Արևմտյան Ադրբեջան (պարս.՝ استان آذربایجان غربی, կարդ.՝ Օսթան-է Ազարբայջան-է Ղարբի), օսթան (նահանգ) Իրանի հյուսիս-արևմուտքում՝ Իրանական Ադրբեջանում, Իրանի 31 օսթաններից մեկը։ Արևելքից սահմանակից է Արևելյան Ադրբեջան, հարավ-արևելքից՝ Զանջան, հարավից՝ Քուրդիստան օսթաններին, հարավ-արևմուտքից՝ Իրաքին, արևմուտքից՝ Թուրքիային, հյուսիսից՝ Ադրբեջանի Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետությանը։ Օսթանի տարածքը կազմում է 37 437 կմ², բնակչությունը վերջին մարդահամարի տվյալներով՝ 3 265 219 մարդ (2016)[1]։ Վարչական կենտրոնը Ուրմիա քաղաքն է։

Արևմտյան Ադրբեջան օսթան
պարս.՝ استان آذربایجان غربی
ԵրկիրԻրան Իրան
Կարգավիճակօսթան (նահանգ)
Մտնում էԻրան
ՎարչկենտրոնՈւրմիա
Բնակչություն3 265 219 մարդ (2016)[1]
Տարածք37 437 կմ²
Սահմանակցում էՔուրդիստանի նահանգ, Արևելյան Ադրբեջան, Զանջան, Սուլեյմանիե մարզ, Erbil Governorate?, Հաքյարիի մարզ, Վանի մարզ, Աղրըի մարզ, Իգդիրի մարզ և Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետություն
Ժամային գոտիUTC+3:30
ISO 3166-2 կոդIR-04
Հեռախոսային կոդ0441

Օսթանը ձևավորվել է 1950 թվականին՝ նախկին Ադրբեջան օսթանի արևմտյան և արևելյան մասերի բաժանվելու արդյունքում[2]։ 2014 թվականից օսթանը մասն է կազմում Իրանի 3-րդ տարածաշրջանի[3]։

Բնակչություն խմբագրել

2006 թվականի մարդահամարի տվյալներով օսթանի բնակչությունը կազմում էր 2 831 779 մարդ՝ 655 260 տնային տնտեսություններում[4]։ 2011 թվականի մարդահամարը հաշվառել էր 3 080 576 մարդ, որոնք ապրում էին 822 152 տնտեսություններում[5]։ Ըստ վերջին՝ 2016 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ բնակչությունը կազմում էր արդեն 3 265 219 մարդ՝ 935 956 տնտեսություններում[6]։

Խոշոր քաղաքներն են Ուրմիան (բնակչությունը 2016 թվականի դրությամբ՝ 736 224 մարդ), Խոյը (198 845 մարդ), Բուքանը (193 501 մարդ), Մահաբադը (168 393 մարդ), Միանդոաբը (134 425 մարդ), Սալմաստը (92 811 մարդ), Փիրանշահրը (91,515 մարդ), Նաքադեն (81 598 մարդ), Թաքաբը (49 677 մարդ), Մակուն (46 581 մարդ), Սարդաշտը (46 412 մարդ), Շահինդեժը (43 131 մարդ)[7]։ Ընդհանուր առմամբ 2016 թվականի դրությամբ քաղաքներում ապրում էր 2 136 203 մարդ կամ օսթանի բնակչության 65,4%-ը[6]։

Բնակիչները հիմնականում ազարիներ (իրանական ադրբեջանցիներ) են, որոնց մեծամասնությունը շիա իսլամի հետևորդներ են, հարավային շրջաններում (առավելապես Մահաբադի, Սարդաշտի, Փիրանշահրի, Օշնավիեի և Բուքանի շահրեստաններում) գերակշռում են սուննի իսլամի հետևորդ քրդերը։ Բնակվում են նաև փոքրաթիվ հայեր և ասորիներ։

Վարչական բաժանում խմբագրել

Արևմտյան Ադրբեջան նահանգը բաժանված է 19 շահրեստանների (գավառների).  

Արևմտյան Ադրբեջան օսթանի շահրեստանները
Շահրեստան Բնակ. 2006[4] Բնակ. 2011[5] Բնակ. 2016[6] Վարչ. կենտրոն
Բարուք շահրեստան1 Բարուք
Բուքան շահրեստան 202,637 224,628 251,409 Բուքան
Թաքաբ շահրեստան 81,395 78,122 80,556 Թաքաբ
Խոյ շահրեստան 365,573 354,309 348,664 Խոյ
Մահաբադ շահրեստան 197,441 215,529 236,849 Մահաբադ
Մակու շահրեստան 174,578 88,863 94,751 Մակու
Միանդոաբ շահրեստան 245,153 260,628 273,949 Միանդոաբ
Նաքադե շահրեստան 117,831 121,602 127,671 Նաքադե
Շահինդեժ շահրեստան 89,356 91,113 92,456 Շահինդեժ
Շոթ շահրեստան2 52,519 55,682 Շոթ
Չալդորան շահրեստան 44,572 46,398 45,060 Սիա Չեշմե
Չահարբորջ շահրեստան1 Չահարբորջ
Չայփարեհ շահրեստան3 43,206 47,292 Քարա-Զիա-օդ-Դին
Սալմաստ շահրեստան 180,708 192,591 196,546 Սալմաստ
Սարդաշտ շահրեստան 104,146 111,590 118,849 Սարդաշտ
Ուրմիա շահրեստան 856 914 963 738 1 040 565 Ուրմիա
Փիրանշահր շահրեստան 107,677 123,639 138,864 Փիրանշահր
Փոլդաշտ շահրեստան2 42,071 42,170 Փոլդաշտ
Օշնավիե շահրեստան 63,798 70,030 73,886 Օշնավիե
Ընդհանուր 2 831 779 3 080 576 3 265 219
1Առանձնացվել է Միանդոաբ շահրեստանից
2Առանձնացվել է Մակու շահրեստանից
3Առանձնացվել է Խոյ շահրեստանից

Տես նաև խմբագրել

Աղբյուրներ խմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 جمعیت به تفکیک تقسیمات کشوری (перс.) — 1965.
  2. Iran Provinces
  3. «استان‌های کشور به ۵ منطقه تقسیم شدند»։ همشهری آنلاین (պարսկերեն)։ 2014-06-22։ Վերցված է 2022-06-27 
  4. 4,0 4,1 «Իրանի Իսլամական Հանրապետության մարդահամար, 1385 (2006) language = fa» (Excel)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ. սեպտեմբերի 20-ին։ Վերցված է 2022 թ. սեպտեմբերի 25 
  5. 5,0 5,1 «Իրանի Իսլամական Հանրապետության մարդահամար, 1390 (2011)» (Excel) (պարսկերեն)։ Վերցված է 2022 թ. դեկտեմբերի 19 
  6. 6,0 6,1 6,2 «Իրանի Իսլամական Հանրապետության մարդահամար, 1395 (2016)» (Excel) (պարսկերեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2022 թ. օգոստոսի 30-ին։ Վերցված է 2022 թ. դեկտեմբերի 19 
  7. Իրանի քաղաքների բնակչությունն ըստ մարդահամարների արդյունքների (անգլ.)

Արտաքին հղումներ խմբագրել