Բացել գլխավոր ցանկը

Օրադյա (ռում.՝ Oradea, հունգ.՝ Nagyvárad, գերմ.՝ Großwardein), քաղաք Կրիշանայում (Ռումինիա)։ Համաձայն 2002 թվականի մարդահամարի, բնակչությունը կազմում է մոտ 206,000 մարդ (տասնմեկերորդ տեղը երկրում):

Քաղաք
Օրադյա
ռում.՝ Oradea
Դրոշ Զինանշան
ROU BH Oradea Flag.gif ROU BH Oradea CoA2.png

Piata Unirii Oradea.jpg
Կոորդինատներ: 47°04′20″ հս․ լ. 21°55′16″ ավ. ե. / 47.07222° հս․. լ. 21.92111° ավ. ե. / 47.07222; 21.92111
ԵրկիրՌումինիա Ռումինիա
ԺուդեցԲիհոր
ՊրիմարIlie Bolojan
Հիմնադրված է1113 թ.
Այլ անվանումներՕրադյա-Մարե
Մակերես111,2 կմ²
ԲԾՄ142 մ
Բնակչություն205077[1] մարդ (2007)
Խտություն1844 մարդ/կմ²
Ժամային գոտիUTC+2
Հեռախոսային կոդ0259 և 0359
Փոստային ինդեքսներ410001–410609
Ավտոմոբիլային կոդBH
Պաշտոնական կայքoradea.ro
##Օրադյա (Ռումինիա)
Red pog.png

Բովանդակություն

ԱշխարհագրությունԽմբագրել

Կրիշանա շրջանի կենտրոնը, Բիհորի շրջանի վարչական կենտրոնը: Քաղաքը գտնվում է Հունգարիայի սահմանի մոտ, Միջինդանուբյան դաշտավայրում, Կրիշլ-Ռեփիդ գետի հովտում (ռում. Crişul Repede, հունգ. Sebes-Körös — Шебеш-Кёрёш

ԿլիմաԽմբագրել

  Ջերմաստիճանի և տեղումների տարեկան միջին ցուցանիշները Օրադյաում
Ամիս հունվ փետ մարտ ապր մայ հուն հուլ օգոս սեպ հոկ նոյ դեկ
միջին առավելագույնը (°C) -5,2 -2,7 10,3 1,0 5,5 10,1 12,9 14,2 13,9 10,8 5,9 1,9
միջին ջերմաստիճանը (°C) 1,4 4,7 10,7 16,9 22,1 24,9 27,1 26,8 23,0 17,1 9,3 3,4
բացարձակ նվազագույնը (°C) 39,5 30,3 36,5 44,9 63,4 90,5 69,1 55,2 39,9 37,9 46,6 49,4

ՊատմությունԽմբագրել

Առաջին անգամ Օրադիան հիշատակվել է լատիներեն Վարադինում անվանումով (լատ. Varadinum))՝ 1113 թվականին: Օրադիի ամրոցը, որի ավերակները գոյատևել են մինչ օրս, 1241 թվականին առաջին անգամ հիշատակվել է մոնղոլ-թաթարների պաշտպանության նախապատրաստման կապակցությամբ: Սակայն XVI դարում բնակավայրը վերածվեց քաղաքի:

1700-ական թվականներին Վիենային ճարտարագետ Ֆրանց Անտոն Հիլբրանդտը նախագծեց քաղաքի շենքերը բարոկկո ոճով: 1752 թվականից քաղաքում կառուցվել են բազմաթիվ շենքեր, այդ թվում՝ Հռոմի կաթոլիկ տաճարը, Եպիսկոպոսի պալատը, Քրիսի (Muzeul Ţurii Crişurilor) թանգարանը:

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտին քաղաքը ազատագրվել է՝ 1944 թվականի հոկտեմբերի 12-ին, Դեբրեքենում գործող 2-րդ զինված ուժերի զորքերի կողմից:

ՏնտեսությունԽմբագրել

Օրադյանը վաղուց եղել է Ռումինիայի ամենաբարգավաճ քաղաքներից մեկը, հիմնականում հունգարական սահմանի մոտ գտնվելու պատճառով, քաղաքը դարձել է Արևմտյան Եվրոպայի դարպասը:

Գործազրկության մակարդակը քաղաքում կազմում է մոտ 6%, ինչը մի փոքր ավելի ցածր է քան Ռումինիայի ցուցանիշը, բայց ավելի բարձր է քան Բիհոր թաղամասի ցուցանիշը(2%): Օրադյան ներկայումս Բիհորի նահանգում արտադրում է արդյունաբերական արտադրանքի մոտ 63%-ը, որը կազմում է շրջանի բնակչության մոտ 34,5%-ը: Հիմնական արդյունաբերության ճյուղերն են կահույքի, տեքստիլ, կոշկեղենի և սննդի արդյունաբերությունները:

ՏրանսպորտԽմբագրել

Քաղաքում կա երեք տրամվայի և մի քանի ավտոբուսային երթուղիներ: Երեք երկաթուղային կայարան:

Էթնիկ կազմԽմբագրել

  • 1910: 69 000 (ռումինացիներ՝ 5,6 %, հունգարացիներ՝: 91,1 %)
  • 1920: 72 000 (ռումինացիներ՝ 5%, հունգարացիներ՝ 92%)
  • 1930: 90 000 (ռումինացիներ՝ 25%, հունգարացիներ՝ 67%)
  • 1966: 122 634 (ռումինացիներ՝ 46%, հունգարացիներ՝ 52%)
  • 1977: 170 531 (ռումինացիներ՝ 53%, հունգարացիներ՝ 45%)
  • 1992: 222 741 (ռումինացիներ՝ 64%, հունգարացիներ՝ 34%)

ՃարտարապետությունԽմբագրել

Քաղաքի հնագույն թաղամասերը հիմնականում կառուցվել են ավստրո-հունգարական կայսրության դարաշրջանում` բարոկկո ոճով: Քաղաքի ծայրամասերի շենքերը կառուցվել են կոմունիզմի ժամանակներին:

2002 թվականին վերականգնվել են բազմաթիվ պատմական շենքեր:

Քույր քաղաքներԽմբագրել

ՊատկերասրահԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. Национальный институт статистики, [1]
  2. Офіційний сайт міста Івано-Франківська

Արտաքին հղումներԽմբագրել