Վուքսի ((Չինարեն)), քաղաք Չինաստանի արևելյան մասում՝ Ցզյանսու նահանգի հարավում, Շանհայից մոտավորապես 135 կիլոմետր դեպի հյուսիս-արևմուտք, Չանչժոու և Սուչժոու քաղաքների միջակայքում[1]: Գտնվում է Տայհու լճի մերձակայքում, Մեծ ջրանցքի վրա նավահանգիստ ունի: Քաղաքն ունի նաև օդանավակայան[2]: Մշակութային, կրթական, արդյունաբերական կենտրոն է. գործում են տեքստիլ, մեքենաշինական, կարի, սննդի, բարձր տեխնոլոգիական արտադրանքի, ինչպես նաև կավե արձանիկների թողարկման ձեռնարկություններ, առողջարաններ, հագստյան հանգրվաններ: Բազմաթիվ զբոսաշրջիկներ են այցելում Վուքսի՝ տեսնելու Մեծ Բուդդայի արձանը, որն աշխարհի ամենաբարձր հուշարձաններից մեկն է համարվում:

Բնակավայր
Վուքսի
չին.՝ 无锡市
Xihui park - panoramio.jpg
ԵրկիրՉինաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն Չինաստան
Ներքին բաժանումLiangxi District?, Xishan District?, Huishan District?, Binhu District?, Jiangyin?, Yixing? և Xinwu District?
Մակերես4787,61 կմ²
Բնակչություն4 580 000 մարդ
Ժամային գոտիUTC+8
Հեռախոսային կոդ+86 510
Փոստային ինդեքսներ214000
Ավտոմոբիլային կոդ苏B
Պաշտոնական կայքwuxi.gov.cn
##Վուքսի (Չինաստան)
Red pog.png

Վուքսի համայնքի բնակչության թվաքանակը 1999 թվականին եղել է 4 334 222[3], բուն քաղաքինը 2010 թվականին՝ 1 243 036[4]: Տարիների ընթացքում այդ ցուցանիշներն զգալիորեն աճել են, և 2017 թվականին համայնքի բնակիչների թիվը հասել է 6,553,000-ի, բուն քաղաքինը՝ 3.542.319-ի:

ՍտուգաբանությունԽմբագրել

Չինարենից բառացի թարգմանած՝ Վուքսի նշանակում է առանց արճիճի, անարճիճ: Ուսումնասիրողների կարծիքով՝ բնակավայրի անվանումը սկզբնապես եղել է Յուքսի (有錫), այսինքն՝ Արճիճ ունեցող ((Չինարեն)), և, իսկապես, մերձակայքում եղել են արճճի հանքեր, բայց Հան արքայատոհմի իշխանության ժամանակաշրջանում արճճի պաշարներն սպառվել են, և բնակավայրի անվանումը դարձել է Վուքսի՝ Անարճիճ[5]: Ըստ մեկ այլ վարկածի՝ քաղաքի անվանումն առաջացել է Wuxu-ից (吳 墟), որը նշանակում է Վու քաղաքի ավերակներ: Որոշ ուսումնասիրողներ հնարավոր են համարում նաև տեղանվան ծագումը Baiyue բառից, որը նշանակում է թռչուն աստված[6][7][8] կամ լավ թռչուն[9][10][11][12][13][14]: Ժամանակակից չին գիտնականներից շատերը հավանություն են տալիս այն տեսակետին, որ Վուքսի տեղանունը ծագում է հին յու կամ կարա-դայ լեզուներից[15][16][17]:

ՊատմությունԽմբագրել

Քաղաքի ներկայիս տարածքում ու շրջակայքում բնակավայր է եղել դեռևս Շան արքայատոհմի օրոք (մեր թվականությունից առաջ 1600 – 1046 թթ.)[18]: Պատմական փաստաթղթերը վկայում են, որ արդեն մ. թ. ա. 202 թվականին՝ Հան արքայատոհմի օրոք, այն անվանվել է Վուքսի: Վարչական տեսակետից Վուքսին եղել է Բիլինգի (հետագայում՝ Չանչժոու) շրջաններից մեկը և միայն Յուան արքայատոհմի օրոք (1206–1368) է դարձել առանձին վարչական միավոր[19]: Վուքսին և Չանչժոուն համարվում են Չինաստանի արդի արդյունաբերացման (ինդուստրիալիզացիայի) օրրանը[20]:

Տեսարժան վայրերԽմբագրել

Վուքսին զբոսաշրջության կենտրոն է, որի տեսարժան վայրերից են՝

  • Մեծ Բուդդայի արձանը
  • երկնաքերները՝ 72-հարկանի Moi City-ն և 74-հարկանի Longxi միջազգային հյուրանոցը
  • ջրային մարզաձևերի պալատը
  • «Յուանտոուչժոու» («Կրիայի գլուխ») հին զբոսայգին
  • Ցզինյուանի, Մեույանի, Լիյուանի զբոսայգիները
  • մշակութային-ազգագրական զբոսայգին
  • քաղաքային թանգարանը
  • Չինական մեծ ջրանցքը
  • Տայհու լիճն ու շրջական
  • Տան արքայատոհմի ժամանակների բուդդայական տաճարը

ՊատկերասրահԽմբագրել

Քույր քաղաքներԽմբագրել

ԿլիմաԽմբագրել

Վուքսի (1981–2010 normals)ի կլիմայական տվյալները
Ամիս հունվ փետ մարտ ապր մայ հուն հուլ օգոս սեպ հոկ նոյ դեկ Տարի
Միջին բարձր °C (°F) 7.5
(45.5)
9.5
(49.1)
13.8
(56.8)
20.0
(68)
25.7
(78.3)
28.7
(83.7)
32.4
(90.3)
31.8
(89.2)
27.7
(81.9)
22.7
(72.9)
16.7
(62.1)
10.4
(50.7)
20.58
(69.04)
Միջին օրական °C (°F) 3.5
(38.3)
5.4
(41.7)
9.4
(48.9)
15.2
(59.4)
20.7
(69.3)
24.5
(76.1)
28.5
(83.3)
27.8
(82)
23.6
(74.5)
18.2
(64.8)
12.1
(53.8)
5.9
(42.6)
16.23
(61.22)
Միջին ցածր °C (°F) 0.4
(32.7)
2.1
(35.8)
5.8
(42.4)
11.1
(52)
16.6
(61.9)
21.1
(70)
25.3
(77.5)
24.8
(76.6)
20.5
(68.9)
14.6
(58.3)
8.3
(46.9)
2.4
(36.3)
12.75
(54.94)
Տեղումներ մմ (դյույմ) 58.8
(2.315)
57.3
(2.256)
92.0
(3.622)
79.9
(3.146)
96.1
(3.783)
182.9
(7.201)
172.1
(6.776)
143.5
(5.65)
91.5
(3.602)
57.4
(2.26)
56.7
(2.232)
33.8
(1.331)
1122
(44,173)
% խոնավություն 75 75 75 74 74 79 79 81 80 77 75 72 76.3
աղբյուր: China Meteorological Administration[21]

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. | url =https://www.google.com/maps/dir/Shanghai,+China/Wuxi,+Jiangsu,+China/@31.372936,120.6119981,120078m/data=!3m2!1e3!4b1!4m13!4m12!1m5!1m1!1s0x35b27040b1f53c33:0x295129423c364a1!2m2!1d121.473701!2d31.230416!1m5!1m1!1s0x35b38e5843e0a6a5:0xd536ed17c4fd3526!2m2!1d120.31191!2d31.491169?hl=en | accessdate =2 September 2019}}
  2. |id = 3998614|tytuł=Wuxi|data dostępu=2010-12-23}}
  3. http://www.statoids.com/ycn.html 
  4. http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gpro&lng=en&des=wg&geo=-986&srt=npan&col=abcdefghinoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=437718030 
  5. |tytuł=Journey into China|miejsce=Washington|rok=1982|wydawca=National Geographic Society|isbn=978-0870444371|strony=228}}
  6. “无锡”地名的由来
  7. «而今现在(2006-05-01 00:00:00 ~ 2006-06-01 00:00:00档案)»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2011-07-07-ին։ Վերցված է 2020-07-07 
  8. «无锡市»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2011-07-07-ին։ Վերցված է 2020-07-07 
  9. «(In Chinese) Origin of the name "Wuxi" (“无锡”地名的由来)»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-05-31-ին։ Վերցված է 2020-07-07 
  10. 而今现在(2006-05-01 00:00:00 ~ 2006-06-01 00:00:00档案)
  11. «无锡市»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2011-07-07-ին։ Վերցված է 2020-07-07 
  12. «无锡»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2011-09-28-ին։ Վերցված է 2020-07-07 
  13. 考“无锡”地名的由来
  14. 无锡地名典故Կաղապար:Død lenke
  15. Zhou, You Zhenhe, Rujia (1986)։ 方言与中国文化։ Shanghai People's Publishing House։ էջեր 153–4։ ISBN 9787208009653 
  16. 中国历史大辞典·历史地理卷 [The Great Encyclopaedia of Chinese History, Volume on Historical Geography] (չինարեն)։ Shanghai Lexicographical Publishing House։ 1996։ էջ 105։ ISBN 7-5326-0299-0 
  17. Zhengzhang Shangfang (2012)։ 郑张尚芳语言学论文集 [Zhengzhang Shangfang's Symposium on Linguistics]։ Zhonghua Book Company։ ISBN 9787101061055 
  18. «History of Wuxi»։ Government of Wuxi։ Վերցված է 2 September 2019 
  19. «Wuxi»։ Encyclopedia Britannica։ Արխիվացված է օրիգինալից 2 September 2019-ին։ Վերցված է 2 September 2019 
  20. Shi, Henry X (2014)։ Entrepreneurship in Family Business: Cases from China։ Springer։ էջեր 65–6։ ISBN 9783319043043 
  21. 中国气象数据网 - WeatherBk Data (zh-cn)։ China Meteorological Administration։ Վերցված է 2020-04-12 

Արտաքին հղումներԽմբագրել