Շառլ Ադոլֆ Վյուրց (ֆր.՝ Charles Adolphe Wurtz, նոյեմբերի 26, 1817(1817-11-26)[1][2][3][…], Ստրասբուրգ[4][1] - մայիսի 12, 1884(1884-05-12)[1][2][3][…], Փարիզ[4][5]), ֆրանսիացի քիմիկոս, Փարիզի ԳԱ անդամ (1867

Շառլ Ադոլֆ Վյուրց
Charles Adolphe Würtz
Ծնվել էնոյեմբերի 26, 1817(1817-11-26)[1][2][3][…]
Ստրասբուրգ[4][1]
Մահացել էմայիսի 12, 1884(1884-05-12)[1][2][3][…] (66 տարեկան)
Փարիզ[4][5]
ԳերեզմանՊեր Լաշեզ[6] և tomb of Oppermann
Քաղաքացիություն Ֆրանսիա[7][8][9]
Դավանանքբողոքականություն
Մասնագիտությունքիմիկոս, քաղաքական գործիչ, համալսարանի դասախոս և բժիշկ
Հաստատություն(ներ)Փարիզի բժշկության դպրոց, Ստրասբուրգի համալսարանի բժշկության ֆակուլտետ և Գյուղատնտեսության ազգային ինստիտուտ
Գործունեության ոլորտքիմիա և բժշկություն
Պաշտոն(ներ)անփոփոխ սենատոր, Mayor of 7th arrondissement of Paris? և նախագահ
ԱնդամակցությունԼոնդոնի թագավորական ընկերություն, Փարիզի գիտափիլիսոփայական միություն, Ֆրանսիական գիտությունների ակադեմիա, Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիա, Ֆրանսիայի քիմիկոսների ասոցացիա, Ազգային բժշկական ակադեմիա, Բավարիական գիտությունների ակադեմիա, ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա, Բելգիայի թագավորական բժշկական ակադեմիա և Թուրինի գիտությունների ակադեմիա[5]
Ալմա մատերՍտրասբուրգի համալսարան, Գիսենի համալսարան և Ժան Շթուրմի գիմնազիա (1834)
Տիրապետում է լեզուներինֆրանսերեն[3] և գերմաներեն
Եղել է գիտական ղեկավարÉmile Lemoine?, Պոլ Էմիլ Լեկոք դը Բուաբոդրան և Արման Գոթիե
Հայտնի աշակերտներԱլեքսանդր Զայցև
Պարգևներ
 Charles Adolphe Wurtz Վիքիպահեստում

Քիմիա ուսումնասիրել է Լիբիխի (Հիսեն) և Դյումայի (Փարիզ) լաբորատորիաներում։ 1853 թվականից՝ Սորբոնի համալսարանի օրգանական քիմիայի պրոֆեսոր։ Հայտնաբերել է բազմաթիվ օրգանական նյութեր և սինթեզի եղանակներ։ Ստացել և ուսումնասիրել է ճարպային ամինների պարզագույն ներկայացուցիչները՝ մեթիլամինը և էթիլամինը (1849 թ.)։ Առաջարկել է (1855 թ.) հագեցած ածխաջրածինների ստացման ընդհանուր եղանակ, սինթեզել է էթիլենգլիկոլը (1856 թ.), էթիլենքլորհիդրինը և էթիլենի օքսիդը (1859 թ.), որից ստացել է ամինասպիրտներ, խոլինը (1867 թ.) և նեյրինը (1869 թ.)։ Բենգոլսուլֆոթթուների և կալիումի հիդրօքսիդի փոխազդեցությամբ ստացել է ֆենոլ (1867 թ.), նկարագրել է ալդոլային կոնդենսումը (1872 թ.)։ Կարևոր են նաև ցիանի քլորիդի, ուրետանի, ամիլսպիրտի, ամիլենի, խառը ռադիկալների, կաթնաթթվի վերաբերյալ հետազոտությունները։ Վյուրցը ատոմամոլեկուլային ուսմունքի, Ա․ Բուտլերովի կառուցվածքային տեսության և Դ. Մենդելեևի պարբերական օրենքի ջատագովն էր։

Ծանոթագրություններ խմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 Вюрц, Шарль-Адольф (ռուս.) // Энциклопедический словарьСПб.: Брокгауз — Ефрон, 1892. — Т. VIIа. — С. 711—713.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 http://www.senat.fr/senateur-3eme-republique/wurtz_charles_adolphe1546r3.html
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Вюрц Шарль Адольф // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 www.accademiadellescienze.it (իտալ.)
  6. http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9751478j/f116
  7. http://www.jstor.org/stable/93440
  8. http://www.researchgate.net/publication/236233531_Charles-Adolphe_Wrtz/file/9c960519db3bc24b43.pdf
  9. http://www.yelp.com/biz/paris-store-wolfisheim
  10. Award winners : Copley MedalRoyal Society.
  11. List of Royal Society Fellows 1660-2007Royal Society. — P. 390.
  12. Académie des sciences (France), Centre national de la recherche scientifique (France) Comptes rendus de l'Académie des Sciences, Comptes Rendus Hebdomadaires des Séances de l'Académie des Sciences (ֆր.)Paris: Académie des sciences, Gauthier-Villars, 1836. — ISSN 0249-6321; 2419-7610; 0001-4036; 2419-6304
  13. https://www.toureiffel.paris/fr/le-monument/tour-eiffel-et-sciences
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 481