Գաբիթ Մուսրեպով (ղազ.՝ Ғабит Махмұтұлы Мүсірепов) մարտի 9 (22), 1902, Կոստանայ շրջան - դեկտեմբերի 31, 1985(1985-12-31), Ալմաթի, Ղազախական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ղազախ խորհրդային գրող, թարգմանիչ, քննադատ, թատերագիր, հասարակական գործիչ.

Գաբիթ Մուսրեպով
ղազ.՝ Ғабит Махмұтұлы Мүсірепов
Musrepov.jpg
Ծնվել էմարտի 9 (22), 1902
ԾննդավայրԿոստանայ շրջան
Վախճանվել էդեկտեմբերի 31, 1985(1985-12-31) (83 տարեկան)
Վախճանի վայրԱլմաթի, Ղազախական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ
Մասնագիտությունդրամատուրգ, գրող, գրական քննադատ և քաղաքական գործիչ
Լեզուղազախերեն
ՔաղաքացիությունFlag of Russia.svg Ռուսական կայսրություն և Flag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
ԿրթությունՕմսկի պետական ագրարային համալսարան
Ժանրերվեպ
ԱնդամակցությունԽՍՀՄ Գրողների միություն
ԿուսակցությունԽՄԿԿ
Պարգևներ
Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս
Լենինի շքանշան Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշան Աշխատանքային Կարմիր դրոշի շքանշան և Ժողովուրդների բարեկամության շքանշան
Commons-logo.svg Gabit Musrepov Վիքիպահեստում

Ղազախական ԽՍՀ գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս (1985), Ղազախստանի ժողովրդական գրող (1984), Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1974).

Ղազախստանի գրողների միության նախագահ (1956-1962 և 1964-1966 թթ.), ԽՍՀՄ գրողների միության քարտուղար (1959 թվականից), ԽՍՀՄ 5-րդ գումարման Գերագույն խորհրդի և Ղազախական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի պատգամավոր։

ԿենսագրությունԽմբագրել

Ծնվել է 1902 թվականի մարտի 9-ին (նոր տոմարով՝ մարտի 22-ին) Հյուսիսղազախստանյան մարզի Ժամբիլի շրջանի Ժանաժոլ աուլում։ Ծագումով միջին ժուզի քերեյ ցեղի սիբան տոհմից է[1][2]:

Հայրենի գյուղում գրագիտություն սովորելուց հետո ընդունվել է ռուսական դպրոց, 1923-1926 թվականներին սովորել նախ՝ Օրենբուրգի բանֆակում, ապա Օմսկի գյուղատնտեսական ինստիտուտում։ Երկար տարիներ աշխատել է որպես տարբեր թերթերի ու ամսագրերի խմբագիր, այնուհետև՝ Ղազախստանի գրողների միության քարտուղար, առաջին քարտուղար, ԽՍՀՄ գրողների միության վարչության անդամ... Եղել է նաև Ղազախստանի կոմունիստական կուսակցության կենտրոնական կոմիտեի անդամ, Ղազախական ԽՍՀ գերագույն խորհրդի նախագահ։ Գրական իր գործունեությունը Մուսրեպովն սկսել է 1925 թվականին։ Նրա առաջին ստեղծագործությունը «Հորձանուտում» վիպակն էր (1928)՝ քաղաքացիական կռիվների մասին։ 1928 թվականից աշխատակցել է «Жана-Адебиет» գրական-գեղարվեստական ամսագրին։

Մուսրեպովի ստեղծագործությունները թարգմանվել են աշխարհի 34 լեզուներով[3]։ Ամենից շատ թարգմանվել են ռուսերեն՝ 295 ստեղծագործություն[3]։

ՍտեղծագործություններԽմբագրել

Վեպերի ընտրանի

  • «Ղազախստանցի զինվորը» (1949)
  • «Արթնացած երկրամասը» (1953)
  • «Նրա անունը Ուլպան է» (1974)

Թատերգություններ

  • երաժշտական դրամա՝ «Կըզ Ժիբեկ» (1934) (այս երկի հիման վրա է ստեղծվել ղազախական առաջին օպերայի լիբրետոն)
  • «Ամանգելդի» (1936, բեմադրվել է 1937 և 1952 թթ.)
  • «Քոզի Քորփեշ - Բայան սուլու]]» (1939)
  • «Պոետի ողբերգությունը» (1958) 

ՄատենագրությունԽմբագրել

  • Тулаган-Толкында, Казгиз, Кзыл-Орда, 1928
  • «Жана-Адебиет» ամսագիր, 1928-1931
  • Красноармейский букварь, Алма-Ата, 1929-1930
  • Букварь для малограмотных, Алма-Ата, 1930
  • Шыгармалар жинагы, 5 томдык, т. 1-2, Алматы, 1972-1973
  • Однажды и на всю жизнь. Избранные повести и рассказы, Алма-Ата, 1968

ՊարգևներԽմբագրել

ԸնտանիքԽմբագրել

  • Առաջին կինը Կանշայիմն էր[4]։
  • Երկրորդ կինը՝ Խուսնի Յաղֆարովան (մահացել է 1964 թ.), թաթարուհի էր, մանկավարժական ինստիտուտի շրջանավարտ։ Գրողի հետ ամուսնությունը ձգվել է 40 տարի (1924-1964 թթ.):
  • Երրորդ կինը՝ Ռաիսա Մուհամեդյարովան, Ղազախական ԽՍՀ վաստակավոր արտիստուհի էր։ Ամուսնացած են եղել 1964-1972 թթ.[5]:
  • Չորրորդ կինը՝ Գազիզա Բեյսենովան, եղել է գրող Մուխտար Աուեզովի մեքենագրուհին և անձնական քարտուղարուհին։

ՀիշատակԽմբագրել

  • 1987 թվականի մայիսին բացվել է Գ. Մուսրեպովի տուն-թանգարանը[6], 1999 թվականի փետրվարին՝ Սաբիթ Մուքանովի և Գաբիթ Մուսրեպովի պետական թանգարան-հուշահամալիրը[6]։
  • 2002 թվականին Ալմաթիում, Գ. Մուսրեպովի անունը կրող թատրոնի առջև, դրվել է նրա կիսանդրին։
  • Ալմաթիում մեկական փողոց և զբոսայգի կոչվել են գրողի անունով։
  • Նրա ծննդյան 100-ամյակի առթիվ թողարկվել են հուշադրամ և նամականիշ։
  • Ի պատիվ գրողի՝ «Գաբիթ Մուսրեպով» է անվանակոչվել Իրտիշ գետո նավարկող ջերմանավերից մեկը[7]"Габит Мусрепов" Проекта 2.559[8]:

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. «Керей» тайпасының этникалық шығу тегі жəне шежіресі
  2. «Қазақ шежіресі. 2 том. Орта жүз-жан арыс, Теңізбай Үсенбаев,»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2018-11-25-ին։ Վերցված է 2018-11-24 
  3. 3,0 3,1 Қазақстан Республикалық телерадиокорпорациясы (2015-04-23)։ ««Ұлт мақтанышы». Ғабит Мүсірепов (каз.)»։ Վերցված է 2017-05-21 
  4. ҒАБИТ МҮСІРЕПОВТІҢ «БАРЫ» МЕН «ЖОҒЫ»(չաշխատող հղում)
  5. Последняя любовь классика
  6. 6,0 6,1 «История Государственного литературно-мемориального комплекса»։ www.heritagenet.unesco.kz։ Վերցված է 2017-05-17 
  7. «10 интересных фактов из жизни Габита Мусрепова - История Казахстана» (ռուսերեն)։ tarikh.kz։ Վերցված է 2017-05-17 
  8. ГАБИТ МУСРЕПОВ

Արտաքին հղումներԽմբագրել