Պրիզրեն (ալբաներեն՝ Prizreni, սերբերեն, կյուրեղագիր՝ Призрен, թուրք.՝ Prizren), քաղաք և համայնք Կոսովոյում: Նույնանուն շրջանի վարչական կենտրոնն է: 2011 թվականին անցկացված մարդահամարի տվյալներով համայնքի բնակչության թվաքանակը եղել է 177.781, բուն քաղաքինը՝ 85.119[2]:

Բնակավայր
Պրիզրեն
Դրոշ Զինանշան
Flag of Prizren.png Stema e Komunës Prizren.svg

Prizren Mix.jpg
ԵրկիրԿոսովո Կոսովո
Մակերես854 կմ²
ԲԾՄ450 մետր
Բնակչություն186 986 մարդ (1996)[1]
Փոստային ինդեքսներ20000
Պաշտոնական կայքkk.rks-gov.net/prizren
##Պրիզրեն (Կոսովո)
Red pog.png

Քաղաքն ընկած է Կոսովոյի հարավային մասում՝ Պրիզրենի Բիստրիցա գետի ափերին, Շար սարի լանջերին, Հյուսիսային Մակեդոնիայի մայրաքաղաք Սկոպյեից 99 կիլոմետր դեպի հյուսիս-արևմուտք, Կոսովոյի մայրաքաղաք Պրիշտինայից 85 կիլոմետր դեպի հարավ, Ալբանիայի մայրաքաղաք Տիրանայից 175 կիլոմետր դեպի հյուսիս-արևելք: Համայնքի սահմանագծերը համընկնում են Ալբանիայի և Հյուսիսային Մակեդոնիայի հետ Կոսովոյի ունեցած պետական սահմաններին[3]:

Քաղաքի մշակութային կյանքի կարևոր իրադարձություններից է 2011 թվականից ի վեր ամեն տարի անցկացվող ժողովրդական երաժշտության NGOM Fest փառատոնը[4][5]:

ՊատմությունԽմբագրել

Քաղաքը հազարամյակների պատմություն ունի. հիշատակվել է դեռևս Պտղոմեոսի «Աշխարհագրության» մեջ՝ որպես հին հռոմեական Theranda բնակավայր (մեր թվականության 2-րդ դար)[6][7]: Պրոկոպիուս Կեսարացու (5-րդ դար) De aedificiis աշխատության IV գրքի 4-րդ գլխում հիշատակված է արդեն որպես հինհռոմեական Դարդանիա մարզի կազմում գտնվող, վերակառուցված բնակավայր, Petrizên անվանումով[8]: Մի որոշ ժամանակ էլ կրել է Justiniana Prima անվանումը: Ենթադրվում է, որ քաղաքի ներկայիս անվանումն առաջացել է կամ Պրոկոպիուսի հիշատակած Petrizên-ից, կամ էլ հին սերբերեն Призрѣнь բառից՝ при-зрѣти, նկատի առնելով բերդը, որը տեսանելի է բավականին հեռվից[9] (համեմատել չեխական Brno Přízřenice-ի կամ Ozren-ի հետ)[10]:

Պրիզրենի պատմական կենտրոնում գտնվող պատմամշակութային բազմաթիվ հուշարձաններից, որոնք հաճախ վտանգվել են նոր կառուցապատումներ իրականացնելու ցանկության, պատերազմների, հրդեհների, քաղաքային իշխանությունների անտարբերության և այլ պատճառներով[11][12], հիշատակության են արժանի հատկապես հետևյալները.

Շատրվան (Shadervan, (թուրք.՝ Şadırvan)[13][14][15]

Քարե հին կամուրջը[16][17][18]

Սերբիայի արքա Ստեֆան Միտուլինի կառուցած, Լևիշկայի Աստվածամայր անվանումը կրող, 14-րդ դարի սերբական ուղղափառ եկեղեցին, որը գտնվում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի պաշտպանության ներքո՝ որպես Համաշխարհային ժառանգության հուշարձան

Սինան փաշայի մզկիթը [19][20]

Քույր քաղաքներԽմբագրել

ՊատկերասրահԽմբագրել

ԿլիմաԽմբագրել

Կլիման խոնավ մերձարևադարձային է. հունվարի միջին ջերմաստիճանը՝ 3.3 °C (37.9 °F), հուլիսինը՝ 28.5 °C (83.3 °F), տեղումների միջին տարեկան քանակությունը՝ 850 մմ:

Պրիզրեն (1961–1990)ի կլիմայական տվյալները
Ամիս հունվ փետ մարտ ապր մայ հուն հուլ օգոս սեպ հոկ նոյ դեկ Տարի
Ռեկորդային բարձր °C (°F) 20.2
(68.4)
22.4
(72.3)
26.0
(78.8)
31.3
(88.3)
33.8
(92.8)
40.6
(105.1)
40.8
(105.4)
37.3
(99.1)
35.8
(96.4)
31.4
(88.5)
25.6
(78.1)
23.7
(74.7)
40.8
(105.4)
Միջին բարձր °C (°F) 3.3
(37.9)
6.8
(44.2)
11.9
(53.4)
17.2
(63)
22.5
(72.5)
26.0
(78.8)
28.5
(83.3)
28.3
(82.9)
24.5
(76.1)
18.0
(64.4)
11.1
(52)
5.0
(41)
16.9
(62.4)
Միջին օրական °C (°F) 0.0
(32)
2.8
(37)
7.1
(44.8)
11.9
(53.4)
16.8
(62.2)
20.2
(68.4)
22.2
(72)
21.8
(71.2)
18.1
(64.6)
12.3
(54.1)
6.9
(44.4)
1.8
(35.2)
11.8
(53.2)
Միջին ցածր °C (°F) −3.0
(26.6)
−0.6
(30.9)
2.7
(36.9)
6.9
(44.4)
11.3
(52.3)
14.4
(57.9)
15.8
(60.4)
15.4
(59.7)
12.1
(53.8)
7.3
(45.1)
3.2
(37.8)
−1.0
(30.2)
7.1
(44.8)
Ռեկորդային ցածր °C (°F) −23.6
(−10.5)
−19.1
(−2.4)
−11.7
(10.9)
−2.6
(27.3)
−0.4
(31.3)
3.8
(38.8)
7.3
(45.1)
7.0
(44.6)
−0.8
(30.6)
−4.3
(24.3)
−12.6
(9.3)
−17.4
(0.7)
−23.6
(−10.5)
Տեղումներ մմ (դյույմ) 76.2
(3)
54.1
(2.13)
63.5
(2.5)
61.1
(2.406)
66.7
(2.626)
69.7
(2.744)
58.6
(2.307)
127.4
(5.016)
58.2
(2.291)
55.1
(2.169)
88.3
(3.476)
81.1
(3.193)
860.0
(33.858)
Միջ. տեղումների օրեր (≥ 0.1 mm) 12.8 12.1 12.1 12.8 12.3 11.6 8.9 7.5 8.1 9.3 12.6 13.5 133.6
Միջ. ձնառատ օրեր 7.6 5.6 3.8 0.4 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.1 2.1 5.8 25.4
% խոնավություն 81 75 68 64 64 61 58 59 67 74 79 82 69
Միջին ամսական արևային ժամ 100.2 92.0 139.4 176.2 224.5 290.7 300.8 285.7 220.7 163.4 89.7 54.1 2137,4
աղբյուր: Republic Hydrometeorological Service of Serbia[21]

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. Wikipedia — 2001.
  2. «Preliminary Results of the Kosovo 2011 population and housing census»։ The statistical Office of Kosovo։ Արխիվացված է օրիգինալից նոյեմբերի 13, 2013-ին։ Վերցված է ապրիլի 17, 2012 
  3. Vickers Miranda (1999)։ The Albanians: A Modern History։ I.B.Tauris։ էջ 97։ ISBN 978-1-86064-541-9 
  4. «Southeast Europe: People and Culture: NGOM Festival»։ www.southeast-europe.eu։ Արխիվացված է օրիգինալից 2014-03-06-ին 
  5. «Archived copy»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-07-10-ին։ Վերցված է 2014-03-01 
  6. THERANDA (Prizren) Yugoslavia, The Princeton Encyclopedia of Classical Sites, A Roman town about 76 km (47.22 mi) SW of Priština on the Bistrica river. It lay on the direct route from Lissos in Macedonia to Naissus in Moesia Superior. The town continued to exist during the 4th to 6th century, but was of far greater significance during the mediaeval period and was even capital of Serbia for a short time during the 14th century.
  7. THERANDA (Prizren) Yugoslavia,The Princeton Encyclopedia of Classical Sites, "A Roman town ca. 76 km SW of Priština on the Bistrica river in the region of Kosovo. It lay on the direct route from Lissos in Macedonia to Naissus in Moesia Superior. The town continued to exist during the 4th to 6th centuries, but was of far greater significance during the medieval period and was even capital of Serbia for a short time during the 14th century."
  8. «LacusCurtius • The Buildings of Procopius — Book 4, Part 2»։ penelope.uchicago.edu 
  9. Detelić, Mirjana (sr): Градови у хришћанској и муслиманској епици, Belgrade, 2004, 86-7179-039-8.
  10. Procopius. "Buildings". LacusCurtius. The Buildings, glish translation (Dewing, 1935) at LacusCurtius.
  11. «Report of Forum #2, Museum of Kosovo»։ Government of Kosovo, Ministry of Culture, Youth, and Sports։ մարտի 5, 2009 
  12. «Cultural Heritage Without Borders, Workshop "Integrated conservation"; preservation and urban Planning" in Prizren November 2002»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2009-09-29-ին 
  13. «Eclectic Prizren: "A city of everyone"»։ SETimes.com։ 2010-10-25։ Վերցված է 2012-03-12 
  14. «Walkable Map of Pristina – Future Of Pristina – Kosovo – ESI»։ Esiweb.org։ Վերցված է 2012-03-12 
  15. «VirtualTourist.com ceased operations»։ www.virtualtourist.com 
  16. «Kosovo and Metohija»։ Kosovo.net։ Վերցված է 2012-03-12 
  17. «Споменици културе у Србији»։ Spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs։ 1955-05-14։ Վերցված է 2012-03-12 
  18. «Full text of "Grammatik der serbo-kroatischen sprache"»։ archive.org 
  19. Elsie Robert (2004)։ Historical dictionary of Kosova։ Rowman & Littlefield Publishers, Inc.։ էջ 145։ ISBN 0-8108-5309-4 
  20. «Cultural Heritage in Kosovo»։ UNESCO։ Վերցված է օգոստոսի 6, 2010 
  21. «Monthly and annual means, maximum and minimum values of meteorological elements for the period 1961–1990» (Serbian)։ Republic Hydrometeorological Service of Serbia։ Վերցված է February 25, 2017 

Արտաքին հղումներԽմբագրել

Վիքիճամփորդն ունի Prizrenին առնչվող զբոսաշրջային տեղեկատվություն։