Բացել գլխավոր ցանկը

Չարենցավան

քաղաք Հայաստանում


Չարենցավան, քաղաք Հայաստանի Կոտայքի մարզում, մարզկենտրոնից 12 կմ հարավ-արևմուտք[2][3]։

Քաղաք
Չարենցավան
հայ․՝ Չարենցավան
Charentsavan town1.jpg
Կոորդինատներ: 40°24′35″ հս․ լ. 44°38′35″ ավ. ե. / 40.40972° հս․. լ. 44.64306° ավ. ե. / 40.40972; 44.64306
ԵրկիրՀայաստան Հայաստան
ՄարզԿոտայքի մարզ
ՔաղաքապետՀակոբ Շահգալդյան
Հիմնադրված է1948 թ.
Այլ անվանումներմինչև 1967Լուսավան
Տվյալ կարգավիճակում1961 թվականից
Մակերես5 կմ²
ԲԾՄ1 660 մ
Պաշտոնական լեզուհայերեն
Բնակչություն20 500[1] մարդ (2015)
Ազգային կազմՀայեր
Կրոնական կազմArmenian Apostolic Church logo.pngՀայ Առաքելական եկեղեցի
Տեղաբնականունչարենցավանցի
Ժամային գոտիUTC+04:00
Հեռախոսային կոդ+374 (226)
Փոստային ինդեքսներ2501, 2502
##Չարենցավան (Հայաստան)
Red pog.png
##Չարենցավան (Կոտայքի մարզ)
Red pog.png

Հիմնադրվել է 1947- 1948 թվականներին, որպես ավան՝ Լուսավան անվանմամբ։ 1961 թվականին ստացել է քաղաքի կարգավիճակ, իսկ 1967 թվականի սեպտեմբերի 23-ին Եղիշե Չարենցի 70-ամյակի կապակցությամբ խորհրդային իշխանությունը վերանվանել է քաղաքը Չարենցավան։ Քաղաքը գտնվում է Հրազդան գետի ափին, Երևանից 25 կմ հյուսիս։ Քաղաքի մոտակայքով անցնում է երկաթգիծ, ինչպես և M4 մայրուղին, որը միացնում է Երևանը Կոտայքի և Գեղարքունիքի մարզերի հետ։

«Գանգրահեր տղա», Չարենցավան քաղաքի մուտքի մոտ, ճարտարապետ՝ Հենրիկ Առաքելյան, քանդակագործ՝ Խաչիկ Միրիջանյան

ԲնակչությունԽմբագրել

Չարենցավանի ազգաբնակչության փոփոխությունը.[4]

Տարի 1979 1989 2001 2004 2015
Բնակիչ 24590 32229 25039 24800 20500

ԿլիմաԽմբագրել

Քաղաքի կլիման բնութագրվում է որպես չափավոր ցամաքային։ Բոլոր եղանակները գրեթե համապատասխանում են օրացուցային եղանակներին։ Ամենատաք ամիսը հուլիսն է, միջին ջերմաստիճանը +19°С է, առավելագույնը՝ +35°С։ Ամենացուրտ ամիսը հունվարն է, միջին ջերմաստիճանը -7°С է, նվազագույնը՝ -34°С։ Տեղումների տարեկան ընդհանուր քանակը կազմում է 500 մմ, որոնք լինում են հիմնականում ապրիլից հունիս ամիսներին։ Գարնանը տիրապետում են արևմտյան քամիները, իսկ աշնանը ակտիվանում են լեռնահովտային քամիները, որոնց արագությունը հասնում է 17-20 մ/վ–ի։

Չարենցավանի կլիմայական տվյալները
Ամիս հունվ փետ մարտ ապր մայ հուն հուլ օգոս սեպ հոկ նոյ դեկ Տարի
Միջին բարձր °F (°C) 32
(0)
33
(1)
41
(5)
53
(12)
62
(17)
70
(21)
77
(25)
77
(25)
71
(22)
60
(16)
47
(8)
36
(2)
54.9
(12.8)
Միջին ցածր °F (°C) 15
(−9)
16
(−9)
24
(−4)
32
(0)
40
(4)
46
(8)
52
(11)
53
(12)
45
(7)
37
(3)
29
(−2)
21
(−6)
34.2
(1.3)
Տեղումներ դյույմ (մմ) 0.71
(18)
0.91
(23.1)
1.26
(32)
2.61
(66.3)
3.27
(83.1)
2.68
(68.1)
1.57
(39.9)
1.30
(33)
1.06
(26.9)
1.50
(38.1)
1.14
(29)
0.75
(19)
18.76
(476.5)
աղբյուր: {{{աղբյուր 1}}}

ՏնտեսությունԽմբագրել

Նախկին Արդյունաբերական կենտրոն է։ Բնակիչների մի մասը նախկինում զբաղվում էր մեքենաշինությամբ, հաստոցաշինությամբ, հանքային ջրերի, գործիքների արտադրությամբ։ Այսօր քաղաքը նպատակ ունի դառնալ զբոսաշրջային կենտրոն, այստեղ զարգանում է թեթև արդյունաբերությունը, հատկապես՝ տեքստիլ արդյունաբերությունը, հյուրանոցային ծառայությունները, առևտուրը, հատապտուղների մշակումը։

Արդյունաբերություն[5]Խմբագրել

1953թ․-ին կառուցվեցին մի շարք ձեռնարկություններ, և Չարենցավան քաղաքը դարձավ երկրի արդյունաբերական կենտրոներից մեկը։

Առաջատար ճյուղը մեքենաշինությունն էր,որը տալիս էր արդյունաբերության համախառն արտադրանքի մոտ 67%-ը։

Ձեռնարկություներից մի քանիսըԽմբագրել

  • «հաստոցաշինական գործարան»-1959թ
  • «ԵԲԿ (երկաթբետոնե կառուցվածքների) »-1958թ
  • «Գարծիքաշինական գործարան»- 1964թ
  • «Ձուլակենտրոն»-1966թ․
  • «Լիզին»-1974թ
  • «Արմավտո»-1974թ
  • «Բջնի»-1977թ
  • «Կարի ֆաբրիկա»-1978թ
  • «Ձուլման սարքվորումների»-1993թ

Պատմամշակութային կառույցներԽմբագրել

Չարենցավանի շրջակայքում կա քարե դարի աշելյան ժամանակաշրջանի կայան։ Այստեղ է գտնվում Եղիշե Չարենցի միանգամից 2 հուշարձանը։ Առաջինը տեղադրված է քաղաքային զբոսայգում՝ Եղիշե Չարենցի հուշասրահի մոտ, երկրորդը՝ Չարենցավանի կենտրոնական հրապարակում։ Վերջինս կառուցվել է քաղաքի հիմնադրման 65-ամյակի կապակցությամբ։ Ճարտարապետը Վաչագան Թադևոսյանն է, քանդակագործը՝ Էդիկ Ծուղունյանը։ Քաղաքի մուտքը զարդարում է Եղիշե Չարենցի «Գանգրահեր տղա» ստեղծագործության Գանգրահեր տղայի արձանը, որի շուրջը «Վերածնունդ» հուշահամալիրն է, որն այսօր գտնվում է անմխիթար վիճակում։ Քաղաքի մուտքի մյուս բարձրավանդակին «Նվիրյալների» հուշարձանն է, որը կառուցվել է քաղաքի հիմնարդման 60-ամյակի կապակցությամբ։ Ճարտարապետը Վաչագան Թադևոսյանն է, քանդակագործը՝ Էդիկ Ծուղունյանը։

Կինոթատրոնի հրապարակում տեղակայված է զոհված օդաչուներին նվիրված հուշարձան։ 2014թ. նոյեմբերի 12-ին ադրբեջանական զինուժի կողմից խոցված Մի-24 ռազմական ուղղաթիռի անձնակազմի զոհված անդամներից Ազատ Սահակյանի ծննդավայրում՝ Չարենցավանում, 2016թ-ի ոյեմբերի 14-ին բացվեց 1990-ից մինչև օրս զոհված բոլոր հայ օդաչուների հիշատակին նվիրված հուշարձանը: 33 օդաչուների հիշատակը հավերժացնող հուշարձանի հեղինակը ՀՀ զինված ուժերի զինծառայող, կրտսեր սերժանտ Սամվել Սարգսյանն է: Արձանի բացումը կատարեցին Մի-24-ի անձնակազմի զոհված հրամանատար, մայոր Սերգեյ Սահակյանի զույգ որդիները՝ Արթուրն ու Ալեքսանդրը, և Արցախյան ազատամարտում զոհված ռազմական օդաչու Իոսիֆ Միքայելյանի որդին՝ Մամիկոնը: Հուշարձանի վրա գրված են զոհված 33 օդաչուների անուններն ու «Սխրանքդ անմահ, հայ օդաչու» տողերը: Իսկ 2019թ-ի հունիսի 29-ին հուշակոթողի տարածքում բացվեց հուշաղբյուր՝ նվիրված 2018թ.-ի դեկտեմբերի 4-ին Մարալիկից Բարձրաշեն լեռնային հատվածում կործանված Հայաստանի Զինված ուժերի ՍՈւ-25 մարտական օդանավի երկու օդաչուներ՝ փոխգնդապետ Արմեն Բաբայանի և մայոր Մովսես Մանուկյանի հիշատակին:

Չարենցավանի Սուրբ Փրկիչ եկեղեցու բակում էլ տեղակայված է Հայոց մեծ եղեռնի անմահ զոհերի հիշատակը հավերժացնող հուշակոթողը, որի մոտ յուրաքանչյուր ապրիլի 24-ին ծաղիկներ են խոնարհվում։

Տես նաևԽմբագրել

Արտաքին հղումներԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. «Հայաստանի Հանրապետության մշտական բնակչության թվաքանակը 2015 թվականի հուլիսի 1-ի դրությամբ,»։ Վերցված է 2015 Օգոստոսի 9 
  2. Geonames(անգլ.)
  3. «World-Gazetteer.com»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-01-05-ին (անգլ.)
  4. «Հայաստանի հանրապետության բնակավայրերի բառարան, էջ 164»։ Վերցված է 2014 Ապրիլի 16 
  5. Գրական-Հասարակական տարեգիրք (2007թ)։ Չարենցավան 60։ Չարենցավան 2007թ