Ֆերդինանդ I (Ավստրիա)

HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ֆերդինանդ I (այլ կիրառումներ)

Ֆերդինանդ I (գերմ.՝ Ferdinand I, (հունգ.՝ V. Ferdinánd, ապրիլի 19, 1793(1793-04-19)[1][2][3], Վիեննա, Հաբսբուրգի միապետություն[3] - հունիսի 29, 1875(1875-06-29)[1][2], Պրահա, Բոհեմիայի թագավորություն, Ցիսլեյտանիա, Ավստրո-Հունգարիա[4]), Ավստրիայի կայսր, Հունգարիայի և Բոհեմիայի թագավոր (որպես Ֆերդինանդ V)։ Գահակալել է 1835 թվականից 1848 թվականը, երբ նա ստիպված եղավ հրաժարվել գահից։

Ֆերդինանդ I
Ferdinand I; Keizer van Oostenrijk.jpg
Ծնվել է՝ապրիլի 19, 1793(1793-04-19)[1][2][3]
ԾննդավայրՎիեննա, Հաբսբուրգի միապետություն[3]
Մահացել է՝հունիսի 29, 1875(1875-06-29)[1][2] (82 տարեկան)
Վախճանի վայրՊրահա, Բոհեմիայի թագավորություն, Ցիսլեյտանիա, Ավստրո-Հունգարիա[4]
Կայսերական դամբարան
ԵրկիրFlag of the Habsburg Monarchy.svg Ավստրիա և Flag of Austria-Hungary (1869-1918).svg Ավստրո-Հունգարիա
ՏոհմՀաբսբուրգ-Լոթարինգյան տուն
քաղաքական գործիչ
ՀայրՖրանց II
ՄայրMaria Theresa of Naples and Sicily?
ՀավատքՀռոմի Կաթոլիկ եկեղեցի
ՊարգևներՍուրբ Հոգու շքանշան, Սուրբ Միխայիլի շքանշանի ասպետ, Ոսկե գեղմի շքանշանի ասպետ, Մարիա Թերեզայի ռազմական շքանշանի Մեծ խաչի ասպետ, Սուրբ Ալեքսանդր Նևսկու շքանշան, Անդրեաս առաքյալի շքանշան, Սուրբ Ֆերդինանդի և Ծառայությունների շքանշանի Մեծ Խաչի ասպետ և Կառլոս III-ի շքանշանի Մեծ խաչի ասպետ
Առողջական վիճակէպիլեպսիա

ԿենսագրությունԽմբագրել

Նա Ավստրիայի կայսր Ֆրանցիսկ I-ի և Նեապոլ և Սիցիլիայի թագուհի Մարիա Թերեզայի ավագ որդին էր։ Կայսր Ֆրանց I-ը, չնայած Ֆերդինանդի էպիլեպսիայի ու մտավոր կարողությունների ակներև բացակայության, այնուամենայնիվ պնդեց նրան՝ որպես գահաժառանգ նշանակելու վրա՝ հանուն Հաբսբուրգյան միապետության ավանդական սկզբունքների պահպանման։ Ֆերդինանդն օծվեց որպես Հունգարիյի թագավոր 1830 թ.։ 1832 թվականի օգոստոսին նա վերապրեց իր վրա կատարված ձախողված մահափորձը, և 1835 թ. մարտի 2-ին բարձրացավ Ավստրիայի կայսերական գահը։ Ֆերդինանդի մտավոր անկարողության պատճառով կառավարական գործերով հիմնականում զբաղվում էր այսպես կոչված «պետական կոնֆերանսը», որտեղ իշխանությունն իր ձեռքում կենտրոնացրեց Ավստրիայի կանցլեր (վարչապետ) Մետեռնիխը։ 1836 թվականին Ֆերդինանդն օծվեց որպես Բոհեմիայի թագավոր (վերջին Հաբսբուրգն այդ տիտղոսով), իսկ 1838 թվականին՝ որպես Լոմբարդիայի և Վենետիկի թագավոր։

1848 թ. հեղափոխության ժամանակ ապստամբ հեղափոխականների զայրույթն ուղղված էր ոչ այնքան անձամբ Ֆերդինանդի դեմ, որքան՝ կառավարությունը ղեկավարող խմբակի դեմ, որն ամեն կերպով դիմադրում էր որևիցե ազատական բարեփոխումների անցկացումը Ավստրո-Հունգարիայում։ 1848 թվականին նա պաշտոնազուրկ արեց Մետեռնիխին և այլ զիջումների դիմեց, որոնք սակայն նույնիսկ մասամբ չբավարարեցին հեղափոխականներին։ Մայիսին ապստամբեց Վիեննայի ժողովուրդը և Ֆերդինանդ I-ը, հեռանալով Օլմյուտց, 1848 թ. դեկտեմբերի 2-ին հրաժարվեց գահից, հօգուտ իր եղբորորդու՝ Ֆրանցիսկ Հովսեփի (ինքը՝ Ֆերդինանդը զավակներ չուներ)։

Կյանքի վերջին տարիներին Ֆերդինանդի առողջական վիճակն ավելի վատթարացավ. լինում էին դեպքեր, երբ նա օրական 20-ից ավելի էպիլեպտիկ ցնցումներ էր ապրում։ Դեպի վատը գնաց նաև նրա հոգեկան վիճակը՝ վերջում նա արդեն խելագարված էր։ Մահացավ Պրահայում 1875 թ. հունիսի 29-ին։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Lundy D. R. The Peerage
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Энциклопедия Брокгауз (нем.)
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Wurzbach D. C. v. Habsburg, Ferdinand I. (Kaiser von Oesterreich) (нем.) // Biographisches Lexikon des Kaiserthums Oesterreich: enthaltend die Lebensskizzen der denkwürdigen Personen, welche seit 1750 in den österreichischen Kronländern geboren wurden oder darin gelebt und gewirkt habenWien: 1856. — Vol. 6. — S. 197.
  4. 4,0 4,1 4,2 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library, Austrian National Library Record #118686747 // Общий нормативный контроль (GND) — 2012—2016.