Կլոդ Կոեն-Թուննիջի

ֆրանսիացի ֆիզիկոս

Կլոդ Կոեն-Թուննիջի (ֆր.՝ Claude Cohen-Tannoudji, ապրիլի 1, 1933(1933-04-01)[1][2][3][…], Կոնստանտինա, Ֆրանսիական Ալժիր), ֆրանսիացի ֆիզիկոս, աշխատել է Լեյդենի համալսարանում։ 1997 թվականի Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր, մրցանակը ստացել է համատեղ Ուիլիամ Ֆիլիպսի և Սթիվեն Չուի հետ «լազերի լույսով ատոմների սառեցման և որսման մեթոդների մշակման համար»[18]։

Կլոդ Կոեն-Թուննիջի
Claude Cohen-Tannoudji
COHEN TANNOUDJI Claude-24x30-1999.jpg
Ծնվել էապրիլի 1, 1933(1933-04-01)[1][2][3][…] (89 տարեկան)
Կոնստանտինա, Ֆրանսիական Ալժիր
ՔաղաքացիությունFlag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg Ֆրանսիա
Մասնագիտությունֆիզիկոս, համալսարանի դասախոս և հետազոտող
Հաստատություն(ներ)Կոլեժ դե Ֆրանս[4], Լեյդենի համալսարան, Kastler–Brossel Laboratory?, Փարիզի գիտությունների ֆակուլտետ, Պիեր և Մարի Կյուրիի համալսարան, Փարիզի համալսարան և Լեյդենի համալսարան[2]
Գործունեության ոլորտֆիզիկա և քվանտային ֆիզիկա
ԱնդամակցությունՖրանսիական գիտությունների ակադեմիա, Լինչեի ազգային ակադեմիա, Պապական գիտությունների ակադեմիա, ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա, Բելգիայի գիտությունների, գրականության և կերպարվեստի թագավորական ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Հնդկաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիա, Բրազիլիայի գիտությունների ակադեմիա, Ամերիկյան ֆիզիկական ընկերություն[5], European Academy of Science, Arts and Letters? և Եվրոպական ակադեմիա[6]
Ալմա մատերԲարձրագույն նորմալ դպրոց, Փարիզի գիտությունների ֆակուլտետ, Lycée Émir Abdelkader? և Փարիզի համալսարան
Գիտական աստիճանպրոֆեսոր
Տիրապետում է լեզուներինֆրանսերեն[7]
Գիտական ղեկավարԱլֆրեդ Կաստլեր և Pierre Daure?
Եղել է գիտական ղեկավարՍերժ Արոշ
Հայտնի աշակերտներՍերժ Արոշ
Պարգևներ
Պատվո լեգեոնի Մեծ խաչի ասպետ[13]

CNRS ոսկե մեդալ

[9]

CNRS արծաթե մեդալ

Գիտական ավանդի համար ազգային շքանշանի Մեծ խաչ[8]

ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ

[10][11]

Հարվիի մրցանակ

[12]

Ժան-Ռիկարի մրցանակ

Երեք ֆիզիկոսների մրցանակ

Paul Langevin Award?

Gay-Lussac-Humboldt-Prize?

Charles Hard Townes Award?

Մատեուչի մեդալ

Prix Ampère?

Յունգի մեդալ և մրցանակ

Լիեժի համալսարանի պատվավոր դոկտոր

Բրյուսելի ազատ համալսարանի պատվավոր դոկտոր

Բալ Իլանի անվան համալսարանի պատվավոր դոկտոր

Երուսաղեմի հրեական համալսարանի պատվավոր դոկտոր

Թել-Ավիվի համալսարանի պատվավոր դոկտոր

[14]

Բոն Գուրիոն համալսարանի պատվավոր դոկտոր

[14]

Ուփսալայի համալսարանի պատվավոր դոկտոր

[15]

Ամերիկայի ֆիզիկայի ակադեմիայի անդամ

Յուլիուս Էդգար Լիլիենֆելդի պարգև

[16]

honorary doctor of Royal Institute of Technology?

[17]
և

Gold medal of the Spanish National Research Council?

Commons-logo.svg Claude Cohen-Tannoudji Վիքիպահեստում

ԿենսագրությունԽմբագրել

Կոեն-Թուննիջին սերում է Ալժիրում 16-րդ դարից ապրող հրեաների ընտանիքից (1870 թվականից ֆրանսիական հպատակներ)։ 1953-ից 1957 թվականները ուսանել է Փարիզի բարձրագույն նորմալ դպրոցում, սկզբում մաթեմատիկա, ապա ֆիզիկա (Նոբելյան դափնեկիր Ալֆրեդ Կաստլերի դասախոսությունները լսելուց հետո)։ 1957 թվականին ստացել է դիպլոմ, ինչից հետո ծառայել է ֆրանսիական բանակում 28 ամիս (սովորականից մի փոքր ավելին, Ալժիրում պատերազմի պատճառով)։ 1960 թվականից աշխատել է ազգային գիտահետազոտական կենտրոնում (Centre National de la Recherche Scientifique (CNRS)): 1962 թվականից հետո դասավանդել է Փարիզի համալսարանում բնական գիտությունների ամբիոնում, և հետագայում նաև Պյեր և Մարի Կյուրիների համալսարանում։ 1973 թվականին դարձել է Քոլեջ դե Ֆրանսի պրոֆեսոր և Միջուկային և մոլեկուլյար ֆիզիկայի քոլեջի կառավարման խորհրդի անդամ[19]։

ՆվաճումներԽմբագրել

1977 թվականի լույս տեսած երկհատոր «Méchanique Quantique», որը նա գրել էր Բերնար Դյուի և Ֆրանկ Լալոեյի հետ, այն այսօր համարվում է քվանտային մեխանիկայի դասական դասագիրք։

Համատեղ ամերիկացի գիտնականներ Ուիլիամ Ֆիլիպսի և Սթիվեն Չուի հետ Կոեն-Թուննիջին նախագծել է ատոմների սառեցման և որսման մեթոդ, ատոմների փնջի փոփոխական մագնիսական դաշտի միջով տարածման ժամանակ։ Այդ պարագայում ատոմների փունջը արգելակվում է, և ատոմները հնարավոր է դառնում որսալ թակարդի մեջ։ Այս մեթոդը կիրառվում է ճշգրիտ ատոմային ժամացույցների նախագծման, ինչպես նաև տեղաբաշխման և տիեզերական նավավարության մեջ։

Հասարակական գործունեությունԽմբագրել

2016 թվականին, այլ նոբելյան մրցանակի դափնեկիրների հետ ստորագրել է բաց նամակ ուղղված Գրինփիս-ին, Միավորված ազգերի կազմակերպությանը և աշխարհի պետությունների կառավարություններին, որը կոչ էր անում դադարեցնել պայքարը Գենետիկորեն մոդիֆիկացված օրգանիզմների դեմ[20][21][22]։

ՄրցանակներԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 Encyclopædia Britannica
  2. 2,0 2,1 2,2 Leidse Hoogleraren (նիդերլ.)
  3. 3,0 3,1 Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
  4. Ֆրանսիայի քոլեջի պրոֆեսորների ցանկ
  5. Notable Names Database — 2002.
  6. https://www.ae-info.org/ae/User/Cohen-Tannoudji_Claude
  7. Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  8. Ordem Nacional do Mérito Científico(բրազիլական պորտուգալերեն)Instituto Brasileiro de Informação em Ciência e Tecnologia, 2018.
  9. http://www.cnrs.fr/fr/recherche/prix/medaillesor.htm
  10. The Nobel Prize in Physics 1997Nobel Foundation.
  11. Table showing prize amountsNobel Foundation, 2019.
  12. https://harveypz.net.technion.ac.il/harvey-prize-laureates/
  13. Décret du 25 mars 2016 portant élévation aux dignités de grand'croix et de grand officier — 2016.
  14. 14,0 14,1 https://www.ae-info.org/ae/Member/Cohen-Tannoudji_Claude/CV
  15. Honorary Doctors of the Faculty of Science and TechnologyUppsala University.
  16. Julius Edgar Lilienfeld PrizeAPS.
  17. Hedersdoktorer vid KTHRoyal Institute of Technology.
  18. Նոբելյան կոմիտեյի կայքում 1997 թվականի ֆիզիկայի բնագավառում մրցանակի մասին տեղեկություն (անգլ.)
  19. «Claude Cohen-Tannoudji» (ֆրանսերեն)։ Collège de France։ Արխիվացված է օրիգինալից 2009-09-16-ին։ Վերցված է 17 декабря 2012 
  20. 107 Nobel laureates sign letter blasting Greenpeace over GMOs
  21. Laureates Letter Supporting Precision Agriculture (GMOs)
  22. Նամակը ստորագրող նոբելյան դափնեկիրների ցանկ

Արտաքին հղումներԽմբագրել