։ Վիեննայի համալսարանի այժմեան հիմնական շենքը կառուցվել է 1877-1884թթ.-ին Ringstrasse- ում՝ ճարտարապետ Գենրիխ ֆոն Ֆերստելի կողմից։ Հիմնական շենքում ներկայումս գործում են ռեկտորի գրասենյակը, դեկանատների մեծ մասը, համալսարանի հիմնական գրադարանը, ինչպես նաև որոշ ինստիտուտներ։ Մնացած ֆակուլտետներն ու բաժինները տեղակայված են Վիեննայի գրեթե վաթսուն մասերում։ Համալսարանի հիմնական շենքից ոչ հեռու պահպանվում է այն կառույցը, որը նախկինում Վիեննա քաղաքի հիվանդանոցն էր։

ՖակուլտետներԽմբագրել

 
Գլխավոր մուտքի աստիճաններ

Վիեննայի համալսարանը ուսանողներին առաջարկում է հետևյալ դասընթացները.

  • 54 բակալավրիատ ծրագրեր
  • 112 Մագիստրատուրայի ծրագրեր
  • 11 դոկտորական ծրագրեր

Նշանավոր շրջանավարտներԽմբագրել

Վիեննայի համալսարանը համարվում է նաև ավստրիական տնտեսական դպրոցի օրրանը, որի շրջանավարտները վերապատրաստվել են և հետագայում դասավանդել համալսարանում։ Նրանց թվին են պատկանում Կարլ Մենգերը, Էյգեն ֆոն Բյոմ-Բավերկը, Ֆրիդրիխ ֆոն Վիզերը, Լյուդվիգ Ֆոն Միզեսը, Ֆրիդրիխ ֆոն Խայեկը, Յոզեֆ Շումպետերը, Ադոլֆ Մուսսաֆիան։

Տես նաևԽմբագրել

Արտաքին հղումներԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. https://eua.eu/about/member-directory.html
  2. https://idw-online.de/de/institution84
  3. Բաց մատչելիության ամսագրերի տեղեկատու — 2003.
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 427