Շառլ Ադոլֆ Վյուրց (18171884), ֆրանսիացի քիմիկոս, Փարիզի ԳԱ անդամ (1867), Պետերբուրգի ԳԱ թղթակից անդամ (1873

Շառլ Ադոլֆ Վյուրց
Charles Adolphe Würtz
Charles-Adolphe Wurtz.jpg
Ծնվել էնոյեմբերի 26, 1817(1817-11-26)[1][2][3][4][5][6][7]
Ստրասբուրգ[8]
Մահացել էմայիսի 12, 1884(1884-05-12)[1][2][4][5][6][7] (66 տարեկանում)
Փարիզ, Ֆրանսիա[8]
ԳերեզմանՊեր Լաշեզ[9]
ՔաղաքացիությունՖրանսիա[10][11][12]
Դավանանքբողոքականություն
Մասնագիտությունքիմիկոս, քաղաքական գործիչ, համալսարանի պրոֆեսոր և բժիշկ
Հաստատություն(ներ)Փարիզի բժշկության դպրոց, Սորբոն, Ստրասբուրգի համալսարանի բժշկության ֆակուլտետ, Գյուղատնտեսության ազգային ինստիտուտ և Փարիզի համալսարան
Գործունեության ոլորտքիմիա և բժշկություն
Պաշտոն(ներ)անփոփոխ սենատոր, Ֆրանսիայի երրորդ հանրապետության սենատոր և Mayor of 7th arrondissement of Paris?
ԱնդամակցությունԼոնդոնի թագավորական ընկերություն, Փարիզի գիտափիլիսոփայական միություն, Ֆրանսիական գիտությունների ակադեմիա, Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիա, Ֆրանսիայի քիմիկոսների ասոցացիա, Ազգային բժշկական ակադեմիա, Բավարիական գիտությունների ակադեմիա, Թուրինի Գիտությունների Ակադեմիա, ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա և Բելգիայի թագավորական բժշկական ակադեմիա
Ալմա մատերՍտրասբուրգի համալսարան, Գիսենի համալսարան և Ժան Շթուրմի գիմնազիա
Տիրապետում է լեզուներինֆրանսերեն[2] և գերմաներեն
Եղել է գիտական ղեկավարÉmile Lemoine?, Paul-Émile Lecoq de Boisbaudran? և Արման Գոթիե
Հայտնի աշակերտներԱլեքսանդր Զայցև
ՊարգևներԿոպլիի մեդալ[13] Ֆարադեյի դասախոսության նրցանակ Պատվո լեգեոնի շքանշանի մեծ սրահ և Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամ
Charles Adolphe Wurtz Վիքիպահեստում

Քիմիա ուսումնասիրել է Լիբիխի (Հիսեն) և Դյումայի (Փարիզ) լաբորատորիաներում։ 1853 թվականից՝ Սորբոնի համալսարանի օրգանական քիմիայի պրոֆեսոր։ Հայտնաբերել է բազմաթիվ օրգանական նյութեր և սինթեզի եղանակներ։ Ստացել և ուսումնասիրել է ճարպային ամինների պարզագույն ներկայացուցիչները՝ մեթիլամինը և էթիլամինը (1849 թ.)։ Առաջարկել է (1855 թ.) հագեցած ածխաջրածինների ստացման ընդհանուր եղանակ, սինթեզել է էթիլենգլիկոլը (1856 թ.), էթիլենքլորհիդրինը և էթիլենի օքսիդը (1859 թ.), որից ստացել է ամինասպիրտներ, խոլինը (1867 թ.) և նեյրինը (1869 թ.)։ Բենգոլսուլֆոթթուների և կալիումի հիդրօքսիդի փոխազդեցությամբ ստացել է ֆենոլ (1867 թ.), նկարագրել է ալդոլային կոնդենսումը (1872 թ.)։ Կարևոր են նաև ցիանի քլորիդի, ուրետանի, ամիլսպիրտի, ամիլենի, խառը ռադիկալների, կաթնաթթվի վերաբերյալ հետազոտությունները։ Վյուրցը ատոմամոլեկուլային ուսմունքի, Ա․ Բուտլերովի կառուցվածքային տեսության և Դ. Մենդելեևի պարբերական օրենքի ջատագովն էր։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 http://www.senat.fr/senateur-3eme-republique/wurtz_charles_adolphe1546r3.html
  2. 2,0 2,1 2,2 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. Base Léonoreministère de la Culture.
  4. 4,0 4,1 Encyclopædia Britannica
  5. 5,0 5,1 SNAC — 2010.
  6. 6,0 6,1 Ազգային բժշկական ակադեմիա — 1820.
  7. 7,0 7,1 Բրոքհաուզի հանրագիտարան
  8. 8,0 8,1 Вюрц Шарль Адольф // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  9. http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9751478j/f116
  10. http://www.jstor.org/stable/93440
  11. http://www.researchgate.net/publication/236233531_Charles-Adolphe_Wrtz/file/9c960519db3bc24b43.pdf
  12. http://www.yelp.com/biz/paris-store-wolfisheim
  13. Award winners : Copley MedalRoyal Society.
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 481