Բացել գլխավոր ցանկը

Կոնեկտիկուտ (անգլերեն՝ Լսել Connecticut), նահանգ ԱՄՆ-ի հյուսիսարևելյան մասում։ Մայրաքաղաքը Հարթֆորդն է, ամենամեծ քաղաքը Բրիջեփորթն է: Բնակչությունը 3. 590 886 մարդ (29-րդ տեղում բնակչության թվով Միացիալ Նահանգներում 2015 թվականի տվյալներով): Եթե հաշվի չառնենք Կոլումբիայի շրջանը, այն մեկ շնչին հասնող ՀՆԱ-ի ցուցանիշով առաջին տեղում է Միացյալ Նահանգներում (54397 ԱՄՆ դոլար): Նահանգի անունը գալիս է ալգոներեն լեզվից, որը նշանակում է «երկար գետի վրա գտնվող մակընթացություն»: Պաշտոնական մականունը 1959 թվականին եղել է՝ Constitution State (նահանգի սահմանադրություն): Նախկին պաշտոնական անվանումն էր` Nutmeg State:

Picto infobox map.png
Կոնեկտիկուտ
անգլ.՝ Connecticut
flag of Connecticut Զինանշան
Flag of Connecticut.svg
Seal of Connecticut.svg
Connecticut in United States.svg
Երկիր Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ
Մաան է contiguous United States
Կարգավիճակ ԱՄՆ-ի նահանգ
Մտնում է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Վարչկենտրոն Հարթֆորդ
Ամենաբարձր կետ Mount Frissell
ԲԾՄ 152 մետր
Օրենսդրական մարմին Connecticut General Assembly
Դատական մարմին Connecticut Supreme Court
Միության մուտք հունվարի 9, 1788 (5-րդ)
Պաշտոնական լեզուներ չկա
Բնակչություն
3 590 886 մարդ (2015)[1] (29 տեղ)
Տարածք 14 357 կմ² կմ² (48 տեղ)
Connecticut in United States (zoom).svg
Հիմնադրված է հունվարի 9, 1788 թ.
Սահմանակցում է Մասաչուսեթս, Ռոդ Այլենդ և Նյու Յորք
Ժամային գոտի հյուսիսամերիկյան ժամային գոտի և America/New_York
Հապավում Ct.[2], Conn.[2] և CT[2]
Փոխարինեց Connecticut Colony
ISO 3166-2 կոդ US-CT
Անվանված է Connecticut River
Մականուն The Constitution State
Միության մուտք հունվարի 9, 1788 (5-րդ)
Կոորդինատներ: 41°36′ հս․ լ. 72°42′ ամ. ե. / 41.600° հս․. լ. 72.700° ավ. ե. / 41.600; 72.700
ct.gov

Նահանգի առաջին բնակիչները հոլանդացիներն էին, որոնց հիմնադրած բնակավայրը ապագայում կոչվեց Հարթֆորդ: Մինչև 1667 թվականի կեսը այն մտնում էր Նոր Նիդեռլանդների կազմի մեջ, այնուհետև տեղափոխվել է Բրիտանական կայսրության կազմի մեջ: Կոննեկտիկուտ գաղութը հիմնվել է 1636 թվականին անգլիացի Թոմաս Հուքերի կողմից: Կոնեկտիկուտն այն 13 նահանգներից էր, որոնք առաջինը հռչակեցին իրենց անկախությունը Անգլիայից:

Նահանգը գտնվում է եղանակային բարեխառն գոտում, և ունի երկար ծովափնյա գիծ, ինչի շնորհիվ նավարկությունը նահանգի սովորույթներից է:

Կոնեկտիկուտի մարդկային զարգացման ինդեքսն ԱՄՆ նահանգների շարքում ամենաբարձրն է:

Փոստային հապավում՝ CT:

Բովանդակություն

ԱշխարհագրությունԽմբագրել

Նահանգի տարածքը հարավային կողմից շրջապատված է Լոնգ-Այլենդ նեղուցով, արևմտյան կողմից այն սահմանակից է Նյու Յորք նահանգին, հյուսիսից Մասաչուսեթս նահանգին, իսկ արևելքից սահմանակից է Ռոդ Այլենդ նահանգին: Խոշոր քաղաքներն են Բրիջփորդը, Հարթֆորդը, Նյու Հեյվենը, Սթամֆորդը, Նորվոլքը, Դանբերին և Նոր Բրիտանիան: Տարածքը բաժանված է ութ շրջանների, հիմնականում (բայց ոչ միշտ) համընկնում է Կոնեկտիկուտի ութ վարչական բաժանումների հետ: Ընդհանուր առմամբ նահանգն ունի 169 քաղաք ու բնակեցված կետ:

Ամենաբարձր կետը Ֆրիսսելլ լեռն է, որը գտնվում է նահանգի հյուսիսարևելյան սահմանին (748 մ ծովի մակարդակից): Կոնեկտիկուտ գետը անցնում է պետության կենտրոնական մասով՝ հյուսիսից հարավ և թափվում Լոնգ-Այլնդ նեղուցը:

Նահանգի տարածքը հիմնականում ծածկված է անտառներով: Իսկ դեպի ավելի հարավ, ամբողջը ջրատարածքներ են և ավազոտ լողափեր: Արևմտյան մասը լեռնային է (Բերքշիր Հիլս և Թաքոնիք Ռրջ լեռները):

Չնայած փոքր չափերին պետությունը ունի իր հակյադրությունները: Գյուղերը գտնվում է նահանգի հյուսիսում, իսկ արդյունաբերական քաղաքները հարավում: Գրեթե բոլոր խոշոր քաղաքներում կան «կանաչ գոտիներ», որոնք սովորաբար գտնվում զբոսաշրջիկների համար հետաքրքրություն ներկայացնող, նախորդ դարից պահպանված շինությունների մոտ: Կոնեկտիկուտի քաղաքները հիմնականում կենտրոնացված են նահանգի հարավ-արևմուտքում: Կոնեկտիկուտի հյուսիսարևելյան մասում տարածքը անտառապատ է և գյուղատնտեսական:

Նահանգի հիմնական պաշտոնական մականունը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ 1639 թվականին բրիտանական Կոնեկտիկուտ գաղութ ընդունել է աշխարհում առաջին սահմանադրությունը՝ Կոնեկտիկուտի հիմնական օրենքները (Fundamental Orders of Connecticut):

ԲնակչությունԽմբագրել

  • Բնակչության բաշխումն ըստ ռասայական հատկանիշների.
  • Սպիտակամորթներ — 77,6 % [3]
  • Իտալական ծագում ունեցող— 19,3 %
  • Իռլանադական ծագում ունեցող — 17,9 %
  • Անգլիական ծագում ունեցող — 10,7 %
  • Գերմանական ծագում ունեցող — 10,4 %
  • Ֆրանսիական և ֆրանսիականադական ծագում ունեցող— 9,6 %
  • Լեհական ծագում ունեցող— 8,6 %
  • Աֆրոամերիկացիներ — 10,1 %
  • Հնդկացիներ — 0,3 %
  • Ասիացիներ — 3,8 %

ՏնտեսությունԽմբագրել

Ընդհանուր համախառն ներքին արտադրանքը 2010 թվականի տվյալներով կազմել է 237 մլրդ դոլար[4]: 2007 թվականի տվյալներով մեկ շնչին հասնող եկամուտը կազմում է 64.833 դոլար, այս ցուցանիշով նահանգը չորրորդ տեղում է Կոլումբիայի շրջանից, Դելավեր և Ալյասկա նահանգներից հետո: Սակայն նահանգների եկամուտների մեջ կա մի մեծ տարբերություն: Օրինակ, Նյու-Քեյնա քաղաքը Միացյալ Նահանգներում առաջին տեղում է մեկ շնչին հասնող եկամտի չափով: Հարթֆորդը և ևս տասը քաղաք մեկ շնչին հասնող եկամտի ցուցանիշով ամենացածրն են Միացյալ Նահանգներում: 2012 թվականի տվյալներով գործազրկության մակարդակը կազմել է 8,2%[5]: Նյու-Քեյնան համարվում են է Կոնեկտիկուտի ամենահարուստ քաղաքը, որտեղ մեկ շնչին բաժին ընկնող եկամուտը 85.459 դոլար է: Դրիել, Գրինվիչ, Վեսթոն, Վիլիթոն և Վեսթփորթ քաղաքներում մեկ շնչին հասնող եկամուտը կազմում է 65.000 դոլար: Հարթֆորդի քաղաքապետարանը ամենաաղքատն է Կոնեկտիկուտում: Նահանգում կան նաև մի քանի այլ փոքր քաղաքներ, որոնք ունեն ցածր եկամուտի ցուցանիշ, որոնք հիմնականում գտնվում են արևելյան մասում:

ԿրթությունԽմբագրել

K-12Խմբագրել

Կոնեկտիկուտի կրթական պետական խորհուրդը ղեկավարում է հանրային դպրոցի համակարգը: Կրթության խորհրդի անդամները նշանակվում են նահանգապետի կողմից: Յուրաքանչյուր դպրոցի վիճակագրություն հասանելի է հանրությանը` տվյալների բազայի համակարգի միջոցով, որը կոչվում է «CEDAR»[6]:

Մասնավոր դպրոցներԽմբագրել

  • Greenwich Country Day School
  • Fairfield Country Day School
  • Notre Dame Catholic High School
  • Hopkins School
  • Choate Rosemary Hall
  • Miss Porter's School
  • Northwest Catholic High School

Քոլեջներ և ՀամալսարաններԽմբագրել

Կոնեկտիկուտում առաջին գրանցված դպրոցը Litchfield Law School-ն է, որը սկսել է գործել 1773 թվականից մինչև 1833 թվականը: Հարդֆորդի հանրային ավագ դպրոցը (1638) երրորդ ամենահին ավագ դպրոցն է կոլեգիալ դպրոցից (Collegiate School) (1628) ու Մանհեթենի և Բոստոնի Լատինական դպրոցից (1635) հետո:

Մասնավոր քոլեջներԽմբագրել

  • Յելի համալսարան (1701)
  • Թրինիթի քոլեջ (1823)
  • Ուեսլեյան համալսարան (1831)
  • Հարդֆորդի համալսարան (1877)
  • Բոստոնի համալսարան (1890)
  • Կոնեկտիկուտի քոլեջ (1911)
  • Նյու-Հավանաի համալսարան (1920)
  • Ալբերտ Վիլկովի քոլեջ (1925)
  • Բրիջեփորդի համալսարանը (1927)
  • Ֆերֆիլդի համալսարան (1942)

ՀանրայինԽմբագրել

  • Կոնեկտիկուտի կենտրոնական համալսարան (1849)
  • Կոնեկտիկուտի համալսարան (1881)
  • Արևելյան Կոնեկտիկուտի համալսարան (1889)
  • Հարավային Կոնեկտիկուտի համալսարան (1893)
  • Արևմտյան Կոնեկտիկուտի համալսարան (1903)

Տեսարժան վայրերԽմբագրել

  • Քրիստոսի առաջին եկեղեցին
  • Աբինգթոն գյուղում են գտնվում նահանգի հնագույն եկեղեցիները (1751), և հանրային գրադարանը (1793):

ՊատկերասրահԽմբագրել

Արտաքին հղումներԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել