Բացել գլխավոր ցանկը

Հայաստանը ազգաբնակչության խտությամբ երկրորդն է նախկին Խորհրդային հանրապետություններից։

Հայաստանի տնտեսություն
Elite Plaza Business Center at Night.jpg
ԱրժույթՀայկական դրամ
Ֆիսկալ տարիՕրացույցային տարի
Առևտրային կազմակերպություններԱԱԳ, ԵՏՄ, ԱՀԿ
Վիճակագրություն
Բնակչություն3005000
ՀՆԱGreen Arrow Up Darker.svg $10.774 միլիարդ[1] (անվանական, 2016)
$26.053 միլիարդ[2] (Գնողունակության համարժեքություն, 2016)
ՀՆԱ տեղ131
ՀՆԱ-ի աճGreen Arrow Up Darker.svg3% (2015)[3]
ՀՆԱ-ն մեկ շնչի հաշվովGreen Arrow Up Darker.svg $3,216 (անվանական, 2016)[4]
$7,774 (PPP, 2014)[5]
ՀՆԱ֊ն ըստ սեկտորիգյուղատնտեսություն (23.3%), արդյունաբերություն (30.1%), ծառայություններ (46.7%) (2015)
Գնաճ (ՍԳԻ)decrease 3% (2014)
Աղքատության շեմից ցածր բնակչությունdecrease29.8%[6] (2015)
Ջինիի գործակից31.3 (2011)[3]
Աշխատուժ1.508 միլիոն (2015)
Աշխատուժ ըստ մասնագիտությանծառայություններ (44%), արդյունաբերություն (17%), գյուղատնտեսություն (39%) (2011)[3]
ԳործազրկությունGreen Arrow Up Darker.svg17.3% (2014)[3]
Բիզնեսով զբաղվելու դյուրինության ինդեքս32֊րդ[7]
Արտաքին
Արտահանումdecrease$1.783 միլիարդ (2016)[8]
Արտահանվող ապրանքներչուգուն, չմշակված պղինձ, գունավոր մետաղներ, ադամանդ, օգտակար հանածոներ, սննդամթերք, էներգիա[9]
Արտանհանման հիմնական գործընկերներՌուսաստան Ռուսաստան 15.2%
Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն Չինաստան 11.1%
Գերմանիա Գերմանիա 9.8%
Իրաք Իրաք 8.8%
Վրաստան Վրաստան 7.8%
Կանադա Կանադա 7.6%
Բուլղարիա Բուլղարիա 5.3%
Իրան Իրան 5.3%(2015)[10]
Ներկրումdecrease$3.292 միլիարդ (2016)[11]
Ներկրվող ապրանքներբնական գազ, նավթ, ծխախոտ, սննդամթերք, ադամանդ[12]
Ներկրման հիմնական գործընկերներՌուսաստան Ռուսաստան 29.1%
Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն Չինաստան 9.8%
Գերմանիա Գերմանիա 6.2%
Իրան Իրան 6.1%
Իտալիա Իտալիա 4.6%
Թուրքիա Թուրքիա 4.2% (2015)[13]
Համախառն արտաքին պարտքGreen Arrow Up Darker.svg $5.000 միլիարդ (դեկտեմբերի 31, 2015)[3]
Պետական ֆինանսներ
Պետական պարտքGreen Arrow Up Darker.svg ՀՆԱ֊ի 47.5% (2015)
Եկամուտdecrease$2.541 միլիարդ (2015)[3]
Ծախսերdecrease$2.849 միլիարդ (2015)[3]
Տնտեսական օգնություն$302 միլիարդ (2008)
Արտաքին պաշարներdecreaseԱՄՆ$1.489 միլիարդ (դեկտեմբեր 2014)[3]

Այն գտնվում է Սև ծովի և Կասպից ծովի միջև, սահմանակից է հյուսիսից և արևելքից Վրաստանին և Ադրբեջանին, իսկ հարավից և արևմուտքից Իրանին և Թուրքիային։

Համաձայն Ֆորբս ամսագրի Հայաստանը 2011 թվականի տվյալներով աշխարհում երկրորդն է վատ տնտեսական ցուցանիշներով։[14][15][16]

Անկախանալուց առաջ Հայաստանի տնտեսությունը հիմնականում արդյունաբերական էր՝ գերակա ուղղություններն էին, քիմիական արդյունաբերությունը, էլեկտրոնիկան, մեքենաշինությունը, կաուչուկի արտադրությունը, սննդարդյունաբերությունը և տեքստիլը, այն խիստ կախված էր ներմուծվող հումքից։

ՀՀ կառավարության համար օրակարգային է արդյունաբերական զարգացման քաղաքականության մշակումն ու հետևողական և արդյունավետ իրագործումը, որը միտված է տնտեսության արտահանելի հատվածի ընդլայնմանը: Դեռևս խորհրդային տարիներին արդյունաբերության ոլորտը կարևորագույն դերակատարություն է ունեցել բնակչության զբաղվածության և եկամուտների ապահովման գործում: Մինչդեռ ԽՍՀՄ փլուզումից հետո ՀՀ տնտեսության արդյունաբերության ճյուղի կտրուկ անկում արձանագրվեց։

Չնայած արդյունաբերական արտադրանքի ծավալի աճին, այնուամենայնիվ, ոլորտում նկատելի դրական տեղաշարժեր չեն արձանագրվել: Պատկերն առավել ակնհայտ է դառնում արդյունաբերության ոլորտի կառուցվածքի ուսումնասիրությունից: Այսպես, նախորդ տարիների համեմատ ՀՀ արդյունաբերության կառուցվածքում մեծացել է հանքագործական արդյունաբերության տեսակարար կշիռը. 2016թ. հունվար-դեկտեմբեր տվյալներով մշակող արդյունաբերության կողմից ստեղծվում է արդյունաբերության ոլորտում ստեղծվող ավելացված արժեքի 61.9 տոկոսը, իսկ հանքագործական արդյունաբերության կողմից` 17.9 տոկոսը, այն դեպքում, երբ 1991-2001թթ. հանքագործական արդյունաբերության մասնաբաժինը չէր գերազանցում ՀՆԱ-ի 7 տոկոսը:

Խորհրդային Միության փլուզումից առաջ 1991 թ. գյուղատնտեսությունը նյութական արտադրության միայն 20% էր կազմում, իսկ զբաղվածությունը գյուղատնտեսության մեջ միայն 10%։ Հայաստանի հանքարդյունաբերությունն է կապար, ցինկ, ոսկի և պղինձ։

Էներգիայի գերակշռող մասը արտադրվում է Ռուսաստանից ներկրվող վառելիքով ներառյալ գազը և միջուկային վառելիքը (միակ ատոմակայանի համար)։ Տեղական գլխավոր էներգոռեսուրսը հիդրոէլեկտրականությունն է։

ԲնութագիրԽմբագրել

Բարդ և խորդուբորդ ռելիեֆի պայմաններում Հայաստանի տնտեսությունը կենտրոնացված է Հայաստանի տարածքի մոտ 60 %-ի վրա։

 
ՀՆԱ ըստ շնչի աճը 2007-2016 թթ. տեղական արտարժույթով, 2017 գներով

Հայաստանը ՀՆԱ-ի գնողունակության ծավալներով աշխարհում զբաղեցնում է 131-րդ տեղը (2012 թ.)։

2017թ.-ին ՀՆԱ-ն մեկ շնչի հաշվով կազմել է $3936։

2017 թ.-ի տվյալներով ՀՆԱ-ի կառուցվածքը հետևյալն է՝

Համախառն ազգային արդյունքի մոտ 75 %-ը 2004 թ.-ի տվյալներով արտադրվել է մասնավոր սեկտորում։

Երկրի ամանախոշոր հարկատուն 2011 թ.-ին եղել է Զանգեզուրի (Քաջարանի)պղնձամոլիբդենային կոմբինատը։

ԱրտահանումԽմբագրել

Հայաստանից արտահանվող պատրաստի արտադրատեսակների շարքում առաջին տեղում սիգարետն է:

 
Հայաստանից արտահանվող պատրաստի արտադրատեսակների շարքում առաջին տեղում սիգարետն է

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. Աշխարհի երկրների անվանական ՀՆԱ-ն 2015, 2016 թվականներին
  2. Աշխարհի երկրների ՀՆԱ-ն 2016, 2017, 2018, 2019, 2020 թվականներին
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 [1], The World Factbook, United States Central Intelligence Agency
  4. [2]
  5. http://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.PCAP.PP.CD
  6. ՀՀ ԱՎԾ
  7. «Doing Business in Armenia 2013»։ World Bank։ Վերցված է 2012-10-21 
  8. ՀՀ ԱՎԾ
  9. «Exports Products of Armenia»։ CIA World Factbook։ 2011։ Վերցված է 2013-04-25 
  10. «Export Partners of Armenia»։ CIA World Factbook։ 2012։ Վերցված է 2013-07-19 
  11. ՀՀ ԱՎԾ
  12. «Imports Products of Armenia»։ CIA World Factbook։ 2011։ Վերցված է 2013-04-25 
  13. «Import Partners of Armenia»։ CIA World Factbook։ 2012։ Վերցված է 2013-07-19 
  14. ««Ֆորբս». Հայաստանը երկրորդ վատագույն տնտեսություն ունեցողն է աշխարհում»։ ԱրմենիաՆաու։ Հուլիսի 6, 2011։ Վերցված է Հուլիսի 6, 2011 
  15. «Հայաստանն աշխարհի երկրորդ վատագույն տնտեսությունն է. Ֆորբս»։ Թերթ.ամ։ Հուլիսի 6, 2011։ Վերցված է Հուլիսի 6, 2011 
  16. «Ֆորբսի համաձայն Հայաստանի տնտեսությունն աշխարհի ամենավատ տնտեսությունների շարքում 2-րդն է»։ Պանարմենիան։ Հուլիսի 6, 2011։ Վերցված է Հուլիսի 6, 2011 

Արտաքին հղումներԽմբագրել