Օլիվեր Վոլֆ Սաքս

ամերիկացի նյարդաբույժ

Օլիվեր Վոլֆ Սաքս (անգլ.՝ Oliver Wolf Sacks, հուլիսի 9, 1933(1933-07-09)[1][2][3][…], Ուիլեսդեն, Բրենտ, Մեծ Լոնդոն, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն - օգոստոսի 30, 2015(2015-08-30)[4][1][2][…], ԳրինվիչՎիլիջ, Նյու Յորք շրջան, Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ[4])՝ ամերիկացի նյարդաբույժ, նյարդահոգեբան՝ բրիտանական ծագումով, գրող և բժշկությունը ժողովրդականացնող, մի շարք հայտնի գրքերի հեղինակ, որոնք նկարագրում են նրա խնամառուների պատմությունները (այդպիսով նա շարունակում է 19-րդ դարի «կլինիկական պատմությունները»)[5][6]:

Օլիվեր Սաքս
Oliver Wolf Sacks
Դիմանկար
Ծնվել էհուլիսի 9, 1933(1933-07-09)[1][2][3][…]
ԾննդավայրՈւիլեսդեն, Բրենտ, Մեծ Լոնդոն, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն
Մահացել էօգոստոսի 30, 2015(2015-08-30)[4][1][2][…] (82 տարեկան)
Մահվան վայրԳրինվիչՎիլիջ, Նյու Յորք շրջան, Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ[4]
ՔաղաքացիությունFlag of the United Kingdom.svg Միացյալ Թագավորություն
Կրոնաթեիզմ
ԿրթությունԹագավորական քոլեջ (1958), Սուրբ Պողոսի դպրոց և Hall School?
ԵրկերThe Man Who Mistook His Wife for a Hat? և Awakenings?
Մասնագիտությունգրող, քիմիկոս, բժիշկ-գրող, նյարդաբան, գիտության մասսայականացնող, սցենարիստ և համալսարանի դասախոս
ԱշխատավայրԿոլումբիայի համալսարան, Նյու Յորքի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետ, Ալբերտ Այնշտայնի անվան բժշկական քոլեջ, Ուորիքի համալսարան և Եշիվա համալսարան
Պարգևներ և
մրցանակներ
Գուգենհայմի կրթաթոշակ Բրիտանական կայսրության շքանշանի կոմանդոր Ջորջ Պոլկի մրցանակ Լյուս Թոմասի մրցանակ Հոթորնդեն մարցանակ Օսկար Պֆիստերի մրցանակ Emperor Has No Clothes Award? և honorary doctorate from the Pontifical Catholic University of Peru?
ԱնդամությունԱրվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիա և Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա
Կայքoliversacks.com
Oliver Sacks Վիքիպահեստում

ԿենսագրությունԽմբագրել

Ծնվել է հրեական ընտանիքում, չորս երեխաներց փոքրն է[7][8]: Նրա ծնողները՝ Սեմուել Սաքսը (1895-1990 թվականներ) և Մյուրիել Լանդաուն (1895-1972 թվականներ) բժիշկներ էին, նրա խորթ եղբայրները՝ Աբբա Էվենը՝ Իսրայելի արտաքին գործերի նախարարն է, Ջոնաթան Լինը՝ դերասան և ռեժիսոր, Ռոբերտ Աումաննը՝ մաթեմատիկոս[9]:

1958 թվականին Օքսֆորդում ստացել է բժշկակական գիտությունների դոկտորի աստիճան, որից հետո տեղափոխվել է Կանադա, իսկ 1960 թվականին ԱՄՆ: 1965 թվականից ապրել է Նյու Յորքում: Նյարդաբանության դոկտոր՝ Ալբերտ Անշտեյնի անվան բժշկական քոլեջում, նյարդաբանության ադյունկտ-պրոֆեսոր Նյու Յորքի համալսարանի բժշկական դպրոցում[10]:

Բժշկական պրակտիկան անցկացրել է Նյու Յորքում: Տառապում էր պրոզոպագնոզիայով: Նույնիսկ այն ժամանակ, երբ նրա մոտ ախտորոշվեց ռետինոբլաստոմա և կուրացավ նրա մեկ աչքը, Սաքսը շարունակեց ինչպես գրական գործունեությունը, այնպես էլ բժշկական պրակտիկան:

Սաքսի պատմությունները հարւստ չեն կլինիկական մանրամասնություններով: Նա կենտրոնանում է հիվանդների ապրումների վրա, փորձելով ընթերցողին հասանելի դարձնել նրանց վնասվածքային փորձը, նրանց մոտ առաջացնելով ապրումակցում: Սաքսը հաճախ նշում էր, որ որոշ հիվանդներ, ովքեր «աննորմալ» էին մի տիրույթում, հաճախ կարողանում էին իրենց գտնել մեկ այլ տիրույթում, չնայած նրանց պաթոլոգիան մնում էր անբուժելի

Սաքսի գրքերը բազմիցս վերահրատարակվել են, ամեն անգամ ենթարկվելով մշակման: Թարգմանվել են աշխարհի ավելի քան 20 լեզուներով:

2006 թվականի մարտին ամերիկյան 263 բժիշկներից մեկն էր, ով ստորագրեց Գուանտանամոյի բանտարկյալների հանդեպ խոշտանգումների դեմ բողոքի նամակը:

Խորհրդային նյարդահոգեբան Ալեքսանդր Լուրիայի հետ լինելով նամակագրական կապի մեջ, հաճախ անդրադառնում էր նրա աշխատանքներին:

ԳրքերԽմբագրել

  • Migraine (1970 թվական)
  • Awakenings (1973 թվական, էկրանավորվել է 1990 թվականին)
  • A Leg to Stand On (1984) (այս գրքում Սաքսը նկարագրում է դժբախտ պատահարի արդյունքում ոտքի նկատմամբ հսկողության կորստի իր սեփական փորձը)
  • The Man Who Mistook His Wife for a Hat (1985 թվական)
  • Seeing Voices: A Journey Into The Land of the Deaf. — Berkeley: University of California Press, 1989. — ISBN 0-520-06083-0.
  • An Anthropologist on Mars (1995 թվական)
  • The Island of the Colorblind (1997 թվական)
  • Uncle Tungsten: Memories of a Chemical Boyhood (2001 թվական)
  • Oaxaca Journal (2002 թվական)
  • Musicophilia: Tales of Music and the Brain (2007 թվական)
  • Hallucinations (2012 թվական)
  • On the Move: A Life (2015 թվական)
  • Gratitude (2015 թվական)

ԾանոթագրություններԽմբագրել

Արտաքին հղումներԽմբագրել