Ալիսիա Ալոնսո (իսպ.՝ Alicia Alonso, ծնունդով՝ Ալիսիա էռնեստինա դե լա Կարիդադ դել Կոբրե Մարտինես դել Օյո, իսպ.՝ Alicia Ernestina de la Caridad del Cobre Martínez del Hoyo, դեկտեմբերի 21, 1920(1920-12-21)[1][2][3], Հավանա, Կուբա[4] - հոկտեմբերի 17, 2019(2019-10-17)[5], Հավանա, Կուբա), կուբացի բալետի պարուհի, պարուսույց և մանկավարժ, Կուբայի ազգային բալետի հիմնադիր (իսպ.՝ Ballet Nacional de Cuba):

Picto infobox masks.png
Ալիսիա Ալոնսո
իսպ.՝ Alicia Ernestina de la Caridad del Cobre Martínez del Hoyo
Alicia Alonso 1955.jpg
Ծնվել էդեկտեմբերի 21, 1920(1920-12-21)[1][2][3]
ԾննդավայրՀավանա, Կուբա[4]
Մահացել էհոկտեմբերի 17, 2019(2019-10-17)[5] (98 տարեկանում)
Մահվան վայրՀավանա, Կուբա
Մասնագիտությունպարուսույց, բալետի պարող, գործարար և բալետմայստեր
ՔաղաքացիությունFlag of Cuba.svg Կուբա
ԿրթությունSchool of American Ballet?
ՊարգևներԽոսե Մարտի շքանշան, Կաթոլիկ Իզաբելայի շքանշան, Վասկո Նունյես դե Բալբոայի շքանշան, Պատվավոր լեգիոնի շքանշանի սպա, Ացտեկյան արծվի շքանշան, Արվեստների և գրականության շքանշանի կոմանդոր, prima ballerina assoluta? և National Order of Merit Carlos Manuel de Cespedes?
IMDbID 1094106
Alicia Alonso Վիքիպահեստ

ԿենսագրությունԽմբագրել

Ալիսիա Ալոնսոն ընտանիքի 4 երեխաներից կրտսերն էր։ Ծնողներն Իսպանիայից եկած գաղթականներ էին, հայրը բանակի սպա էր, ընտանիքը պատկանել է միջին խավին: Դասական պար սկսել է սովորել 1931 թվականի հունիսին Հավանայի Երաժշտական արվեստի միության բալետի դպրոցում (իսպ.՝ Sociedad Pro-Arte Musical): Առաջին ուսուցիչը ներգաղթյալ Նիկոլայ Յավորսկին էր[6]:

Բալետի բեմադրության մեջ առաջին անգամ ելույթ է ունեցել 1931 թվականի դեկտեմբերի 29-ին՝ Երաժշտական արվեստի միության բալետի դպրոցի սաների ցուցադրական համերգի ընթացքում[7]: Սակայն նրա իսկապես լուրջ ելույթը դարձել է Պյոտր Չայկովսկու «Քնած գեղեցկուհի» բալետում Երկնագույն թռչնի մենահամերգը, որը բեմադրվել էր Նիկոլայ Յավորսկու կողմից 1932 թվականի հոկտեմբերի 26-ին Հավանայի «Աուդիտորիում» թատրոնի բեմում[8]:

15 տարեկան հասակում ամուսնացել է կուբացի պարող և բալետի արվեստի ուսուցիչ Ֆեռնանդո Ալոնսոյի հետ (իսպ.՝ Fernando Alonso Rayneri): 1938 թվականին ծնվել է նրանց դուստրը՝ Լաուրան: Սովորել է Նյու Յորքում և Լոնդոնում: Նրա ուսուցիչներից էր ռուս պարուհի Սոֆյա Ֆեոդորովան: 19 տարեկանում մասամբ կորցրել է տեսողությունը, որը հետագայում միայն վատթարացել է (բալետի պարուհին ծերության շրջանում, փաստորեն, կուրացել է): 1939-1940 թվականներին ակտիվորեն մասնակցել է Ամերիկյան բալետի թատրոնի ստեղծմանը: 1943 թվականից դարձել է թատրոնի առաջատար դերասանուհին։

1943 թվականի նոյեմբերի 2-ին Ալիսիան Ժիզելի դերում փոխարինել է Մարկովին: Այդ դերի շնորհիվ սկսվել է նրա համաշխարհային համբավը: Աշխատել է Միխայիլ Ֆոկինի, Ջորջ Բալանչինի, Լեոնիդ Մյասինի, Բրոնիսլավա Նիժինսկայայի և այլ հռչակավոր բեմադրողների հետ: Մշտապես ելույթ է ունեցել Իգոր Յուշկևիչի հետ:

1948 թվականին Կուբայում հիմնել է բալետի սեփական ստուդիան՝ «Ալիսիա Ալոնսոյի բալետ» (իսպ.՝ Ballet Alicia Alonso), հետագայում այն դարձել է Կուբայի ազգային բալետի ստեղծման հիմքը[9]:

1955-1959 թվականներին թողնելով Բատիստայի բռնապետական ռեժիմը Կուբայում՝ պարել է Մոնտե Կառլոյի ռուսական բալետում։ 1957-1958 թվականներին ելույթ է ունեցել Մեծ և Կիրովյան թատրոններում: Եվրոպայի, Ասիայի և Ամերիկայի թատրոններում պարել է դասական բալետի խաղացանկի տարբեր դերերում:

1959 թվականին՝ Կուբայական հեղափոխության հաղթանակից հետո, վերադարձել է հայրենիք:

Չնայած թույլ տեսողությանը՝ նա աշխարհի ամենահմուտ բալետի պարուհիներից մեկն էր[10], որի բեմական երկարակեցությունն օրինակ էր հետագա սերնդի բալետի պարողների համար:

Ալիսիայի բեմական երկարակեցությունը և բեղմնավոր ու արտակարգ գործունեությունը բալետի համաշխարհային պատմությունում ամենահազվագյուտ երևույթներից են:

— Agencia Cubana de Noticias (ACN)

1967 թվականի օգոստոսի 1-ին Կուբայի ազգային թատրոնում բեմադրվել է Ժորժ Բիզեի երաժշտության հիման վրա Ռոդիոն Շչեդրինի գործիքավորած «Կարմեն-սյուիտ» մի գործողությամբ բալետը (Ballet Nacional de Cuba, Հավանա), որը բեմադրել էր բալետմայստեր Ալբերտո Ալոնսոն: Ալիսիա Ալոնսոն խաղացել է Կարմենի դերում (էկրանավորվել է 1968, 1972 և 1973 թվականներին)[11]:

1977 թվականին բալետի պարուհու մասին ռեժիսոր Մանուել Դուչեսնե Կուսանը նկարահանել է «Ալիսիա» վավերագրական ֆիլմը:

2010 թվականի նոյեմբերին՝ Խոսե Լեսամա Լիմայի հարյուրամյակին, Խուլիան Օրբոնի երաժշտությամբ և «Նարցիսի մահը» պոեմի հիման վրա բեմադրվել է բալետ:

Մահացել է 2019 թվականի հոկտեմբերի 17-ին՝ 98 տարեկան հասակում[12]:

  Ալիսիա Ալոնսոն հեռացավ մեզանից՝ թողնելով հսկայական դատարկություն, բայց նաև անկրկնելի ժառանգություն, որի շնորհիվ Կուբան դարձավ աշխարհի առաջատար բալետային երկրներից մեկը։ Շնորհակալություն, Ալիսիա, քո անխոնջ աշխատանքի համար:
- Կուբայի նախագահ Միգել Դիաս Կանել
 


Թատերական կազմակերպիչԽմբագրել

1948 թվականին հիմնադրել է Կուբայի ազգային բալետը:

ՃանաչումԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 Person Profile // Internet Movie Database — 1990.
  2. 2,0 2,1 https://www.elimparcial.es/noticia/75962/america/alicia-alonso-la-prima-ballerina-latinoamericana-cumple-90-anos.html
  3. 3,0 3,1 http://www.rtve.es/noticias/20101204/alicia-casi-tiene-90-anos/380816.shtml
  4. 4,0 4,1 4,2 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118502131 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  5. 5,0 5,1 5,2 ‘A genius of dance.’ Cuban ballet icon Alicia Alonso dies at age 98
  6. Российский М. А. У истоков кубинского балета: Николай Яворский (1891—1947) // Балет. — 2000. — Nо 6. — С. 27-29
  7. Российский М. А. Русское зарубежье на Кубе: станицы истории / М. А. Российский — М.: Вече, 2002 — с. 28
  8. Российский М. А. Русское зарубежье на Кубе: станицы истории / М. А. Российский — М.: Вече, 2002 — с. 29-30
  9. BuenoLatina. Москва: Алисия Алонсо и Национальный балет Кубы в Большом Театре
  10. «Aicia Alonso in Black Swan Pas de Deux»։ Վերցված է 2011-04-17 
  11. «сайт Ballet Nacional de Cuba «CARMEN»»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-03-09-ին։ Վերցված է 2011-04-01 
  12. Gazeta.ru, 17 октября 2019. Умерла балерина Алисия Алонсо

ԳրականությունԽմբագրել

  • De Gamez T. Alicia Alonso at home and abroad. New York: Citadel Press, 1971
  • Siegel B. Alicia Alonso: the story of a ballerina. New York: F. Warne, 1979
  • Arnold S.M. Alicia Alonso: first lady of the ballet. New York: Walker and Co., 1993
  • Maragoto Suárez J.M. Alicia Alonso: reto del devenir. La Habana: Editora Política, 2009

Արտաքին հղումներԽմբագրել