Բենիամին Զեֆանայա (անգլ.՝ Benjamin Zephaniah ապրիլի 15, 1958(1958-04-15)[1], Հենդուորս, Անգլիա, Բիրմինգհեմ Բիրմինգհեմ, Անգլիա), բրիտանացի ռաստաֆարացի գրող և պոետ։ Ժամանակակից անգլիական գրականության հայտնի ներկայացուցիչը 2008 թվականին ընդգրկվել է բրիտանական Times-ի հիսուն մեծագույն հետպատերազմյան գրողների ցուցակում[3]։

Բենջամին Զեֆանայա
Benjamin Zephaniah 20181206.jpg
Ծնվել էապրիլի 15, 1958(1958-04-15)[1] (64 տարեկան)
ԾննդավայրՀենդուորս, Անգլիա, Բիրմինգհեմ
Մասնագիտությունդերասան, բանաստեղծ, գրող և երգիչ
ՔաղաքացիությունFlag of the United Kingdom.svg Միացյալ Թագավորություն
Գրական ուղղություններպոստմոդեռնիզմ և postcolonialism?
ԱնդամակցությունԲրիտանական ակադեմիա[2]
Պարգևներ
ԱզգականներMikey Powell?
Կայքbenjaminzephaniah.com
Commons-logo.svg Benjamin Zephaniah Վիքիպահեստում

Ըստ Զեֆանայի, նրա առաքելությունն է պայքարել ակադեմիական պոեզիայի դեմ, և նա ցանկանում է «փոխանցել այն բոլոր մարդկանց, ովքեր չեն կարդում գրքեր»[4]։

ԿենսագրությունԽմբագրել

Բենիամին Զեֆանայան ծնվել և մեծացել է Հենդսվորթում, Բիրմինգհեմի [5]տարածքում, որը նա անվանում էր Եվրոպայի մայրաքաղաք։ Բենիամինը ծնվել է փոստատարի և բուժքրոջ ընտանիքում[4][6] ։ Տառապում է դիսլեքսիայով, հաճախում էր ուղղիչ դպրոց, սակայն ստիպված է եղել թողնել այն 13 տարեկանում կարդալու և գրելու անկարողության պատճառով[6]։

Նա գրում է, որ իր պոեզիան սկիզբ է առել Յամակայի ռիթմերից ու «Փողոցային քաղաքականությունից»։ Նրա առաջին ելույթը եկեղեցում էր, երբ նա 10 տարեկան էր, և 15 տարեկանում նրա բանաստեղծություններն արդեն հայտնի էին Հանդսվորթի Աֆրո-Կարիբյան և Ասիական համայնքներում[7]։ Պատանեկության տարիներին հաշվառված է եղել ոստիկանությունում և բանտային պատիժ է կրել գողության համար[6][8]։ Երբ նա ձանձրացավ սևամորթներին իրենց կյանքի մասին պատմելուց, նա 22 տարեկանում մեկնեց Լոնդոն լսարանը ավելի մեծացնելու նպատակով [4]։

ՀայացքներըԽմբագրել

2003 թվականի նոյեմբերին Զեֆանայան Guardian ին հայտնում է, որ հրաժարվել է Բրիտանական կայսրության շքանշանից, քանի որ այն նրան հիշեցնում էր «Մեր նախնիներին բռնաբարել են և դաժան վերաբերմունք ցուցաբերել»[9]։

Հանդիսանում է վեգան կազմակերպությունների հոգեբարձուն[10], Viva! (Բուսակերների միջազգային ձայնը կենդանիների համար)[11], Աջակցում է PETA- ին[12]։

Կենդանիների իրավունքների պաշտպանը, 2004 թվականին դարձել է կենդանիների ազատագրման ճակատ շարժման մասին Քեյթ Մաննի գրքի նախաբանի հեղինակը From Dusk 'til Dawn: An insider’s view of the growth of the Animal Liberation Movement։ 2007 թվականի օգոստոսին հայտարարեց որ «PETA»- ի հետ միասին մեկնարկում է կենդանիների ազատ արձակման հասարակական շարժման նախագիծը[13]։

Կողմ է արտահայտվել Բրիտանական հանրապետության ստեղծմանը և միապետության չեղարկմանը[14]։

Անձնական կյանքը և ձեռքբերումներըԽմբագրել

 
Բենյամին Զեֆանայան Cambridge Folk Festival փառատոնին, 2008 թվական

Նա երկար տարիներ ապրել է Արևելյան Լոնդոնում, բայց 2008 թվականից ի վեր նա իր նստավայրը դարձնում է երկու տեղ Պեկինում և Լինքոլնշիր քաղաքում գտնվող Սպալդինգի մոտակայքում գտնվող գյուղում[15]։ Իրեն անվանում է կրքոտ վեգան։ «Աստոն Բիլլա» ֆուտբոլային ակումբի երկրպագու։12 տարի ամուսնացած էր թատերական ադմինիստրատոր Ամինայի հետ, որը լքել էր նրան 2001 թվականին[16] ։

Հյուսիսային Լոնդոնի համալսարանի պատվավոր դոկտոր (1998), Բիրմինգհեմի Քաղաքային Համալսարան(1999), Ստաֆորդշիրի համալսարան (2002), Լոնդոնի Համալսարան Հարավային Ափին (2003), Էքսեթերի համալսարան և Ուեսթմինսթերի համալսարան(2006)։ 2008 թվականի հուլիսի 17- ին ստացել է պատվավոր դոկտորի կոչում Բիրմինգհեմի համալսարանում [17] ։ Ընդգրկվել է The Times-ի 50 մեծագույն հետպատերազմյան գրողների ցուցակում ՝ զբաղեցնելով 48-րդ հորիզոնականը[3]։

Ստացել է Քեմբրիջի ժողովրդական փառատոնի մրցանակ 2008 թվականի օգոստոսի 2-ին, որից հետո ինքն իրեն բնութագրել է որպես «Rasta Folkie»[18] ։ 11 տարեկանում դարձել է բուսակեր, իսկ 13-ում վեգան[11]։ Նելսոն Մանդելան նրան անվանել է իր սիրելի բանաստեղծը [19]։

ՀրապարակումներԽմբագրել

Pen Rhythm բանաստեղծությունների առաջին ժողովածուն 1980 թվականին լույս է տեսել Page One Books-ում։ Նրա ալբոմը Ռաստա է, որը նվիրված է Նելսոն Մանդելային և դարձել Է The Wailers-ի առաջին ձայնագրությունը Բոբ Մարլիի մահից հետո, նրանց բերեց միջազգային ճանաչում[19], և հայտնվեցին Հարավսլավիայի չարթերում[7]։

ԳրքերԽմբագրել

ՊոեզիաԽմբագրել

  • Pen Rhythm (1980)
  • The Dread Affair: Collected Poems (1985) Arena
  • City Psalms (1992) Bloodaxe Books
  • Inna Liverpool (1992) AK Press
  • Talking Turkeys (1995) Puffin Books
  • Propa Propaganda (1996) Bloodaxe Books
  • Funky Chickens (1997) Puffin
  • School’s Out: Poems Not for School (1997) AK Press
  • Funky Turkeys (Audiobook) (1999) AB
  • White Comedy (Unknown)
  • Wicked World! (2000) Puffin
  • Too Black, Too Strong (2001) Bloodaxe Books
  • The Little Book of Vegan Poems (2001) AK Press
  • Reggae Head (Audiobook) 57 Productions
  • Who’s Who

ՎեպերԽմբագրել

  • Face (1999) Bloomsbury (опубликована в различных редакциях для взрослых и детей)
  • Refugee Boy (2001) Bloomsbury
  • Gangsta Rap (2004) Bloomsbury
  • Teacher’s Dead (2007) Bloomsbury
  • Dartnell (2009) Bloombsbury

Մանկական գրքերԽմբագրել

  • We are Britain (2002) Frances Lincoln
  • Primary Rhyming Dictionary (2004) Chambers Harrap
  • J is for Jamaica (2006) Frances Lincoln

ՊիեսներԽմբագրել

  • Listen to Your Parents (вошла в Theatre Centre: Plays for Young People — Celebrating 50 Years of Theatre Centre (2003) Aurora Metro; Longman, 2007)
  • Face: The Play

ՍկավառակագրությունԽմբագրել

ԱլբոմներԽմբագրել

  • Rasta (1982) Upright (reissued 1989) Workers Playtime (UK Indie #22)[20]
  • Us An Dem (1990) Island
  • Back to Roots (1995) Acid Jazz
  • Belly of De Beast (1996) Ariwa
  • Naked (2005) One Little Indian
  • Naked & Mixed-Up (2006) One Little Indian (Benjamin Zephaniah Vs. Rodney-P)

ՍինգլներԽմբագրել

  • Dub Ranting EP (1982) Radical Wallpaper
  • Big Boys Don’t Make Girls Cry 12-inch single (1984) Upright
  • Crisis 12-inch single (1992) Workers Playtime
  • Empire (1995) Bomb the Bass with Zephaniah & Sinéad O'Connor

Հատուկ հյուրԽմբագրել

  • Heading for the Door Back to Base (2000) MPR Records

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 Babelio (ֆր.) — 2007.
  2. 2,0 2,1 https://www.thebritishacademy.ac.uk/news/record-number-of-women-elected-to-the-british-academy/
  3. 3,0 3,1 Benjamin Zephaniah, The 50 greatest postwar writers: 48 TimesOnline UK
  4. 4,0 4,1 4,2 «Biography» Archived 2008-04-12 at the Wayback Machine., BenjaminZephaniah.com
  5. «Benjamin Zephaniah», British Council
  6. 6,0 6,1 6,2 Kellaway, Kate (2001) «Dread poet’s society», The Guardian
  7. 7,0 7,1 Larkin, Colin (1998) The Virgin Encyclopedia of Reggae, Virgin Books, ISBN 0-7535-0242-9
  8. «ARTICLE: Interview with Raw Edge Magazine: Benjamin talks about how life in prison helped change his future as a poet. Archived 2009-05-20 at the Wayback Machine.», Raw Edge magazine, issue 5, Autumn/Winter 1997
  9. Zephaniah, Benjamin. «'Me? I thought, OBE me? Up yours, I thought'», The Guardian, 27 November 2003.
  10. «Patrons»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2010-07-23-ին։ Վերցված է 2020-11-08 
  11. 11,0 11,1 Benjamin Zephaniah Archived 2010-06-13 at the Wayback Machine. Viva!
  12. Benjamin Zephaniah Opens Liberation Exhibit Archived 2009-01-08 at the Wayback Machine. PETA
  13. Arkangel for Animal Liberation: Online News Magazine Archived 2008-04-17 at the Wayback Machine.
  14. Republic TV Archived 2009-08-03 at the Wayback Machine.
  15. Lynn Barber interviews Benjamin Zephaniah, The Observer, 18 January 2009
  16. Independent Arts and Books, 19 June 2009
  17. Collins, Tony (2008) «University honour for Doug Eliis Archived 2012-07-22 at Archive.is»,Birmingham Mail, 11 July 2008
  18. Live Review: Cambridge Folk Festival 2008 Archived 2010-11-23 at the Wayback Machine. Northern Sky
  19. 19,0 19,1 The Brighton Magazine
  20. Lazell, Barry (1997) Indie Hits 1980—1989, Cherry Red Books, ISBN 0-9517206-9-4

Արտաքին հղումներԽմբագրել