Բերնարդ Բերենսոն

ամերիկացի արվեստի պատմաբան, իտալական Ռենեսանսի մասնագետ

Բերնարդ Բերենսոն կամ Բերնսոն (անգլ.՝ Bern[h]ard Berenson, հունիսի 26, 1865(1865-06-26)[1][2][3], Վիլնյուս, Ռուսական կայսրություն[4] - հոկտեմբերի 6, 1959(1959-10-06)[1][5][6][…], Ֆլորենցիա, Իտալիա), ամերիկացի, արվեստի պատմաբան, գեղարվեստի քննադատ, կենդանության օրոք ճանաչում է վայելել և համարվել է խոշոր հեղինակություն՝ ԱՄՆ-ում Իտալական Վերածննդի գեղանկարչության բնագավառում[9]։ Եղել է Ռուսաստանի և ԱՄՆ-ի երկքաղաքացի:

Բերնարդ Բերենսոն
անգլ.՝ Bernard Berenson
Դիմանկար
Ծնվել էհունիսի 26, 1865(1865-06-26)[1][2][3]
ԾննդավայրՎիլնյուս, Ռուսական կայսրություն[4]
Մահացել էհոկտեմբերի 6, 1959(1959-10-06)[1][5][6][…] (94 տարեկան)
Մահվան վայրՖլորենցիա, Իտալիա
ԳերեզմանVilla I Tatti
ՔաղաքացիությունUS flag 49 stars.svg ԱՄՆ և Flag of Russia.svg Ռուսական կայսրություն
Կրոնհուդայականություն[7] և կաթոլիկություն[7]
ԿրթությունՀարվարդի համալսարան (1887)[4], Բոստոնի համալսարան[4] և Boston Latin School?[4]
Ազդվել էGiovanni Morelli?
Մասնագիտությունարվեստագետ, պատմաբան, գրող, արվեստի քննադատ, connoisseur և արվեստի կոլեկցիոներ
ԱմուսինMary Berenson?[8]
Ծնողներհայր՝ Albert Valvrojenski?[8][4], մայր՝ Judith Mickleshanki?[8][4]
Պարգևներ և
մրցանակներ
Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամ և Serena Medal?
ԱնդամությունԱրվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա և Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիա
Bernard Berenson Վիքիպահեստում

ԿենսագրությունԽմբագրել

Բերնարդ Բերենսոնը ծնվել է ներկայիս Լիտվայի Ալիտուսսկի շրջանում, Վալվրոժենսկիների (Valvrojenski) հրեական ընտանիքում։ Հայրը եղել է Ալտեր Վալվրոժենսկին (Ալբերտ Բերենսոն), մայրը՝ Յուդիֆ Վալվրոժենսկայան (Ջուլյա Բերենսոն): Տասը տարեկան հասակում ընտանիքի հետ տեղափոխվել է ԱՄՆ: Կրթություն է ստացել Հարվարդի համալսարանում:

ԸնտանիքԽմբագրել

Բերնարդ Բերենսոնի քույրը՝ Սենդա Բերենսոնը, հայտնի է որպես կանանց բասկետբոլի կանոնների ստեղծող: Բերնարդի կինը՝ Մերի Սմիթը, արվեստի պատմաբան էր, եղել է Բերտրան Ռասսելի կնոջ քույրը: Բերենսոնի թոռնուհու զարմիկները՝ Մարիսան և Բերրին, դերասանուհիներ են: Մարիսան «Կաբարե» ֆիլմի դերակատարման համար արժանացել է «Ոսկե գլոբուս» մրցանակի։ Բերրին դերասան Էնտոնի Պերկինսի կինն է եղել և զոհվել է 2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ի ահաբեկչության հետևանքով:

ԳործունեությունԽմբագրել

Բերնարդ Բերենսոնը կրթություն է ստացել Հարվարդի համալսարանում, 1887-1888 թվականներին կրթությունը շարունակել է Փարիզում, ապա մեկնել է Հռոմ, որտեղ ծանոթացել է Ջովաննի Մորելլիի և Ջովանի Կավալկազելեի հետ։ Այս ծանոթություններն էապես ազդել են նրա հետագա գործունեության վրա[10]:

Բերենսոնի վաղ շրջանի աշխատանքները շահեկանորեն առանձնացել են Ռասկինի և Պատերի բազմաբառ հետևորդների աշխատանքների ֆոնին իրենց դատողությունների գործնականությամբ, լակոնիկությամբ ու պարզությամբ: Նա կտրականապես չի ընդունել ժամանակակից արվեստը և չի սիրել մաներիզմը: Արվեստի ստեղծագործությունների գնահատման Բերենսոնի սուբյեկտիվ-հոգեբանական մոտեցումը օրինակ են բերել շվեցարացի արվեստաբան Հ․ Վյոլֆլինը և պրագմատիզմի և ֆունկցիոնալության հիմնադիր, ամերիկացի հոգեբան Ուլյամ Ջեյմսը: Ռուս գրող և արվեստաբան Պ.Պ.Մուրատովը «Իտալիայի կերպարները»-ի (1923 թ.) վերջին մասում լայնորեն մեջբերել է Բերենսոնի կարծիքը՝ որպես արվեստագիտության մտքի վերջին խոսք: Ի վերջո նրա գեղարվեստական հայացքներն արդեն ձևավորված էին «Վերածննդի դարաշրջանի իտալացի նկարիչները» (1930 թ.) ընդհանրական աշխատությունը գրելու պահին:

20-րդ դարասկզբի իտալական ռենեսսանսի առաջնագծի նկարիչների նկարների ատրիբուցիայի (Атрибуция) ոչ մի հարց չի լուծվել առանց Բերենսոնի մասնակցության: Այսպես, նա մեկնել է Կայսերական Էրմիտաժ «Մադոննա Բենուա» կտավի իսկությունը ճշտելու համար, իսկ 1923 թվականին մասնակցել է Լեոնարդոյի «Գեղեցկուհի Ֆերրոներայի» տարբերակներից մեկի աղմկահարույց դատական նիստին: Բերենսոնը «Շախմատիստներ»-ը վերագրել է նկարիչ Ֆրանչեսկո դի Ջորջոյին, որը հետագայում հայտնվելու էր Մետրոպոլիտեն թանգարանի հավաքածուում. նա առաջինն է հայտարարել այն մասին, որ այդ և այլ՝ երկու կտավները կազմում են ինչ-որ անհայտ ասպետական սիրավեպի սյուժեի կտավի մաս (կասսոնեի նկարազարդ կողմերից մեկը):

Բերենսոնն՝ իր անզուգական հեղինակության շնորհիվ, հաճախ ոչ ակնհայտ, եղել է մեծահարուստ ամերիկացիների խորհրդատուն՝ «հին վարպետների» նկարների ապօրինի վաճառքի ժամանակ: Նրա խորհրդով հարյուրավոր, եթե ոչ հազարավոր, եվրոպական հավաքածուների առաջնակարգ կտավներ տեղափոխվել են օվկիանոսից այն կողմ: Հատկապես հայտնի է նրա համագործակցությունը Իզաբելլա Ստյուարդ Գարդների հետ, որի որակական առումով հազվագյուտ հավաքածուն ցուցադրվում է Բոստոնում, և աշխարհի առաջատար հավաքորդ (անտիկվար) Ջոզեֆ Դավինի հետ:

Կյանքի վերջին տարիներԽմբագրել

Բերնարդ Բերենսոնը, կտավների բարեհաջող ատրիբուցիայի համար հավաքորդների վճարի հինգ տոկոսը ստանալու շնորհիվ, դարձել է ունևոր մարդ և գնել է Ի Տատտիի (իտալ.I Tatti) հին վիլլան Ֆիեզոլեում՝ Ֆլորենցիայի մոտակայքում: Այնտեղ նա մշտական բնակություն է հաստատել, որտեղ մշտապես բնակվել է նույնիսկ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, երբ Իտալիայում նրա ներկայությունը զայրացնում էր ֆաշիստներին: Բերենսոնը վիլլան՝ այնտեղ գտնվող ամբողջ արժեքավոր գեղարվեստական հարստությամբ կտակել է Հարվարդի համալսարանին:

1937 թվականին հանրահայտ քննադատը իր գործնական հարաբերությունները խզել է Դավինի հետ՝ վաշինգտոնյան «Հովիվների երկրպագությունը» (Adoration of the Shepherds (Giorgione)) կտավի ատրիբուցիայի շուրջ ծավալված վիճաբանության պատճառով. ըստ Դավինի հեղինակը Ջորջոնեն էր, իսկ ըստ Բերենսոնի՝ Տիցիանը: Ժամանակի ընթացքում Դավինի կարծիքն ավելի առաջատար է դարձել, և Բերենսոնի գնահատականները, որոնք ժամանակին անբեկանելի էին համարվում, այժմ չունեն նախկին մեծարժեք կշիռը:

ՊատկերասրահԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Bibliothèque nationale de France идентификатор BNF (фр.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 Grove Art Online, Grove Dictionary of Art Online / J. TurnerOUP, 1998.
  3. 3,0 3,1 Gran Enciclopèdia Catalana (կատ.)Grup Enciclopèdia Catalana, 1968.
  4. 4,00 4,01 4,02 4,03 4,04 4,05 4,06 4,07 4,08 4,09 4,10 http://itatti.harvard.edu/bernard-berenson
  5. 5,0 5,1 5,2 Encyclopædia Britannica
  6. 6,0 6,1 6,2 RKDartists
  7. 7,0 7,1 http://www.caareviews.org/reviews/2924#.XyL8HMZRVp8
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 8,5 Kindred Britain
  9. «Berenson, Bernard, né Bernhard Valvrojenski»։ Dictionary of Art Historians։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-10-19-ին։ Վերցված է 2012-09-04 
  10. Белоусова, Н. А. Бернард Бернсон и его книга // Живописцы итальянского Возрождения / Б. Бернсон ; пер. с англ. Н. Белоусовой, И. Тепляковой. — М. : Б.С.Г.-Пресс, 2006. — С. 38.

ՀղումներԽմբագրել