Բացել գլխավոր ցանկը

Վրացերեն (ինքնանվանում՝ ქართული ენა ― քարթուլի էնա), քարթվելական լեզվախմբին պատկանող լեզու։ Վրաստանի պաշտոնականն լեզուն և Կովկասի որոշ ազգությունների գրական լեզուն։

Infoboxforlang.png
Վրացերեն
ქართული ენა
ქართული.png
Վրացերեն
Տեսակլեզու[1], Գրական լեզու և կենդանի լեզու[2]
ԵնթադասՔարթվելական լեզուներ
Մասն էՔարթվելական լեզուներ
ԵրկրներՎրաստան Վրաստան
Ադրբեջան Ադրբեջան
Հարավային Օսիա Հարավային Օսիա
Թուրքիա Թուրքիա
Ռուսաստան Ռուսաստան
Իրան Իրան
Պաշտոնական կարգավիճակՎրաստան Վրաստան
Խոսողների քանակ3 700 000 մարդ (2014)
Լեզվակիրների թիվը5 միլիոնից ավել
Գրերի համակարգվրացական գիր
IETFka
ԳՕՍՏ 7.75–97гру 158
ISO 639-1ka
ISO 639-2(B) kat (T) geo (B) kat (T)
ISO 639-3kat

Քարթվելալեզու պետությունների քարտեզ (hy).svg
Վրացերեն խոսողների տարածվածությունը
Georgian language Վիքիպահեստում

Վրացերեն խոսում է մոտավորապես 5 միլիոն մարդ Վրաստանում և մի քանի հազարը՝ այլ երկրներում, հիմնականում Ռուսաստանում, ԱՄՆ-ում, Իրանում և Թուրքիայում։

Բովանդակություն

ԴասակարգումԽմբագրել

Վրացերենը Քարթվելական լեզվաընտանիքի առաջատար լեզուն է, որի մեջ են մտնում նաև սվաներենը, մեգրելերենը և լազերենը։

ՊատմությունԽմբագրել

Հետազոտությունները հանգեցրել են այն ենթադրության, որ մ․ թ․ ա․ II հազարամյակի սկզբներին գոյություն է ունեցել մեկ ընդհանուր լեզու։ Վերջինս պայմանականորեն անվանում են նախաքարթվելական[3]։

Վրացերենի զարգացումը բաժանվում է հետևյալ ժամանակաշրջանների.

  • հին 5 - 11 դարերից,
  • միջին 12 - 18 դարերից
  • նոր 19 դարից։

ԲարբառներԽմբագրել

Վրացերենը ունի մի քանի բարբառներ, որոնց տարբերությունը շատ չնչին է.

  • քարթլիի
  • կախեթիի
  • իմերեթիի
  • գուրիայի
  • փշավի
  • ռաչինի
  • աջարիայի
  • խևսուրի
  • թուշիի և այլ։

Վրացերեն բարբառների թվին է պատկանում նաև հրեա-վրացական բարբառը, որով խոսում են վրաստանաբնակ հրեաները, նրանց այն մասը, որն այժմ բնակվում է Իսրայելում։ Ընդհանուր առմամբ՝ մոտավորապես 85.000 մարդ։

Տե՛ս նաևԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. Ethnologue — 19 — Dallas, Texas: SIL International, 2016.
  2. https://iso639-3.sil.org/code/kat
  3. Հրաչիկ Բայրամյան, Վրաց լեզու, Երևան, 2010։

Արտաքին հղումներԽմբագրել