Պլինիոս Ավագ, իսկական անունը՝ Գայոս Պլինիոս Սեկունդոս (լատ.՝ Gaius Plinius Secundus, ոչ վաղ քան 23 և ոչ ուշ քան 24, Կոմո, Միլանի դքսություն[1][2][3][…] - 79[4][1][3][…], Ստաբիի[3][2][5][…]), հռոմեացի գրող-գիտակ, բնագետ, փիլիսոփա, զորավար։ Վեսպասիանոս կայսեր ընկերը, Պլինիոս Կրտսերի հորեղբայրը և հոգեհայրը։

Պլինիոս Ավագ
լատ.՝ Caius Plinius Secundus
Դիմանկար
Ծնվել էոչ վաղ քան 23 և ոչ ուշ քան 24
ԾննդավայրԿոմո, Միլանի դքսություն[1][2][3][…]
Մահացել է79[4][1][3][…]
Մահվան վայրՍտաբիի[3][2][5][…]
ՔաղաքացիությունՀին Հռոմ
Ազգությունհին հռոմեացիներ
Մայրենի լեզուլատիներեն
ԵրկերPliny, Natural History?
Մասնագիտությունգրող, պատմաբան, բնագետ, ռազմական գործիչ, բանաստեղծ և փիլիսոփա
Զբաղեցրած պաշտոններProcurator? և praefectus classis?
Plinius Maior Վիքիպահեստում

Ծառայել է Հռոմի հռենոսյան հեծելազորում (45-57), Ներոն կայսեր օրոք (57-68) հեռացել հասարակական քաղաքական կյանքից։ Վեսպասիանոս կայսեր օրոք (69-79) Պլինիոս Ավագը պրոկուրատոր էր Գալլիայում, Իսպանիայում, Աֆրիկայում, ապա՝ կայսերական խորհրդատու Վեսպասիանոսի, այնուհետև Տիտոսի օրոք։ Շնչահեղձ է եղել Վեզուվի հրաբխային ժայթքման ժամանակ[6], երբ ջանացել է Սետուբիից նավով օգնության փութալ պատուհասված Պոմպեյում գտնվող ընկերոջն ու նրա ընտանիքին[7]։

Գրել է բազմաթիվ աշխատություններ, որոնցից մեզ է հասել 37 գրքից բաղկացած «Բնական պատմություն» հանրագիտարանային բնույթի երկասիրությունը։ Այն կարևորագույն աղբյուր է բնագիտության վերաբերյալ անտիկ պատկերացումների ուսումնասիրության համար։ «Բնական պատմությունը» ոչ ծավալուն, սակայն խիստ կարևոր տեղեկություններ է պարունակում Հայաստանի պատմական աշխարհագրության վերաբերյալ։

Պլինիոս Ավագի մեծարժեք երկերից է «Գերմանական պատերազմների պատմությունը» («Bella Germaniae») տասներկուհատորանոց աշխատությունը, որը ներկայումս համարվում է կորսված։ Սակայն հայտնի է, որ այն սկզբնաղբյուր է հանդիսացել նրան հաջորդած հինհռոմեացի նշանավոր պատմիչների՝ Պլուտարքոսի, Սվետոնիուսի, Տակիտոսի համար։ Վերջինս թեև չի եղել գերմանների երկրում, սակայն Պլինիոս Ավագի վերոնշյալ աշխատությունն օգտագործելով՝ գրել է «Գերմանների ծագումն ու դրությունը» երկասիրությունը (De origine et situ Germanorum)[8]:

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Arnaldi F. Enciclopedia Treccani (իտալ.)Istituto dell'Enciclopedia Italiana, 1935.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Istituto dell'Enciclopedia Italiana Enciclopedia on line (իտալ.)
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 autori vari Dizionario di Storia (իտալ.) — 2011.
  4. 4,0 4,1 4,2 Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes (իսպ.) — 1999.
  5. 5,0 5,1 5,2 Diccionario biográfico español (իսպ.)Real Academia de la Historia, 2011.
  6. Francis, Peter, Oppenheimer, Clive (2004)։ Volcanoes։ Oxford University Press։ ISBN 0-19-925469-9 
  7. Katherine J. Wu (27 January 2020)։ «This 2,000-Year-Old Skull May Belong to Pliny the Elder»։ Smithsonian Magazine 
  8. Gudeman Alfred (1900)։ «The Sources of the Germania of Tacitus»։ Transactions and Proceedings of the American Philological Association 31: 93–111։ JSTOR 282642։ doi:10.2307/282642 
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 330