Բացել գլխավոր ցանկը

Աքքա (եբր.՝ עכו‎, արաբ․՝ عكا‎‎), Աքքո, Սեն-Ժան դ’Ակռ, հնադարյան քաղաք արևմտյան Գալիլեայում, որն ընկած է Հայֆա քաղաքից 23 կմ հյուսիս՝ Միջերկրական ծովի ափին։

Աքքա
עַכּוֹ
عكّا
Զինանշան
Coat of arms of Acre, Israel.svg

Aerial view of Acre 1.jpg
Կոորդինատներ: 32°55′34″ հս․ լ. 35°5′2″ ավ. ե. / 32.92611° հս․. լ. 35.08389° ավ. ե. / 32.92611; 35.08389
ԵրկիրԻսրայել Իսրայել
ՇրջանՀյուսիսային մարզ (Իսրայել)
ՔաղաքապետՇիմոն Լանկրի
Հիմնադրված էմ.թ.ա. XVI դար թ.
Այլ անվանումներԱկկո,
Պտղոմայիս,
Ակկա
Սեն-Ժան դ’Ակռ
Մակերես10, 3 կմ²
ԲԾՄ-0.9 — 29.4 մ
Պաշտոնական լեզուեբրայերեն
Բնակչություն46 300 մարդ (2012)
Ազգային կազմՀրեաներ (66, 4%), արաբներ (28, 1%), դրուզեր (0, 2%), այլք (5, 3%)
Կրոնական կազմհուդաներ, քրիստոնեաներ, մուսուլմաններ
ՏեղաբնականունԱքքացի
Հեռախոսային կոդ+972 4
Պաշտոնական կայքakko.muni.il (եբրայերեն)
##Աքքա (Իսրայել)
Red pog.png

ԲնակչությունԽմբագրել

Ըստ (2010)-ի մարդահամարի՝ քաղաքում բնակվում է 46 300 մարդ՝

ՊատմությունԽմբագրել

Քաղաքի ըստ հնէաբանների ունի 4000 տարվա պատմություն[1]: Աքքան իր երկարամյա պատմության ընթացքում շատ անգամներ է ձեռքից ձեռք փոխանցվել։ Քաղաքի առաջին հիշատակումները գալիս են Թութմոս III-ի արշավանքներից։ Հետո քաղաքին տիրել են խեթերը: Ք.ա. 725 թ Ասորեստանի արքա՝ Սալմանասար V-ը նվաճում է քաղաքը։ Պարսկական տերության ժամանակ քաղաքը ծառայել է որպես՝ ռազմա-ծովային կայան, ինչը լուրջ դեր է խաղացել Եգիպտոսի դեմ պատերազմելու ժամանակ։ Ստրաբոնը քաղաքը ներկայացնում է որպես՝ պարսից զորքերի հավաքատեղի եգիպտացիների դեմ պատերազմելու համար։ Ք.ա. 539 թ Բաբելոնյան գերությունից ազատված հրեաները չեն վերադառնալով չեն գրավում քաղաքը, վերջինս մնում է Տյուրոսի կազմում։ Հույն պատմիչները քաղաքը անվանում են Ակե՝ ինչը նշանակում է ապաքինում։ Ըստ հունական առասպելի Հերակլեսը այստեղ գտնում է բուժիչ խոտաբույսեր ինչով ել բուժում է իր վերքերը։ Ք. ա. 333 թվականին Ալեքսանդր Մակեդոնացին գրավում է քաղաքը և անվանափոխում՝ Պտղոմայիսի։ Նրա մահից հետո քաղաքը անցնում է Պտղոմեոսներին, իսկ հետո Սելևկյաններին: Ք. ա. 71 թվականին քաղաքը գրավում է Տիգրան Մեծը[2], որը հետագայում տեղափոխվում է մերձեփրատյան Սելևկիա բերդը և այնտեղ մահապատժի ենթարկվում[3]: Ք. ա. 52-54 թթ. Պոմպեոսը գրավում է քաղաքը։ Յարմուք գետի ճակատամարտում պարտվելուց և Երուսաղեմը կորցնելուց հետո։ Աքքան 638 թվականից անցավ Արաբական խալիֆայության կազմը և խալիֆայության կազմում մնաց մինչև 1104 թվականը, երբ Խաչակրաց առաջին արշավանքի ժամանակ Բալդուն I-ը գրավեց այն։ 1187 թ. Սալահ ալ-Դինը կարողացավ հետ գրավել քաղաքը սակայն 1189-1191 թթ. Աքքայի պաշարման ժամանակ խաչակիրները հետ գրավեցին քաղաքը և իրենց տիրապետության տակ պահեցին այն մինչև 1291 թվականը։ 1517 թվականին օսմանյան զորքերը Սելիմ I հրամանատարությամբ գրավում են քաղաքը։ 1799 թվականին քաղաքը պաշարում է Նապոլեոն Բոնապարտը, սակայն չի կարողանում գրավել։

1800-ականների կեսերին այստեղ աքսորված բահայիները թողել են այսպիսի վկայություն քաղաքի մասին. ՞՞ ... Աքքան Օսմանյան կայսրության ամենասարսափելի մարդասպանների, կողոպտիչների և քաղաքական հանցագործների վերջնական աքսորավայրն էր: Քաղաք-բանտը կազմված էր կեղտոտ փողոցներից և խոնավ ու բարձիթողի տներից: Այնտեղ չկային խմելու ջրի աղբյուրներ, իսկ օդի մասին ասում էին, որ այն այնքան գարշահոտ է, որ երբ քաղաքի վրայով որևէ թռչուն է փորձում թռչել, այն սատկում է, քաղաքը վխտում էր մակաբույծներով, խոնավ էր և նման էր մեղվի փեթակի՝ մռայլ, գարշահոտ և ծուռումուռ փողոցներով՞[4]:

1918 թվականին գեներալ Ալլենբիի ղեկավարած բրիտանական զորքերը կարողանում են գրավել քաղաքը, այսպիսով Բրիտանիան ստանում է Աքքան Պաղեստինյան մանդատով։ ՄԱԿ-ի Պաղեստինյան նախագծի համաձայն քաղաքը պետք է անցներ Պաղեստինին սակայն Արաբո-իսրայելական պատերազմների ժամանակ Իսրայելի զինուժը գրավում է քաղաքը։

Ներկա իրավիճակըԽմբագրել

Պատերազմից հետո քաղաքը սկսում է ծաղկել։ 1960-ականների կեսերին հին քաղաքի բնակչությունը տեղափոխվում է նոր քաղաք՝ հինը դարձնելով զբոսաշրջության կենտրոն։ Ներկայումս քաղաքը Արևմտյան Գալիլեայի վարչական կենտրոնն է և բահայի հավատի հետևորդների ուխտավայրը[5]:

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. Andrew Petersen (փետրվարի 6, 2002)։ A Gazetteer of Buildings in Muslim Palestine: Volume I (British Academy Monographs in Archaeology) (Pt.1) (Hardcover)։ British Academy։ էջ 68 
  2. Հովսեփ Փլավիոս. Հրեաների պատմությունը, գիրք 13, §16, 4
  3. Ստրաբոն. Աշխարհագրություն, 16.2.3, [1].
  4. «Акка»։ bahaiarc.org։ Վերցված է 2019-08-01 
  5. (հայերեն) piligrimage arm, https://www.youtube.com/watch?v=D3A75r_Q3gk, վերցված է 2019-08-01 

ԳրականությունԽմբագրել