Բացել գլխավոր ցանկը

Վրացերեն (ինքնանվանում՝ ქართული ენა ― քարթուլի էնա), քարթվելական լեզվախմբին պատկանող լեզու։ Վրաստանի պաշտոնականն լեզուն և Կովկասի որոշ ազգությունների գրական լեզուն։

Infoboxforlang.png
Վրացերեն
ქართული ენა
ქართული.png
Վրացերեն
Տեսակլեզու[1] և Գրական լեզու
ԵնթադասՔարթվելական լեզուներ
Մասն էՔարթվելական լեզուներ
ԵրկրներՎրաստան Վրաստան
Ադրբեջան Ադրբեջան
Հարավային Օսիա Հարավային Օսիա
Թուրքիա Թուրքիա
Ռուսաստան Ռուսաստան
Իրան Իրան
Պաշտոնական կարգավիճակՎրաստան Վրաստան
Խոսողների քանակ3 700 000 մարդ (2014) և 3 200 000 մարդ
Լեզվակիրների թիվը5 միլիոնից ավել
Գրերի համակարգվրացական գիր
IETFka
ԳՕՍՏ 7.75–97гру 158
ISO 639-1ka
ISO 639-2(B) kat (T) geo (B) kat (T)
ISO 639-3kat

Քարթվելալեզու պետությունների քարտեզ (hy).svg
Վրացերեն խոսողների տարածվածությունը
Georgian language Վիքիպահեստում

Վրացերեն խոսում է մոտավորապես 5 միլիոն մարդ Վրաստանում և մի քանի հազարը՝ այլ երկրներում, հիմնականում Ռուսաստանում, ԱՄՆ-ում, Իրանում և Թուրքիայում։

Բովանդակություն

ԴասակարգումԽմբագրել

Վրացերենը Քարթվելական լեզվաընտանիքի առաջատար լեզուն է, որի մեջ են մտնում նաև սվաներենը, մեգրելերենը և լազերենը։

ՊատմությունԽմբագրել

Հետազոտությունները հանգեցրել են այն ենթադրության, որ մ․ թ․ ա․ II հազարամյակի սկզբներին գոյություն է ունեցել մեկ ընդհանուր լեզու։ Վերջինս պայմանականորեն անվանում են նախաքարթվելական[2]։

Վրացերենի զարգացումը բաժանվում է հետևյալ ժամանակաշրջանների.

  • հին 5 - 11 դարերից,
  • միջին 12 - 18 դարերից
  • նոր 19 դարից։

ԲարբառներԽմբագրել

Վրացերենը ունի մի քանի բարբառներ, որոնց տարբերությունը շատ չնչին է.

  • քարթլիի
  • կախեթիի
  • իմերեթիի
  • գուրիայի
  • փշավի
  • ռաչինի
  • աջարիայի
  • խևսուրի
  • թուշիի և այլ։

Վրացերեն բարբառների թվին է պատկանում նաև հրեա-վրացական բարբառը, որով խոսում են վրաստանաբնակ հրեաները, նրանց այն մասը, որն այժմ բնակվում է Իսրայելում։ Ընդհանուր առմամբ՝ մոտավորապես 85.000 մարդ։

Տե՛ս նաևԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. Ethnologue — 19 — Dallas, Texas: SIL International, 2016.
  2. Հրաչիկ Բայրամյան, Վրաց լեզու, Երևան, 2010։

Արտաքին հղումներԽմբագրել