Լուիս Ֆեդերիկո Լելուար

Լուիս Ֆեդերիկո Լելուար (իսպ.՝ Luis Federico Leloi, սեպտեմբերի 6, 1906(1906-09-06)[1][2][3][…], Փարիզ, Ֆրանսիա[4] - դեկտեմբերի 2, 1987(1987-12-02)[1][3][5], Կատամարկա, Արգենտինա և Բուենոս Այրես, Արգենտինա), ամերիկացի բժիշկ և կենսաքիմիկոս, Նոբելյան մրցանակի առաջին իսպանացի դափնեկիրն է՝ քիմիայից։ Անդամ է՝ ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի (1960 թ.), ամերիկյան գիտությունների և մշակույթի ակադեմիայի (1961 թ.), Լոնդոնի թագավորական ընկերության (1972 թ.) և Արգենտինայի գիտությունների ակադեմիայի։

Լուիս Ֆեդերիկո Լելուար
ֆր.՝ Luis Federico Leloir
Luis Federico Leloir - young.jpg
Ծնվել էսեպտեմբերի 6, 1906(1906-09-06)[1][2][3][…]
Փարիզ, Ֆրանսիա[4]
Մահացել էդեկտեմբերի 2, 1987(1987-12-02)[1][3][5] (81 տարեկան)
Կատամարկա, Արգենտինա կամ Բուենոս Այրես, Արգենտինա
բնական մահով
ԳերեզմանՌեկոլետա գերեզմանատուն
Բնակության վայր(եր)Բուենոս Այրես
ՔաղաքացիությունFlag of Argentina.svg Արգենտինա[6] և Flag of France.svg Ֆրանսիա[6]
Մասնագիտությունբժիշկ, կենսաքիմիկոս, ֆիզիկոս, համալսարանի դասախոս և քիմիկոս
Հաստատություն(ներ)Բուենոս Այրեսի համալսարան[7], Leloir Institute?[7], Քեմբրիջի համալսարան[8], Վաշինգտոնի համալսարան, Վաշինգտոնի համալսարան Սենտ Լուիսում և Կոլումբիայի համալսարան
Գործունեության ոլորտԿենսաքիմիա
ԱնդամակցությունԼոնդոնի թագավորական ընկերություն[9], Պապական գիտությունների ակադեմիա[10], Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Ֆրանսիական գիտությունների ակադեմիա[9], Ամերիկական փիլիսոփայական ընկերություն[9], Արգենտինայի գրականության ակադեմիա, Բուենոս Այրեսի բժշկության ազգային ակադեմիա, Գիտությունների համաշխարհային ակադեմիա[11], ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա և Sociedad Española de Bioquímica y Biologia Molecular?
Ալմա մատերԲուենոս Այրեսի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետ
Գիտական աստիճանբժշկության դոկտոր (1932)
Տիրապետում է լեզուներինֆրանսերեն[12]
Գիտական ղեկավարԲերնարդո Ուսայ[13]
ՊարգևներՔիմիայի Նոբելյան մրցանակ[14][15] Գայդների միջազգային պարգև[9] Լուիզա Գրոս Հորվիցի մրցանակ TWAS fellow? Պատվավոր Լեգեոնի շքանշան[9] Գրանադայի համալսարանի պատվավոր դոկտոր[16] Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամ Q56872155?[17] և Grand Cross of the Order Bernardo O'Higgins?
Luis Federico Leloir Վիքիպահեստում

ԿենսագրությունԽմբագրել

Ավարտել է համալսարանը Բուենոս Այրեսում՝ 1932 թվականին։ 1934-1935 և 1937-1943 թվականներին աշխատել է ֆիզիոլոգիայի ինստիտուտում (1941 թվականին դարձել է ֆիզիոլոգիայի պրոֆեսոր)։ 1936 թվականին աշխատել է Քեմբրիջի համալսարանի կենսաքիմիայի լաբորատորիայում։ 1943 թվականին վերադարձել է ԱՄՆ։ Աշխատել է Վաշինգտոնի (1944 թ.) և Կոլումբիայի համալսարաններում (1944-1945 թթ.)։ 1946 թվականին մեկնում է Արգենտինա։ 1946 թվականին դառնում է ֆիզիոլոգիայի համալսարանի կենսաքիմիայի լաբորատորիայի վարիչը։

Հիմնական աշխատանքներըԽմբագրել

Աշխատանքները վերաբերվել են կենդանի բջջում ածխաջրերի նյութափոխանակությանը և նուկլեոտիդներում ածխաջրածնային ածանցյալներին։ Լելուարը և իր աշխատակիցները հայտնաբերել են գլիկոպրոտեինները, բացահայտել են գալակտոզի փոխանակության հիմնական եղանակները, ինչպես նաև գալակտոզիմիայի զարգաման եղանակները։ Իր աշխատակիցների հետ դիտարկել և բացահայտել մի շարք ֆերմենտների փոխանակությունը։

Նոբելյան մրցանակԽմբագրել

1970 թվականին դեկտեմբերի 2-ին Լելուարը ստանում է քիմիայի Նոբելյան մրցանակ՝ լակտոզի նյութափոխանակության հիմնական եղանակները բացահայտելու համար։ Ստացած 80 000 դոլարը Լելուրը ծախսել է հետազոտությունների վրա։

ԾանոթագրություններԽմբագրել