Մարատի մահը (նկար)

Ժակ Լուի Դավիդի նկար

«Մարատի մահը» (ֆր.՝ La Mort de Marat), Ֆրանսիացի նկարիչ Ժակ Լուի Դավիդի նկարը, համարվում է Ֆրանսիական մեծ հեղափոխությանը նվիրված ամենահայտնի ստեղծագործություններից մեկը:

Picto infobox artiste.png
Մարատի մահը
Jacques-Louis David - Marat assassinated - Google Art Project 2.jpg
տեսակգեղանկար
նկարիչԺակ Լուի Դավիդ[1]
տարիհոկտեմբեր 1793 և 1793[1]
բարձրություն165 սանտիմետր
լայնություն128 սանտիմետր
ուղղություննատուրալիզմ և նեոդասականություն[2]
ժանրպատմական գեղանկարչություն
նյություղաներկ և կտավ
գտնվում էԳեղեցիկ արվեստների թագավորական թանգարան և Ֆրանսիա[1]
հավաքածուԳեղեցիկ արվեստների թագավորական թանգարան
սեփականատերQ89279099?
մակագրությունÀ MARAT, DAVID և du 13 juillet 1793. Marie anne Charlotte Corday au citoyen Marat. Il suffit que je sois bien malheureuse pour avoir droit à votre bienveillance.
կայք
La Mort de Marat (Jacques-Louis David) Վիքիպահեստում

Գեղանկարը պատմում է «Ժողովրդի եղբայր» ռադիկալ թերթի լրագրող, յակոբինյանների առաջնորդ Ժան Պոլ Մարատի ճակատագրի մասին: Մարատը յակոբինյան ահաբեկչության մոլի կողմնակիցներից էր: Ախտահարվելով մաշկային հիվանդությամբ՝ Մարատը տնից դուրս չէր գալիս և, իր տառապանքները մեղմելու համար, լոգանքներ էր ընդունում: 1793 թվականի հուլիսի 13-ին նա դաշունահարվեց իր բնակարանում ազնվականուհի Շարլոտտա Կորդեի կողմից:

Փայտե պահարանիկի գրությունը հեղինակային ձոն է՝ «Մարատին, Դավիդ»: Մարատի ձեռքում գրությունով թերթիկ է, որի վրա գրված է. «13 հուլիսի 1793, Մարի Աննա Շարլոտտա Կորդե — քաղաքացի Մարատին: Ես դժբախտ եմ, և ուրեմն իրավունք ունեմ ձեր պաշտպանության»: Իրականում Մարատը չի հասցրել ստանալ այդ նամակը. Կորդեն նրան սպանել է ավելի շուտ[3]: Թեև շատ ուսումնասիրողներ պնդում են, որ նամակի դրվագը նկարչի մտահղացումն է դրամատիզմն ավելի շեշտելու համար: Նրա դիրքը և անրակի ներքևի վերքը հիշեցնում է Հիսուսի կերպարը խաչից իջեցնելու պահին: Խառնաշփոթային և քաոսային սպանությունը հանգամանորեն վերարտադրված է նկարչի կողմից և նմանվում է նահատակության: Աջ ձեռքի դիրքը հիշեցնում է Հիսուսի պատկերը Կարավաջոյի «Հիսուսի թաղումը» ստեղծագործության մեջ:

Դավիդը ներկայացնում է նկարը Կոնվենտին: Պատգամավորներին ուղղված իր ելույթում նա ասում է.

«Ժողովուրդը դիմել է իմ արվեստին՝ ցանկանալով կրկին տեսնել իր ընկերոջը ... Ես լսեցի ժողովրդի ձայնը, հնազանդվեցի նրան. Շտապեք: Մայր, այրի, որբ, կեղեքված զինվոր, դուք՝ բոլորդ, ում Մարատը պաշտպանել է մինչև կյանքի վերջը, մոտեցեք և նայեք ձեր ընկերոջը: Նա, ով հսկում էր, էլ չկա: Նրա գրիչը՝ դավաճանների սարսափը, ընկնում է ձեռքից: Ի՜նչ ցավ է: Ձեր ընկերը մահացած է[4]»:

Նկարը շատ հանրաճանաչ էր, կրկնօրինակվել է նրա դպրոցի նկարիչների և այլ հեղինակների կողմից («Մարատի մահը», 1793, Դավիդի արվեստանոց, Ռեյմսի գեղարվեստի թանգարան; «Մարատի մահը», 1793, Դավիդի արվեստանոց,Դիժոնի գեղարվեստի թանգարան, «Ժան Պոլ Մարատ՝ սպանված լոգարանում 1793 թվականի հուլիսի 13», XIX դար, Ժ.-Մ. լանգլուա, Դավիդի օրինակով, Վերսալ):

Կտավը բարձր է գնահատել Բոդլերը: Ըստ նրա, Մարատը մեզ է ներկայացնում «ցավով և սարսափով լի ողբերգություն»: «Նկարում կա նուրբ և միևնույն ժամանակ կսկծալի մի բան, այդ սենյակի սառը տարածության մեջ, այդ սառը պատերի ներսում, չարագույժ լոգարանի վրա հոգի է ճախրում[5]»:

Այսօր նկարը գտնվում է Բրյուսելում՝ Գեղեցիկ արվեստների թագավորական թանգարանում:

Այս թեմային անդրադարձել են նաև այլ նկարիչներ: Օրինակ.

  • «Մարատի մահը», Լ. Բրիոն դե Լա Տուր Լամբինա
  • «Մարատի մահը», Անտուան - Ժոզեֆ Վիրց, Անդրե Դիլիջանի արվեստի և արդյունաբերության թանգարան, Ռուբե  
  • «Շարլոտտա Կորդե: Մարատի մահը» — Ժյուլ-Շարլ Ավյե, Ռուան, Գեղարվեստի թանգարան
  • «Մարատի մահը», 1927-29, Ա. Դ. Գոնչարով (Նկատվում է էքսպրեսիոնիզմի ազդեցությունը)
  • «Մարատի մահը», 1888, Ժ. Ռոկ, Թուլուզ

Պոլ Ժակ Բոդրիի նկարում գլխավոր հերոսը համարվում է մարդասպանը, այլ ոչ զոհը: Կտավն այդպես էլ կոչվում է «Շարլոտտա Կորդե» ( 1860, Նանտի գեղարվեստի թանգարան

Մարատի մահվան թեմային են նվիրված նաև շատ գծանկարներ և փորագրություններ:

ԾանոթագրություններԽմբագրել

ԳրականությունԽմբագրել

  • Дюлор. Убийство Марата. «Исторические эскизы основных событий Революции» (1823 г. издания).
  • Левандовский А. П. Сердце моего Марата: Повесть о Жане Поле Марате. — М.: Политиздат, 1975. — 478 с. — (Пламенные революционеры).
  • Герман М. Давид. — М. «Молодая гвардия», 1964. — 304 с. — (ЖЗЛ; Вып. 381). — 115000 экз.

Արտաքին հղումներԽմբագրել