Էրազմ Ռոտերդամցի (Desiderius Erasmus Roterodamus, հոկտեմբերի 28, 1466[1][2], Ռոտերդամ, Հարավային Հոլանդիա, Նիդերլանդներ[1] - հուլիսի 12, 1536[3][4], Բազել, Շվեյցարիա[1]), նիդեռլանդական հումանիստական գրականության ամենաականավոր դեմքը։

Picto infobox auteur.png
Էրազմ Ռոտերդամցի
Erasmus Roterodamus
Holbein-erasmus.jpg
Ծնվել էհոկտեմբերի 28, 1466[1][2] Ռոտերդամ, Հարավային Հոլանդիա, Նիդերլանդներ[1]
Մահացել էհուլիսի 12, 1536[3][4] (69 տարեկան) Բազել, Շվեյցարիա[1]
բնական մահով
ԳերեզմանԲազելի տաճար
ՔաղաքացիությունFlag of Cross of Burgundy.svg Seventeen Provinces
ԴավանանքՀռոմի Կաթոլիկ եկեղեցի
ՈւղղությունՎերածննդի դարաշրջանի փիլիսոփայություն
Մասնագիտությունթարգմանիչ, փիլիսոփա, աստվածաբան, ուսուցիչ, ակնարկագիր, աստվածաշնչի թարգմանիչ, գրող, Lady Margaret's Professor of Divinity, latinist, քահանա և համալսարանի պրոֆեսոր
Հաստատություն(ներ)Լյովենի Հին համալսարան
Գործունեության ոլորտChristian philosophy և Վերածննդի հումանիզմ
Ալմա մատերՓարիզի համալսարան, Քուինս Քոլեջ, Քեմբրիջի համալսարան և Թուրինի համալսարան
Գիտական աստիճանաստվածաբանության դոկտոր (1506)
Տիրապետում է լեզուներինլատիներեն[5] և հոլանդերեն
Գիտական ղեկավարJan Standonck?[6] և Alexander Hegius von Heek?[7]
Եղել է գիտական ղեկավարWolfgang Capito?[8] և Jacob Milich?[9]
Ազդվել էէպիկուրիզմ, Կիկերոն և Ջովաննի Պիկո Դելլա Միրանդոլա
ՈւսուցիչAlexander Hegius von Heek?, Jan Standonck?, John Colet? և George Hermonymus?
ԱշակերտներGabriel Mudaeus? և Richard Croke?
Desiderius Erasmus Վիքիպահեստում

ԿենսագրությունԽմբագրել

Ծնվել է Ռոտերդամ քաղաքում, ծագումով հոլանդացի էր, հոլանդական մի բյուրգերի «ապօրինի զավակը»։ Վաղ հասակից, զրկվելով ծնողներից` նա ստիպված է լինում վանք մտնել թե՛ իր գոյությունը պահպանելու, թե՛ ուսումը շարունակելու նպատակով։ Այստեղ նա մնում է մոտ երկու և կես տարի։ Նա ամբողջ ժամանակը նվիրում է ուսման գործին, սովորում է դասական լեզուներ և ուսումնասիրում հին հունական ու հռոմեական գրողների գործերը։ Վանքից դուրս գալով` 1496-ին ուսումը շարունակելու նպատակով գնում է Փարիզ։ Այնուհետև սկսում է ճանապարհորդություններ կատարել Եվրոպայում, լինում է իր հայրենքում, Նիդերլանդներում, Իտալիայում, ապա անցնում է Անգլիա։ Քեմբրիջի համալսարանում դասավանդում է հունարեն և աստվածաբանություն։ Ծանոթանում է Թոմաս Մորի հետ և դառնում նրա ամենամոտ բարեկամներից մեկը։

Վերադառնալով Անգլիայից` նա ապրում է Գերմանիայում, մի քանի տարի ծառայում է Կառլոս V-ի պալատում։ Կյանքի վերջին տարիներին անցկացնում է Շվեյցարիայում, որտեղ էլ մահանում է[10]։

ՍտեղծագործություններԽմբագրել

  • «Գովք հիմարության» (թարգմանվել է հայերեն Վահե Միքայելյանի կողմից[11])
  • «Դատողություն կամքի ազատության մասին»
  • «Քրիստոնյա մարտիկի զենքը»

Էրազմ Ռոտերդամցին հայերենԽմբագրել

  • Գովք հիմարության, Ե., Հայպետհրատ, 1964, 343 էջ: Ռուսերենից թարգմ.՝ Վ. Միքայելյան:

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 Эразм Роттердамский // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  2. 2,0 2,1 http://webdept.fiu.edu/~mirandas/bios1535.htm#Erasmus
  3. 3,0 3,1 3,2 http://www.biografischportaal.nl/persoon/29366356
  4. 4,0 4,1 4,2 https://www.beweb.chiesacattolica.it/persone/persona/1504/
  5. https://www.mirabileweb.it/author/-/22387 (իտալ.)SISMEL – Edizioni del Galluzzo.
  6. Математическая генеалогия — 1997.
  7. Математическая генеалогия — 1997.
  8. Математическая генеалогия — 1997.
  9. Математическая генеалогия — 1997.
  10. Հ. Մամիկոնյան (1961)։ Արտասահմանյան գրականության պատմություն (վերածննության դարաշրջան)։ Երևան: Հայպետուսմանկհրատ։ էջ էջ 243 
  11. Գովք հիմարության։ [Վեպ] / Է. Ռոտերդամցի; Թարգմ.՝ Վ. Միքայելյան; Ծանոթագր.՝ Լ. Պինսկի; Խմբ.՝ Ի. Կարումյան. - Երևան։ Հայպետհրատ, 1964. - 343 էջ։
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են