Շառլ Ադոլֆ Վյուրց (ֆր.՝ Charles Adolphe Wurtz, նոյեմբերի 26, 1817(1817-11-26)[1][2][3][…], Ստրասբուրգ[4][1] - մայիսի 12, 1884(1884-05-12)[1][2][3][…], Փարիզ, Ֆրանսիա[4][5]), ֆրանսիացի քիմիկոս, Փարիզի ԳԱ անդամ (1867

Շառլ Ադոլֆ Վյուրց
Charles Adolphe Würtz
Charles-Adolphe Wurtz.jpg
Ծնվել էնոյեմբերի 26, 1817(1817-11-26)[1][2][3][…]
Ստրասբուրգ[4][1]
Մահացել էմայիսի 12, 1884(1884-05-12)[1][2][3][…] (66 տարեկան)
Փարիզ, Ֆրանսիա[4][5]
ԳերեզմանՊեր Լաշեզ[6]
ՔաղաքացիությունFlag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg Ֆրանսիա[7][8][9]
Դավանանքբողոքականություն
Մասնագիտությունքիմիկոս, քաղաքական գործիչ, համալսարանի դասախոս և բժիշկ
Հաստատություն(ներ)Փարիզի բժշկության դպրոց, Ստրասբուրգի համալսարանի բժշկության ֆակուլտետ և Գյուղատնտեսության ազգային ինստիտուտ
Գործունեության ոլորտքիմիա և բժշկություն
Պաշտոն(ներ)անփոփոխ սենատոր, Mayor of 7th arrondissement of Paris? և նախագահ
ԱնդամակցությունԼոնդոնի թագավորական ընկերություն, Փարիզի գիտափիլիսոփայական միություն, Ֆրանսիական գիտությունների ակադեմիա, Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիա, Ֆրանսիայի քիմիկոսների ասոցացիա, Ազգային բժշկական ակադեմիա, Բավարիական գիտությունների ակադեմիա, ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա, Բելգիայի թագավորական բժշկական ակադեմիա և Թուրինի գիտությունների ակադեմիա[5]
Ալմա մատերՍտրասբուրգի համալսարան, Գիսենի համալսարան և Ժան Շթուրմի գիմնազիա (1834)
Տիրապետում է լեզուներինֆրանսերեն[3] և գերմաներեն
Եղել է գիտական ղեկավարÉmile Lemoine?, Պոլ Էմիլ Լեկոք դը Բուաբոդրան և Արման Գոթիե
Հայտնի աշակերտներԱլեքսանդր Զայցև
Պարգևներ
Commons-logo.svg Charles Adolphe Wurtz Վիքիպահեստում

Քիմիա ուսումնասիրել է Լիբիխի (Հիսեն) և Դյումայի (Փարիզ) լաբորատորիաներում։ 1853 թվականից՝ Սորբոնի համալսարանի օրգանական քիմիայի պրոֆեսոր։ Հայտնաբերել է բազմաթիվ օրգանական նյութեր և սինթեզի եղանակներ։ Ստացել և ուսումնասիրել է ճարպային ամինների պարզագույն ներկայացուցիչները՝ մեթիլամինը և էթիլամինը (1849 թ.)։ Առաջարկել է (1855 թ.) հագեցած ածխաջրածինների ստացման ընդհանուր եղանակ, սինթեզել է էթիլենգլիկոլը (1856 թ.), էթիլենքլորհիդրինը և էթիլենի օքսիդը (1859 թ.), որից ստացել է ամինասպիրտներ, խոլինը (1867 թ.) և նեյրինը (1869 թ.)։ Բենգոլսուլֆոթթուների և կալիումի հիդրօքսիդի փոխազդեցությամբ ստացել է ֆենոլ (1867 թ.), նկարագրել է ալդոլային կոնդենսումը (1872 թ.)։ Կարևոր են նաև ցիանի քլորիդի, ուրետանի, ամիլսպիրտի, ամիլենի, խառը ռադիկալների, կաթնաթթվի վերաբերյալ հետազոտությունները։ Վյուրցը ատոմամոլեկուլային ուսմունքի, Ա․ Բուտլերովի կառուցվածքային տեսության և Դ. Մենդելեևի պարբերական օրենքի ջատագովն էր։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 Вюрц, Шарль-Адольф (ռուս.) // Энциклопедический словарьСПб.: Брокгауз — Ефрон, 1892. — Т. VIIа. — С. 711—713.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 http://www.senat.fr/senateur-3eme-republique/wurtz_charles_adolphe1546r3.html
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Вюрц Шарль Адольф // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 www.accademiadellescienze.it (իտալ.)
  6. http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9751478j/f116
  7. http://www.jstor.org/stable/93440
  8. http://www.researchgate.net/publication/236233531_Charles-Adolphe_Wrtz/file/9c960519db3bc24b43.pdf
  9. http://www.yelp.com/biz/paris-store-wolfisheim
  10. Award winners : Copley MedalRoyal Society.
  11. List of Royal Society Fellows 1660-2007Royal Society. — P. 390.
  12. Académie des sciences (France), Centre national de la recherche scientifique (France) Comptes Rendus Hebdomadaires des Séances de l'Academie des Sciences, Comptes rendus hebdomadaires des séances de l'Académie des sciences, Comptes rendus de l'Académie des Sciences (ֆր.)Paris: Gauthier-Villars, 1836. — ISSN 0001-4036; 2419-6304
  13. https://www.toureiffel.paris/fr/le-monument/tour-eiffel-et-sciences


Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 481