Բացել գլխավոր ցանկը

Էթիլեն

քիմիական միացություն

Էթիլենը (էթեն)` C2H4, թույլ հոտով անգույն գազ է, ջրում քիչ է լուծվում, լուծվում է սպիրտում, լավ լուծվում է երկէթիլեթերում։ Օդի հետ առաջացնում է պայթյունավտանգ խառնուրդ։

Էթիլեն
Ethene structural.svg
Քիմիական բանաձևC₂H₄
Մոլային զանգված28,031 զանգվածի ատոմական միավոր[1] գ/մոլ
Խտություն0,001178 գ/սմ³ գ/սմ³
Հալման ջերմաստիճան-169,2 °C °C
Եռման ջերմաստիճան-103,7 °C °C
Քիմիական հատկություններ
Դասակարգում
CAS համար74-85-1
PubChem6325
EINECS համար200-815-3
SMILESC=C
ЕС200-815-3
RTECSKU5340000
ChEBI6085
Եթե հատուկ նշված չէ, ապա բոլոր արժեքները բերված են ստանդարտ պայմանների համար (25 °C, 100 կՊա)

ԿիրառումԽմբագրել

Էթիլենը կարևորագույն ալկեններից է, արտադրվում է հսկայական քանակներով և կիրառվում օրգանական տարբեր նյութերի` պոլիէթիլենի, պոլիքառաֆտորէթիլենի (տեֆլոն), սպիրտների (էթանոլի և էթիլենգլիկոլի), ացետալդեհիդի, քացախաթթվի, հալոգենածանցյալների և շատ ուրիշ օրգանական նյութերի ստացման համար։ Շատ նյութեր, որոնք ստացվել են էթիլենից, իրենք են հումք ծառայում հետագա սինթեզների համար։ Կարևոր է նշել, որ էթիլենը նպաստում է բույսերի աճին։

ՍտացումԽմբագրել

Լաբորատորիաներում էթիլեն ստացվում է էթիլսպիրտի և խիտ ծծմբական թթվի խառնուրդը տաքացնելիս (t>140 °C)։ Ընթանում է դեհիդրատացում (ջրի պոկում)։ Համապատասխան ազդանյութ ընտրելիս կարող է ընթանալ ընտրողական ռեակցիա՝ ցիս- և տրանս– ալկենների առաջացմամբ։ Ալկինները հեղուկ ամոնիակում մետաղական նատրիումով կամ լիթիումով վերականգնելիս ցածր ջերմաստիճանի պայմաններում ստացվում է տրանս–ալկեն։ Եռակի կապը պալադիում կատալիզատորի առկայությամբ հիդրելիս ստացվում է ցիս–իզոմերը. Ալկենների ստացման մյուս եղանակները կարելի է միավորել ռեակցիաների մեկ խմբի մեջ, որոնք անվանվում են ճեղքման։ Այդ ռեակցիաներում կրկնակի կապն առաջանում է՝ երկու հարևան ածխածնի ատոմներից ատոմներ կամ ատոմային խմբեր պոկելով։ Այդ ռեակցիաներն են՝ դեհիդրոհալոգենացման և դեհալոգենացման։

Էթիլենը որպես բուսական հորմոնԽմբագրել

Էթիլենը հանդիսանում է բուսական հորմոն[2] Այն հետքային քանակներով ազդում է բույսի ամբողջ կենսագործունեության ընթացքում՝ խթանելով կամ կարգավորելով պտուղների հասունացումը, ծաղիկների բացվելը և տերևաթափը։ Պտուղների արտադրական հասունացման սենյակներում կիրառվում են այսպես կոչված «կատալիտիկ գեներատորներ», որոնց միջոցով էթանոլից ստացվում է էթիլեն։ Սովորաբար կիրառվում է գազավորման 500 - 2,000 մբ կոնցենտրացիա, 24 - 48 ժամվա ընթացքում, ինչի արդյունքում խթանվում է չհասունացված և հավաքված պտուղների հասունացումը[3]։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 ETHYLENE
  2. Lin, Z.; Zhong, S.; Grierson, D. (2009)։ «Recent advances in ethylene research»։ J. Exp. Bot. 60 (12): 3311–36։ PMID 19567479։ doi:10.1093/jxb/erp204 
  3. External Link to More on Ethylene Gassing and Carbon Dioxide Control