Բացել գլխավոր ցանկը


Կլոդ Լուի Բերթոլե (ֆր.՝ Claude Louis Berthollet; 1748 դեկտեմբերի 9, Տալուար (Սավոյա) — 1822 նոյեմբերի 6, Փարիզ) — ֆրանսիացի քիմիկոս, քիմիական հավասարակշռության մասին ուսմունքի հիմնադիր։ Փարիզի Գիտությունների Ակադեմիայի անդամ (1785-ից), Փարիզի Նորմալ և Պոլիտեխնիկ դպրոցների քիմիայի պրոֆեսոր (1794)։

Կլոդ Բերթոլե
ֆր.՝ Claude Louis Berthollet
Berthollet Claude Louis.jpg
Ծնվել էդեկտեմբերի 9, 1748(1748-12-09)[1][2][3][4][5][6]
Տալուար
Մահացել էնոյեմբերի 6, 1822(1822-11-06)[7][2][3][4][5][6][8] (73 տարեկանում)
Արկեյ
ՔաղաքացիությունՍավոյայի դքսություն
Ֆրանսիա
Մասնագիտությունբժիշկ, քիմիկոս և քաղաքական գործիչ
Գործունեության ոլորտքիմիա
Պաշտոն(ներ)Ֆրանսիայի պեր և Պահպանողական սենատի անդամ
ԱնդամակցությունԼոնդոնի թագավորական ընկերություն, Փարիզի գիտափիլիսոփայական միություն, Շվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիա, Ֆրանսիական գիտությունների ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիա, Նիդեռլանդական արվեստների և գիտությունների թագավորական ակադեմիա, Բավարիական գիտությունների ակադեմիա և Թուրինի Գիտությունների Ակադեմիա
Ալմա մատերԹուրինի համալսարան
Տիրապետում է լեզուներինֆրանսերեն[7]
Գիտական ղեկավարԱնտուան Լորան Լավուազիե
Եղել է գիտական ղեկավարԺոզե Լուի Գեյ-Լյուսակ
ՊարգևներՊատվո լեգեոնի շքանշանի մեծ սրահ Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ և Վերամիավորման շքանշանի մեծ խաչ
Ստորագրություն
Claude Louis Berthollet, chimiste, signature.jpg
Claude Louis Berthollet Վիքիպահեստում

ԿենսագրությունԽմբագրել

Բերթոլեն աշխատել է Թուրինում, ապա՝ Փարիզում (1772)։ Ֆրանսիական մեծ հեղափոխության տարիներին ակտիվորեն մասնակցել է բորակի, պողպատի և ռազմական նշանակություն ունեցող այլ նյութերի արտադրության կազմակերպմանը։ Բերթոլեն առաջինը հարեց Ա․Լ․ Լավուազիեի հակաֆլոգիստոնյան տեսակետին։ Մասնակցել է քիմիական նոր անվանակարգման աշխատանքներին (1786–1787)։ Նրա կարևոր աշխատանքներից են կտավի, մոմի, թղթի՝ քլորով սպիտակեցման եղանակը (1785) և քլորի թթվածնական թթուների մի շարք աղերի (նաև բերթոլեի աղի) հայտնաբերումը։ Որոշել է ամոնիակի (1785), կապտաթթվի (1786) և ծծմբածխածնի (1788) քիմիական բաղադրությունը։ Բերթոլեն հաստատեց, որ քիմիական ռեակցիայի ուղղությունը որոշվում է փոխազդող նյութերի զանգվածով, հատկություններով և ռեակցիայի պայմաններով։ Բերթոլեն քիմիական ռեակցիան համարում էր անընդհատ ու դարձելի երևույթ և ենթադրում, որ առաջացող նյութերը փոփոխական բաղադրություն ունեն։ Այդ տեսակետը վիճարկեց ֆրանսիացի քիմիկոս Ժ․ Լ․ Պրուստը։ Վեճը ավարտվեց (1801–1808) Բերթոլեի պարտությամբ և հաստատուն բաղադրության օրենքի հայտնաբերմամբ։ Սակայն 20-րդ դարի սկզբին ռուս քիմիկոս Ն․Մ․ Կուռնակովը ցույց տվեց փոփոխական բաղադրությամբ նյութերի գոյությունը, որոնք, ի պատիվ Բերթոլեի, անվանվեցին բերթոյիդներ։

Բերթոլեի պատվինԽմբագրել

Կլոդ Լուի Բերթոլեի պատվին անվանվել են հարավամերիկյան ցեղատեսակի բույսերը Բերթոլետիա (Bertholletia), որոնց պատկանում է՝ Բրազիլական ընկույզի հայտնի տեսակը։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. Base Léonoreministère de la Culture.
  2. 2,0 2,1 Comité des travaux historiques et scientifiques — 1834.
  3. 3,0 3,1 Encyclopædia Britannica
  4. 4,0 4,1 SNAC — 2010.
  5. 5,0 5,1 Nationalencyklopedin — 1999.
  6. 6,0 6,1 Ազգային բժշկական ակադեմիա — 1820.
  7. 7,0 7,1 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  8. KNAW Past Members