Սալամանկա (Իսպանիա)

Սալամանկա (իսպ.՝ Salamanca) քաղաքը գտնվում է Իսպանիայի արևմուտքում, մտնում է Իսպանիայի Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար համայնքի կազմի մեջ։ Համանուն մարզի կենտրոնն է։ Նրա և Պորտուգալիայի սահմանի եղած հեռավորությունը կազմում է 80 կիլոմետր։

Բնակավայր
Սալամանկա
իսպ.՝ Salamanca[1]
Դրոշ Զինանշան
Bandera de Salamanca.svg Escudo de Salamanca.svg

Reflejos de la Catedrales de Salamanca.jpg
ԵրկիրԻսպանիա Իսպանիա
Ներքին բաժանումQ5720447?, Q25413937?, Barrio del Oeste?, Q24939503?, Q25413925? և Q5398126?
Մակերես29,8 կմ²
ԲԾՄ802±1 մետր
Բնակչություն144 825 մարդ (2020)[2]
Ժամային գոտիUTC+1
Հեռախոսային կոդ923
Փոստային ինդեքսներ37001–37008
Ավտոմոբիլային կոդSA
Պաշտոնական կայքsalamanca.es
##Սալամանկա (Իսպանիա) (Իսպանիա)
Red pog.png

Իսպանիայի կարևոր մշակութային կենտրոններից մեկն է։ Հին քաղաքը գտնվում է 778 մետր բարձրության վրա, Տորմես գետի հյուսիսային ափին։ 1988 թվականին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն ընդգրկել է այն Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկում։ 2002 թվականին ճանաչվել է որպես Եվրոպայի մշակութային մայրաքաղաք։

Սալամանկայի բնակչությունը կազմում է 160 հազար մարդ։ Ունի երկաթուղային կայարան և օդանավակայան, պետական և կաթոլիկ համալսարաններ։

ՊատմությունԽմբագրել

Քաղաքը մեծ նշանակություն է ունեցել իբերների ժամանակաշրջանից։ Հիշատակվում է որպես վակկեյների (կելտական ցեղ) Հելմանտիկա քաղաք, Մ․թ․ա․ 217 թվականին Հաննիբալի նվաճման ժամանակ[3]։ Հռոմեացիների ժամանակաշրջանում այստեղ է եղել ամենակարևոր փոխադրամիջոցը Տորմես գետի վրայով, «Արծաթե ճանապարհով» մինչև Կադիս նավահանգիստ։ 7-րդ դարում, երբ այստեղ են հաստատվել Վեստգոթերը, ունեցել են իրենց եպիսկոպոսը։ Արաբական նվաճումներից հետո (712 թ) հոգևոր կենտրոն դարձավ Օվիեդո քաղաքը։ Սալամանկայի քրիստոնեական բնակչությունը վերափոխվեց արաբների 1087-1102 թվականների Ռեկոնկիստայի ժամանակ, իսկ 1178 թվականին Ֆերդինանդ 2-րդը Սալամանկայում հավաքեց իր «կորտեսները» խմբավորումները և տվեց նրանց առանձնահատուկ առավելություններ։

Սալամանկան մշակութային ծաղկուն գագաթնակետին հասավ է 16-րդ դարում, չնայած նրա նշանակությունը էապես անկում ապրեց 17-րդ դարում։ 1812 թվականին քաղաքից ոչ հեռու պայքար սկսվեց անգլիացի և ֆրանսիացի զինվորների մեջ։ Քաղաքացիական պատերազմի տարիներին քաղաքը որպես ժամանակավոր մայրաքաղաք ծառայել է ֆրանկիստներին։

Տեսարժան վայրերԽմբագրել

1985 թվականին Սալամանկայի հին քաղաքը մտել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կազմի մեջ և ճանաչվել է որպես Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ։

Գլխավոր քաղաքային հրապարակը՝ Պլասա-Մայորը, ձևավորել է (1729-1733) բարոկկոյի գլխավոր ներկայացուցիչ Չուրրիգուերայի կողմից։ Հրապարակում, իսպանական թագավորների և գեներալ Ֆրանցիսկո Ֆրանկոյի քանդակներով ձևավորված կամարաշարով շինությունն է՝ ռատուշան (քաղաքապետարանը)։ Եղել են ժամանակներ, երբ նրա առաջ անցկացվել է կորիդաներ։

Նոր տաճարի մեջ կարելի է ենք տեսնել քարից կերտված տիեզերագնացի մարմին, որը զարմացնում է տեսնողներին։ 1992 թվականի վերակառուցման ժամանակ դա կերտել է Միգել Ռոմերոն։ Վերակառուցումների ժամանակ այդպիսի տարեր ներառելը տեղի ավանդույթն է։ 2010 թվականին վանդալները կոտրել են քանդակված տիեզերագնացի աջ ձեռքը, դրանից առաջ վնասված է եղել դեմքը: Դրա համար քանդակը թողնում է այնպիսի տպավորություն, որ կարծես թե ունի մի դարի պատմություն[4]։

Սալամանկան ունի շատ վանքեր, որոնցից նշանավորներն են`

  • Հին տաճար (ռոմանական ճարտարապետություն) (1140 թվական)
  • Նոր տաճար (1513 թվական, կառուցվել է ավելի քան 200 տարի շարունակ)
  • Սուրբ Էստեբան դոմինիկյան արական մենաստան՝ վերածննդյան տաճար (1524—1610) և այն դահլիճի մնացորդներ, որտեղ 1486 թվականին ելույթ է ունեցել Քրիստափոր Կոլումբոսը
  • դոմինիկյան կանանց մենաստանը՝ շքեզ ձևավորված վերածննդյան սյունաշարով (16-րդ դար)
  • Սուրբ Կիպրիանոսի եկեղեցին, որի տակ քարանձավի մեջ նա սև մագիա է քարոզել
  • Սուրբ Մարտինա եկեղեցի (12-րդ)

ՀամալսարանԽմբագրել

 
Լուիս դե Լեոնի արձանը համալսարանի դիմաց

Սալամանկայի համալսարանը Եվրոպայի ամենահին համալսարաններից է, հիմնվել է 1254 թվականին։ Մինչև 16-րդ դարի վերջը դրան ավելի քիչ նշանակություն են տվել, քան Բոլոնյային, Փարիզին և Օքսֆորդին։ Տեղացի պրոֆեսորներից մեկը` Փրանսիսկո դե Վիտորիան, 16-րդ դարում միջազգային իրավունքի հիմքը դրեց։ 1584 թվականին համալսարանում սովորել է 7000 ուսանող։ Դրանից հետո անկում է ապրել և 1875 թվականին ուանողների թիվը դարձել է 391։

Համալսարանի գլխավոր շենքը, կառուցվել է 1415-33 թվականներին և այնպես է կառուցվել, որպեսզի ճակատամասը լինի Նոր տաճարի կողմը։ Համալսարանի արևմտյան ճակատամասը աչքի է ընկնում պլատերեսկո ոճով (1494)։ Նրա հարևանությամբ է գտնվում ռեկտոր Միգել դե Ունամունոյի տուն-թանգարանը։

ՊատկերասրահԽմբագրել

ԲնակչությունԽմբագրել

Տարի Բնակչություն
2001 158 523 մարդ [5]
2002 156 006 մարդ [6]
2004 160 415 մարդ [7]
2005 160 331 մարդ [8]
2006 159 754 մարդ [9]
Տարի Բնակչություն
2007 155 921 մարդ [10]
2008 155 740 մարդ [11]
2009 155 619 մարդ [12]
2010 154 462 մարդ [13]
2011 153 472 մարդ [14]
Տարի Բնակչություն
2012 152 048 մարդ [15]
2013 149 528 մարդ [16]
2014 148 042 մարդ [17]
2015 146 438 մարդ [18]
2016 144 949 մարդ [19]
Տարի Բնակչություն
2017 144 436 մարդ [20]
2018 143 978 մարդ [21][22]
2019 144 228 մարդ [23]
2020 144 825 մարդ [2]


ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. Relación de Municipios y sus Códigos por ProvinciasNational Statistics Institute, 2019.
  2. 2,0 2,1 National Statistics Institute https://www.ine.es/dynt3/inebase/index.htm?padre=525 — 2020.
  3. «Саламанка, испанский город»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907 
  4. Catedral Nueva de Salamanca - Wikipedia, la enciclopedia libre
  5. Instituto Nacional de Estadística III // список жителей муниципальных округов Испании 2001 года (իսպ.) // Boletín oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2002. — Iss. 5. — P. 642. — ISSN 0212-033X
  6. Instituto Nacional de Estadística III // Муниципальный реестр Испании 2002 (իսպ.) // Boletín oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2002. — Iss. 311. — P. 45846. — ISSN 0212-033X
  7. Instituto Nacional de Estadística III // Муниципальный реестр Испании 2004 (իսպ.) // Boletín oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2004. — Iss. 314. — P. 42356. — ISSN 0212-033X
  8. Instituto Nacional de Estadística III // Муниципальный реестр Испании 2005 (իսպ.) // Boletín oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2005. — Iss. 287. — P. 39422. — ISSN 0212-033X
  9. Instituto Nacional de Estadística III // Муниципальный реестр Испании 2006 (իսպ.) // Boletín oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2006. — Iss. 312. — P. 46628. — ISSN 0212-033X
  10. III // Real Decreto 1683/2007, de 14 de diciembre, por el que se declaran oficiales las cifras de población resultantes de la revisión del padrón municipal referidas al 1 de enero de 2007 (իսպ.) // Boletín oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2007. — Iss. 311. — P. 53566. — ISSN 0212-033X
  11. Instituto Nacional de Estadística III // Муниципальный реестр Испании 2008 (իսպ.) // Boletín oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2008. — Iss. 312. — P. 52072. — ISSN 0212-033X
  12. Instituto Nacional de Estadística Муниципальный реестр Испании 2009 (իսպ.) // Boletín oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2009. — Iss. 309. — P. 109453. — ISSN 0212-033X
  13. Instituto Nacional de Estadística III // Муниципальный реестр Испании 2010 (իսպ.) // Boletín oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2010. — Iss. 311. — P. 106195. — ISSN 0212-033X
  14. Instituto Nacional de Estadística III // Муниципальный реестр Испании 2011 (իսպ.) // Boletín oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2011. — Iss. 303. — P. 138416. — ISSN 0212-033X
  15. Instituto Nacional de Estadística III // Муниципальный реестр Испании 2012 (իսպ.) // Boletín oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2012. — Iss. 313. — ISSN 0212-033X
  16. Instituto Nacional de Estadística III // Муниципальный реестр Испании 2013 (իսպ.) // Boletín oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2013. — Iss. 311. — ISSN 0212-033X
  17. Instituto Nacional de Estadística III // Real Decreto 1007/2014, de 5 de diciembre, por el que se declaran oficiales las cifras de población resultantes de la revisión del Padrón municipal referidas al 1 de enero de 2014 (իսպ.) // Boletín oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2014. — Iss. 308. — ISSN 0212-033X
  18. Instituto Nacional de Estadística III // Real Decreto 1079/2015, de 27 de noviembre, por el que se declaran oficiales las cifras de población resultantes de la revisión del Padrón municipal referidas al 1 de enero de 2015 (իսպ.) // Boletín oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2015. — Iss. 301. — ISSN 0212-033X
  19. Instituto Nacional de Estadística III // Real Decreto 636/2016, de 2 de diciembre, por el que se declaran oficiales las cifras de población resultantes de la revisión del Padrón municipal referidas al 1 de enero de 2016 (իսպ.) // Boletín oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2016. — Iss. 304. — ISSN 0212-033X
  20. Instituto Nacional de Estadística III // Real Decreto 1039/2017, de 15 de diciembre, por el que se declaran oficiales las cifras de población resultantes de la revisión del Padrón municipal referidas al 1 de enero de 2017 (իսպ.) // Boletín oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2017. — Iss. 316. — ISSN 0212-033X
  21. Instituto Nacional de Estadística III // Real Decreto 1458/2018, de 14 de diciembre, por el que se declaran oficiales las cifras de población resultantes de la revisión del Padrón municipal referidas al 1 de enero de 2018 (իսպ.) // Boletín oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2018. — Iss. 314. — P. 130903. — ISSN 0212-033X
  22. Cifras oficiales de población resultantes de la revisión del Padrón municipal a 1 de eneroNational Statistics Institute.
  23. Instituto Nacional de Estadística III // Real Decreto 743/2019, de 20 de diciembre, por el que se declaran oficiales las cifras de población resultantes de la revisión del Padrón municipal referidas al 1 de enero de 2019 (իսպ.) // Boletín oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2019. — Iss. 311. — P. 141278. — ISSN 0212-033X

Արտաքին հղումներԽմբագրել

ԹանգարաններԽմբագրել