Իլյա Ճավճավաձե (վրաց.՝ ილია ჭავჭავაძე, հոկտեմբերի 27 (նոյեմբերի 8), 1837[1], Ղվարել, Վրացական նահանգ, Ռուսական կայսրություն[2][1] - օգոստոսի 30 (սեպտեմբերի 12), 1907[1], Ծիծամուր, Թիֆլիսի նահանգ, Ռուսական կայսրություն[1]), Վրաստանի 19-րդ դարի երկրորդ կեսի գաղափարական առաջնորդներից, հրապարակախոս, բանաստեղծ, վրաց նոր գրականության և գրական նոր լեզվի հիմնադիր (Ակակի Ծերեթելիի հետ միասին), վրաց եկեղեցու սուրբ։

Իլյա Ճավճավաձե
վրաց.՝ ილია ჭავჭავაძე
Ilia Tchavtchavadze.jpg
Ծնվել էհոկտեմբերի 27 (նոյեմբերի 8), 1837[1]
ԾննդավայրՂվարել, Վրացական նահանգ, Ռուսական կայսրություն[2][1]
Վախճանվել էօգոստոսի 30 (սեպտեմբերի 12), 1907[1] (69 տարեկան)
Վախճանի վայրԾիծամուր, Թիֆլիսի նահանգ, Ռուսական կայսրություն[1]
ԳերեզմանՄթածմինդա
Մասնագիտությունքաղաքական գործիչ, բանաստեղծ, հրատարակիչ, փիլիսոփա, գրող, պատմաբան և լրագրող
Լեզուվրացերեն
ՔաղաքացիությունFlag of Russia.svg Ռուսական կայսրություն
Գրական ուղղություններռեալիզմ
Ուշագրավ աշխատանքներԱրդյո՞ք մարդ է նա։ և Ճգնավորը
ԱմուսինOlga Chavchavadze?
Изображение автографа
Իլյա Ճավճավաձե Վիքիքաղվածքում
Իլյա Ճավճավաձե Վիքիդարանում
Commons-logo.svg Ilia Chavchavadze Վիքիպահեստում

ԿենսագրությունԽմբագրել

Ծնվել է Կախեթի մարզի Ղվարելի գյուղում, մեծահարուստ ֆեոդալի ընտանիքում։ Նախնական կրթությունը ստացել է հայրենի գյուղում, 1848-1951 թթ. ուսանել է Թբիլիսիի մասնավոր պանսիոններից մեկում, 1852-1956 թթ.՝ Թբիլիսիի գիմնազիայում, իսկ 1857-1961 թթ.՝ Պետերբուրգի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետում։ 4-րդ կուրսի դասընթացները կիսատ թողնելով՝ վերադարձել է հայրենիք և մինչև 60-ական թթ.-ի վերջը աշխատել արդարադատության բնագավառում, այնուհետև տեղափոխվել Թբիլիսի և ամբողջովին նվիրվել գրական, հասարակական, քաղաքական և կուլտուր-լուսավորական գործունեության։

1906 թվականին ընտրվել է պետական խորհրդի անդամ, հարել դեպուտատներ ձախ թևին։

Սպանվել է 1907 թվականին՝ ցարական ինքնակալության պահնորդական բաժանմունքի գործակալների կողմից[3]։

Ճավճավաձեն և հայերըԽմբագրել

Ճավճավաձեն հայտնի էր իր ընդգծված հակահայկական կեցվածքով, որն իր արտացոլումն է գտել 1902 թ. հրատարակված «Հայ գիտնականներն ու հառաչող քարերը» հոդվածում։ Իր ղեկավարած «Իվերիա» պարբերականում վերատպում էր Վ. Վելիչկոյի հայատյաց ակնարկները։

Իլյա Ճավճավաձեն հայերենԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 Ռուսական մեծ հանրագիտարան (ռուս.)Большая российская энциклопедия, 2004. — ISBN 978-5-85270-320-0
  2. 2,0 2,1 2,2 Чавчавадзе Илья Григорьевич // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  3. Վրացական պոեզիա։ Երևանի համալսարանի հրատարակչություն։ 1983։ էջ 414 
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են
Իլյա Ճավճավաձե հոդվածին