Մարիբոր (սլովեն.՝ Maribor, գերմ.՝ Marburg an der Drau), մեծությամբ Սլովենիայի երկրորդ քաղաքը (քաղաքի բնակչությունը 2013 թվականի տվյալներով կազմում է 94,9 հազար մարդ)[3]: Մարիբորը գտնվում է երկրի հյուսիսարևմտյան մասում, Պոդրավսկա տարածաշրջանում, Դրավա գետի վրա, Պոգորե լեռան ստորոտում: Քաղաքը համարվում է Ստորին Շտիրիյա պատմական շրջանի կենտրոնը:

Քաղաք
Մարիբոր
սլովեն.՝ Maribor
Maribor Lent.jpg
Կոորդինատներ: 46°33′0″ հս․ լ. 15°38′0″ ավ. ե. / 46.55000° հս․. լ. 15.63333° ավ. ե. / 46.55000; 15.63333
ԵրկիրՍլովենիա Սլովենիա
Առաջին հիշատակում1164
Այլ անվանումներՄարբուրգ ան դեր Դրաու
Մակերես42,1 կմ²
ԲԾՄ275[1] մ
Բնակչություն94 809[2] մարդ (2013)
Ժամային գոտիUTC+1, ամառը UTC+2
Հեռախոսային կոդ02
Փոստային ինդեքսներ2000
Ավտոմոբիլային կոդMB
Պաշտոնական կայքmaribor.si
##Մարիբոր (Սլովենիա)
Red pog.png

ՊատմությունԽմբագրել

 
Միջնադարյան Մարիբորը

Մարկբուրխ ամրոցի առաջին հիշատակումը վերաբերում է 1164 թվականին: 1254 թվականին Մարիբորը ստացել է քաղաքային իրավունքներ: Հաբսբուրգների դինաստիայի հաստատումից հետո (1278) քաղաքը սկսեց արագ զարգանալ և դարձավ տարածաշրջանի կարևորագույն կենտրոններից մեկը: 1532 և 1683 թվականներին Մարիբորը հաջողությամբ դիմացել է թուրքերի պաշարմանը:

Ի սկզբանե քաղաքը ենթարկվել է Շեկաուն եպիսկոպոսությանը, սակայն, 1859 թվականին սկսել է ենթարկվել Լավանտ եպիսկոպոսությանը, որն էլ 1962 թվականին ստացել է իր Մարիբորսկ եպիսկոպոսություն անվանումը: 2006 թվականին Հռոմի Բենեդիկտոս XVI պապը քաղաքին շնորհեց արքեպիսկոպոսական կարգավիճակ:

Առաջին համաշխարհային պատերազմից առաջ քաղաքի բնակչության 80 %-ը եղել են գերմանացիներ, 20 %-ը՝ սլովենացիներ: Միևնույն ժամանակ տարածաշրջանի գյուղական բնակչությունը սլովենացիներ էին: Պատերազմի ժամանակ Շտիրիյան և Կարինտիյան մեծ թվով սլովենացիների հայտարարել են Ավստրիական պետության թշնամիներ և զրկել պետական պաշտոններից: Դա ուժեղացրել է քաղաքի սլովենացի և գերմանացի բնակչության անտագոնիզմը: Ավստրո-Հունգարական կայսրության փլուզումից հետո Մարիբորը պահանջ է ներկայացրել Ավստրիական Հանրապետությանը և Հարավսլավիայի թագավորությանը: 1919 թվականի հունվարի 27-ին Մարիբոր քաղաքը գերմանացիների կողմից սլովենացի Ռուդոլֆ Մայստերի ջոկատները գրոհի են ենթարկվել: Արդյունքնում սպանվել է 13 մարդ և ավելի քան 60 հոգի վիրավորվել է:

Մարիբոր քաղաքը Հարավսլավիային միանալուց հետո բազմաթիվ գերմանացիներ լքել են՝ ներգաղթելով Ավստրիա: Փակվել են գերմանական դպրոցները և կազմակերպությունները: Այնուամենայնիվ, 1930-ական թվականներին Մարիբոր քաղաքի գերմանական բնակչության մասնաբաժինը կազմել է 25 %:

1941 թվականին Մարիբորը Շտիրիայի հետ միասին բռնակցվել է նացիստական Գերմանիային: Նույն տարվա ապրիլին Մարիբոր է այցել Ադոլֆ Հիտլերը: Քաղաքային ամրոցում նրա համար կազմակերպվել է ճոխ հյուրասիրություն: Պատերազմի տարիներին քաղաքում գործում էին խոշոր ռազմական գործարաններ: Քաղաքը բազմիցս ենթարկվել է դաշնակիցների ավիացիոն ռմբակոծությունների: Պատերազմի ավարտից հետո գերմանացի բնակչության մնացած մասը արտաքսվել է երկրից:

Մարիբորի ազատագրումից հետո քաղաքը սկսել է արագ զարգանալ: Արդյունքում քաղաքը դարձել է Սլովենիայի տրանսպորտային, արդյունաբերական և մշակութային կենտրոնը: 1991 թվականին քաղաքը ճգնաժամ է ապրել, որի արդյունքում քաղաքի գործազրկության մակարդակը հասել է 25 %-ի: Ներկայումս տնտեսական վիճակը զգալիորեն բարելավվել է՝ շնորհիվ փոքր և միջին ձեռնարկությունների զարգացման:

2012 թվականին Մարիբորը Պորտուգալիայի Գիմարայնշ քաղաքի հետ մեկտեղ ճանաչվել է Եվրոպայի մշակութային մայրաքաղաք:

Մարիբորը ճանաչվել է «Եվրոպայի երիտասարդական մայրաքաղաք 2013» մրցույթի հաղթող[4]:

ԲնակչությունԽմբագրել

Բնակչության թվաքանակի դինամիկան[5]

1991 1996 2002 2004 2007 2009 2012
119 828 116 147 110 668 112 558 119 071 112 642 94 984

Տեսարժան վայրերԽմբագրել

 
Գլխավոր հրապարակը

Գլխավոր զբոսաշրջային տեսարժան վայրերն են՝ Մարիբորի Սուրբ Հովհաննես Մկրտչի գոթական տաճարը (12-րդ դար), քաղաքապետարանի շենքը, որը կառուցվել է Վերածննդի ոճով և Մարիբորի 15-րդ դարի ամրոցը: Քաղաքում գտնվում է Մարիբոր համալսարանը, որը կառուցվել է 1961 թվականին: Գլխավոր հրապարակում կան շենքեր, որոնք կառուցված են բարոկկո ոճով՝ Սուրբ Ալոիզիա եկեղեցին, քաղաքապետարանը և Կույս Մարիամի արձանը[6]:

Պագորե լեռան վրա ձմռանը զբաղվում են դահուկային սպորտով, որտեղ կառուցվել է դահուկամրցության ուղի:

Քաղաքում գտնվում է Սլովենիայի երկրորդ օդանավակայանը:

ԿլիմաԽմբագրել

  Ջերմաստիճանի և տեղումների տարեկան միջին ցուցանիշները Մարիբոր քաղաքի
Ամիս հունվ փետ մարտ ապր մայ հուն հուլ օգոս սեպ հոկ նոյ դեկ տարին
բացարձակ առավելագույնը (°C) -21,0 -20,2 -15,2 -5,1 -1,1 3,6 6,3 5,5 -1,0 -5,9 -12,7 -17,6 -21,0
միջին առավելագույնը (°C) 3,6 6,4 11,2 15,4 20,6 23,6 25,7 25,4 21,2 15,5 8,6 4,5 15,1
միջին ջերմաստիճանը (°C) -0,3 1,7 5,8 10,1 15,1 18,2 20,1 19,6 15,4 10,1 4,4 0,8 10,1
միջին նվազագույնը (°C) -3,6 -2,1 1,3 5,2 9,8 13,0 14,9 14,7 10,9 6,2 1,1 -2,2 5,8
բացարձակ նվազագույնը (°C) 17,4 21,5 26,0 28,0 30,9 34,7 35,8 36,8 31,4 27,2 21,5 20,7 36,8
տեղումների քանակը (մմ) 42 47 64 73 91 119 115 122 103 100 91 66 1034
Աղբյուր՝ 1

Եղբայր քաղաքներԽմբագրել

ՊատկերասրահԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

Արտաքին հղումներԽմբագրել